Những lo ngại về định giá cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI) đang gây biến động trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, tạo sức ép lên mục tiêu duy trì đà tăng trưởng ổn định của chính quyền Bắc Kinh.
Để hạn chế biến động từ dòng tiền đầu cơ vào nhóm AI, "đội quốc gia" — gồm các công ty đầu tư nhà nước — đã tăng cường mua cổ phiếu và quỹ ETF. Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn chuẩn bị niêm yết.
Vào giữa tháng 7, khoảng một tuần trước đợt IPO của hãng chip CXMT, cổ phiếu ngành bán dẫn tại Hàn Quốc và Nhật Bản giảm mạnh, gây áp lực lên thị trường Trung Quốc. Hai tập đoàn tài chính nhà nước China Reform Holdings và China Chengtong Holdings đã giải ngân 60 tỉ nhân dân tệ (8,9 tỉ USD) thông qua cơ chế tái cấp vốn của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) để hỗ trợ thị trường.
Cùng thời điểm, Chủ tịch Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) Wu Qing đã gặp các nhà đầu tư để trao đổi về các rủi ro từ bên ngoài và cam kết giữ ổn định thị trường. Các công ty bảo hiểm và doanh nghiệp lớn như CATL cũng công bố kế hoạch mua lại cổ phiếu.
Kết quả, trong phiên chào sàn ngày 27/7, cổ phiếu CXMT tăng hơn 5 lần, trở thành doanh nghiệp niêm yết lớn nhất Trung Quốc đại lục tính theo giá trị vốn hóa. Tính từ tháng 7, chỉ số Shanghai Composite giảm khoảng 4%, thấp hơn mức giảm 27% của KOSPI (Hàn Quốc) và 7% của Nikkei 225 (Nhật Bản).
Dữ liệu từ Wind Information cho thấy trong tháng 7, hai quỹ ETF theo dõi chỉ số Shanghai STAR 50 và Shenzhen ChiNext ghi nhận mức mua ròng 73,7 tỉ nhân dân tệ (10,9 tỉ USD). Trái lại, quỹ ETF theo dõi chỉ số CSI 300 bị rút ròng kỷ lục vào tháng 1. Điều này cho thấy dòng vốn nhà nước đang dịch chuyển sang nhóm cổ phiếu công nghệ.
Đây là đợt can thiệp phối hợp lớn nhất của chính phủ Trung Quốc kể từ tháng 4/2025, thời điểm thị trường biến động do chính sách thuế quan của Mỹ. Mục tiêu của đợt can thiệp này là ngăn giá sụt sâu gây ra các đợt bán giải chấp dây chuyền, rút kinh nghiệm từ cuộc khủng hoảng đòn bẩy năm 2015.
Ngoài việc mua cổ phiếu và ETF, cơ quan quản lý Trung Quốc còn áp dụng cơ chế hoán đổi tài sản thế chấp để các công ty chứng khoán, bảo hiểm vay vốn mua cổ phiếu, nâng tỷ lệ ký quỹ tối thiểu lên 100% (áp dụng từ tháng 1) hoặc điều tiết tiến độ IPO.
Thị trường dự kiến tiếp tục chịu áp lực khi nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn sắp lên sàn, bao gồm nhà sản xuất chip YMTC, công ty robot Unitree Robotics (mở đăng ký mua từ 10/8) và công ty AI MiniMax.
Làn sóng này đang làm thay đổi cơ cấu vốn hóa chứng khoán Trung Quốc. Đến ngày 6/8, tổng vốn hóa ngành chip đạt 14,15 ngàn tỉ nhân dân tệ, gần gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước và tương đương tổng vốn hóa ngành ngân hàng. Trong khi đó, tỷ trọng nhóm tiêu dùng và bất động sản thu hẹp do sức mua nội địa chưa phục hồi.
Sự tập trung của dòng vốn vào nhóm công nghệ đang tạo ra thách thức mới đối với mục tiêu cân bằng thị trường, khi chênh lệch định giá giữa các ngành tiếp tục mở rộng.
