TP.HCM cho biết quá trình chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thủ tục pháp lý kéo dài 2-3 năm khiến việc hoàn thành mục tiêu 199.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030 gặp nhiều thách thức. Địa phương đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp, trong đó có cơ chế "luồng xanh" cho thủ tục hành chính và chuyển đổi một số quỹ nhà hiện có sang nhà ở xã hội.
Sở Xây dựng TP.HCM cho biết thành phố được Chính phủ giao hoàn thành 199.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Trong đó, giai đoạn 2026-2030 phải hoàn thành 181.257 căn, riêng giai đoạn 2028-2030 cần đạt bình quân khoảng 38.200 căn mỗi năm.
Theo Sở Xây dựng, việc hoàn thành chỉ tiêu trong những năm đầu sẽ gặp nhiều khó khăn do quá trình chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thủ tục pháp lý của một dự án nhà ở xã hội thường kéo dài từ 2-3 năm. Đây là nguyên nhân khiến tiến độ triển khai nhiều dự án chưa thể đáp ứng yêu cầu, dù thành phố đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc.
Cơ quan này cho biết một dự án nhà ở xã hội phải trải qua nhiều thủ tục như chấp thuận chủ trương đầu tư, lập hoặc điều chỉnh quy hoạch, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thẩm định thiết kế, phòng cháy chữa cháy, đánh giá tác động môi trường, đấu nối hạ tầng kỹ thuật, cấp giấy phép xây dựng, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và tổ chức thi công.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, phần lớn các dự án dự kiến hoàn thành trong giai đoạn đầu đều đã được chuẩn bị từ các năm trước. Trong khi đó, những dự án mới được tháo gỡ vướng mắc pháp lý từ năm 2026 sẽ chủ yếu hoàn thành ở các năm sau. Vì vậy, việc đạt chỉ tiêu ngay trong những năm đầu của kế hoạch là rất khó.
Để phù hợp với thực tế triển khai, TP.HCM kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ xem xét đánh giá kết quả thực hiện theo từng giai đoạn thay vì theo từng năm. Cụ thể, thành phố đề xuất chia kế hoạch thành hai giai đoạn gồm 2026-2028 và 2029-2030, đồng thời vẫn giữ nguyên mục tiêu hoàn thành 199.400 căn nhà ở xã hội vào năm 2030.
Về tiến độ triển khai, từ đầu năm đến nay TP.HCM đã đưa vào sử dụng một dự án với quy mô 580 căn và khởi công xây dựng 9 dự án mới. Hiện thành phố có 19 dự án đang thi công và 59 dự án đang thực hiện các thủ tục đầu tư.
Bên cạnh đó, TP.HCM cũng đã xác định danh mục 102 dự án với quy mô khoảng 121.100 căn để hoàn tất thủ tục và khởi công trong năm 2027. Đây được xem là nguồn cung dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2028-2030.
Để đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở xã hội, Sở Xây dựng kiến nghị sớm hoàn thành quy hoạch 1.740 ha đất dành cho phát triển nhà ở xã hội đến năm 2040, trong đó ưu tiên quỹ đất phục vụ nhu cầu chỗ ở của khoảng 168.000 người tăng thêm trên địa bàn thành phố.
Song song với đó, thành phố đề xuất khai thác hiệu quả các mặt bằng, trụ sở dôi dư hoặc sử dụng chưa hiệu quả để bổ sung quỹ đất phát triển nhà ở xã hội. TP.HCM cũng kiến nghị ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trên quỹ đất do Nhà nước quản lý nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở của các nhóm đối tượng cấp bách cũng như cán bộ, công chức, viên chức hưởng lương từ ngân sách.
Đáng chú ý, Sở Xây dựng đề xuất chuyển đổi công năng một số dự án hoặc quỹ nhà tái định cư không còn nhu cầu, không phù hợp hoặc sử dụng chưa hiệu quả sang nhà ở xã hội. Thành phố cũng kiến nghị chuyển đổi một số dự án nhà ở công vụ sang nhà ở xã hội để khai thác hiệu quả quỹ nhà hiện có và bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Ngoài các giải pháp về quỹ đất và quỹ nhà, TP.HCM đề nghị xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý của từng cơ quan trong các thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, quy hoạch, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và cấp phép xây dựng. Đồng thời, thành phố kiến nghị áp dụng cơ chế "luồng xanh" đối với thủ tục hành chính của các dự án nhà ở xã hội nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí và sớm đưa dự án vào triển khai.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, việc hoàn thành mục tiêu 199.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030 vẫn đối mặt nhiều thách thức do thời gian chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thủ tục pháp lý kéo dài. Thành phố đang kiến nghị nhiều giải pháp về thủ tục, quỹ đất và cơ chế triển khai nhằm đẩy nhanh tiến độ, đồng thời đề xuất đánh giá kết quả thực hiện theo từng giai đoạn thay vì theo từng năm.
