Bộ Xây dựng đăng ký nhu cầu vốn trung hạn giai đoạn 2026–2030 cho tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng ở mức 224.586 tỷ đồng, tăng 76.108 tỷ đồng so với phương án trước. Tuy nhiên, do tiến độ chuẩn bị dự án còn chịu tác động từ các vấn đề kỹ thuật, Bộ chưa đề xuất bổ sung vốn trong giai đoạn này.
Bộ Xây dựng vừa gửi văn bản đến Bộ Tài chính về nhu cầu bố trí vốn và khả năng giải ngân vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030 đối với Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
Theo phương án đăng ký, tổng nhu cầu vốn trong 5 năm đạt 224.586 tỷ đồng, gồm 94.507 tỷ đồng vốn đối ứng và 130.079 tỷ đồng vốn vay. Nguồn vốn được tính toán theo từng giai đoạn triển khai, trong đó năm 2028 có nhu cầu cao nhất.
Cụ thể, năm 2026, dự án cần 15.110 tỷ đồng để phục vụ giải phóng mặt bằng, khảo sát và lập thiết kế kỹ thuật. Năm 2027, nhu cầu vốn tăng lên 33.043 tỷ đồng, chủ yếu dành cho công tác mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và khởi công xây dựng.
Năm 2028, tổng vốn dự kiến cần bố trí là 73.194 tỷ đồng, tập trung cho giải phóng mặt bằng và thi công. Sang năm 2029, nhu cầu vốn ở mức 59.346 tỷ đồng nhằm đẩy nhanh xây lắp và mua sắm thiết bị. Đến năm 2030, dự án dự kiến cần 43.893 tỷ đồng để hoàn thiện cơ bản các hạng mục xây dựng, lắp đặt thiết bị và tổ chức chạy thử.
Theo Bộ Xây dựng, kế hoạch vốn được xây dựng phù hợp với tiến độ tổng thể, hướng tới mục tiêu cơ bản hoàn thành dự án vào năm 2030. Trong giai đoạn 2027–2028, nhu cầu chi tập trung đáng kể vào bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Từ năm 2028 đến năm 2030, nguồn vốn chủ yếu phục vụ thi công xây lắp và mua sắm thiết bị.
So với phương án đăng ký tại văn bản số 12402/BXD-KHTC ngày 7/8/2026, với nhu cầu vốn trung hạn 148.478 tỷ đồng, mức đăng ký mới tăng thêm 76.108 tỷ đồng.
Mức tăng này liên quan đến việc điều chỉnh tổng mức đầu tư của dự án. Theo giải trình của Chính phủ trước Quốc hội hồi tháng 8/2026, tổng mức đầu tư sơ bộ sau điều chỉnh là 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng so với phương án trước đó. Các khoản tăng chủ yếu thuộc chi phí xây lắp, thiết bị và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Phạm vi đầu tư cũng được bổ sung đoạn Yên Viên – Gia Lâm và phương án xây dựng đường đôi trên đoạn Hà Nội – Hải Phòng.
Với nhu cầu vốn trung hạn mới là 224.586 tỷ đồng, trong khi kế hoạch đầu tư công trung hạn đã bố trí 148.478 tỷ đồng, phần chênh lệch cần cân đối là 76.108 tỷ đồng. Trước Quốc hội, Bộ Xây dựng cho biết phương án dự kiến là sử dụng nguồn kế hoạch đầu tư công trung hạn chưa phân bổ chi tiết, nguồn dự phòng chung và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Dù vậy, trong báo cáo mới nhất về khả năng hấp thụ vốn, Bộ Xây dựng chưa đề nghị bổ sung vốn trung hạn ngay. Theo cơ quan này, tiến độ triển khai và khả năng giải ngân thực tế cần được đánh giá rõ hơn khi các gói thầu xây lắp bước vào giai đoạn thực hiện.
Riêng năm 2026, Bộ Xây dựng từng xây dựng nhu cầu vốn khoảng 33.313 tỷ đồng để đáp ứng các mốc tiến độ theo Nghị quyết số 127/NQ-CP ngày 13/5/2025 của Chính phủ. Tuy nhiên, quá trình chuẩn bị đầu tư phát sinh nhiều vấn đề kỹ thuật, làm ảnh hưởng đến tiến độ và khả năng giải ngân theo kế hoạch ban đầu.
Bộ Xây dựng đánh giá tuyến đường sắt này là công trình điện khí hóa mới, có quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Trong khi đó, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu trong nước chưa có nhiều kinh nghiệm thực hiện loại hình dự án tương tự. Vì vậy, việc huy động tư vấn và nhà thầu quốc tế tham gia hỗ trợ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi cũng như các bước triển khai tiếp theo được xem là cần thiết.
Trong quá trình nghiên cứu khả thi, tư vấn hỗ trợ kỹ thuật của Trung Quốc (Viện 4) xác định một số đoạn tuyến giao cắt hoặc chạy song song với các đới đứt gãy địa chất, gồm đới đứt gãy sông Hồng, sông Lô và sông Chảy. Các vị trí này cần được nghiên cứu kỹ để xem xét điều chỉnh hướng tuyến. Bên cạnh đó, một số đoạn đường và vị trí nhà ga cũng phải điều chỉnh cục bộ nhằm phù hợp với địa hình, khả năng tiếp cận và định hướng phát triển đô thị.
Các công việc bổ sung khiến tiến độ chuẩn bị dự án thay đổi, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng sử dụng nguồn vốn đã được bố trí. Vì vậy, tại văn bản số 11395/BXD-KHTC ngày 22/7/2026, Bộ Xây dựng đã báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh giảm 29.189 tỷ đồng vốn năm 2026 chưa có nhu cầu sử dụng và chưa có khả năng giải ngân, nhằm bảo đảm phân bổ vốn sát với tiến độ thực tế.
Với những vướng mắc kỹ thuật cần tiếp tục xử lý, Bộ Xây dựng cho biết khả năng hấp thụ vốn của dự án sẽ được đánh giá chính xác hơn khi các gói thầu xây lắp được triển khai. Do đó, dù nhu cầu vốn trung hạn giai đoạn 2026–2030 đã được tính toán tăng lên 224.586 tỷ đồng, Bộ trước mắt vẫn chưa đề nghị bổ sung vốn cho dự án.
