Từ nỗi đau khi con gái được chẩn đoán mắc căn bệnh hiếm không có thuốc chữa, Martine Rothblatt đã thành lập một công ty công nghệ sinh học với mục tiêu tìm ra phương pháp điều trị. Gần ba thập kỷ sau, con gái bà vẫn khỏe mạnh, còn United Therapeutics phát triển thành doanh nghiệp tỷ USD, đưa nữ doanh nhân chuyển giới trở thành tỷ phú mới của thế giới.
Tỷ phú chuyển giới Martine Rothblatt: Từ hành trình cứu con gái đến khối tài sản 1 tỷ USD
Martine Rothblatt, doanh nhân nổi tiếng với vai trò đồng sáng lập Sirius Satellite Radio, vừa được Forbes ước tính sở hữu khối tài sản ròng khoảng 1 tỷ USD. Thành quả này đến sau nhiều năm phát triển United Therapeutics, công ty công nghệ sinh học được bà thành lập với mục tiêu ban đầu là tìm kiếm phương pháp điều trị cho cô con gái mắc bệnh tăng áp lực động mạch phổi hiếm gặp.
Biến cố xảy ra vào năm 1996 khi con gái sáu tuổi của Rothblatt được chẩn đoán mắc căn bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao và gần như chưa có phương pháp điều trị hiệu quả vào thời điểm đó. Thay vì chấp nhận thực tế, nữ doanh nhân quyết định dấn thân vào lĩnh vực công nghệ sinh học với hy vọng thay đổi tương lai của con.
Chia sẻ với Forbes năm 2018, Rothblatt nhớ lại thời điểm khó khăn nhất của cuộc đời: “Tệ nhất là khi nghe bác sĩ nói rằng con gái bạn sắp chết. Lúc đó, tôi tự nhủ rằng tôi phải tìm cách nếu không con bé sẽ ra đi. Trước đây, nhiều người mắc căn bệnh này đều không thể cứu sống.”
Gần 30 năm kể từ ngày thành lập United Therapeutics, con gái của bà đã bước sang tuổi 30 và vẫn khỏe mạnh. Trong khi đó, cổ phiếu của công ty đã tăng gấp 54 lần so với mức giá khi chào bán lần đầu ra công chúng (IPO) năm 1999.
Riêng trong năm 2024, cổ phiếu United Therapeutics tăng khoảng 50% và tăng thêm 40% kể từ ngày 30/4. Diễn biến này góp phần đưa tài sản của Rothblatt vượt mốc 1 tỷ USD, giúp bà trở thành tỷ phú mới nhất theo ước tính của Forbes.
Có trụ sở tại Silver Spring, bang Maryland, United Therapeutics đạt doanh thu 2,1 tỷ USD trong năm 2023. Nguồn thu chủ yếu đến từ 5 loại thuốc đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt để điều trị chứng tăng áp lực động mạch phổi – căn bệnh mà con gái của Rothblatt từng mắc.
Sự quan tâm của giới đầu tư đối với United Therapeutics tiếp tục gia tăng sau khi doanh nghiệp công bố chương trình mua lại 1 tỷ USD cổ phiếu vào tháng 3. Thị trường cũng ghi nhận doanh thu của thuốc Tyvaso tăng hơn 41%, góp phần đưa giá cổ phiếu lên mức cao mới.
Ở tuổi 69, Martine Rothblatt vẫn giữ cương vị Giám đốc điều hành của United Therapeutics kể từ khi thành lập công ty. Ngoài phát triển thuốc điều trị bệnh hiếm, bà còn mở rộng hoạt động sang lĩnh vực cấy ghép nội tạng thông qua công ty con Revivicor, tập trung nghiên cứu nội tạng lợn phục vụ ghép cho bệnh nhân suy thận và suy tim giai đoạn cuối.
Joseph Thome, chuyên gia phân tích nghiên cứu cấp cao tại TD Cowen, nhận định: “Rất nhiều người đang chờ ghép thận và tim. Vì vậy, họ sẵn sàng sử dụng thận và tim lợn.”
Thành công của United Therapeutics giúp Rothblatt trở thành người hưởng lợi lớn nhất về mặt tài chính. Forbes từng ước tính tài sản của bà đạt 390 triệu USD vào năm 2015, sau khi thuốc Orenitram được sử dụng để điều trị chứng tăng áp lực động mạch phổi. Đến năm 2021, con số này tăng lên khoảng 585 triệu USD nhờ giá cổ phiếu tiếp tục đi lên.
Hiện nay, với khoảng 650.000 cổ phiếu, các quyền chọn mua cổ phiếu, lượng tiền mặt tích lũy qua nhiều năm kinh doanh cùng danh mục bất động sản tại nhiều bang của Mỹ, Forbes ước tính giá trị tài sản ròng của Rothblatt đạt khoảng 1 tỷ USD. Thành tích này đưa bà vào danh sách 35 nữ tỷ phú tự thân của Hoa Kỳ.
Sinh năm 1954 tại San Diego, Rothblatt từng theo học ngành truyền thông tại Đại học California – Los Angeles (UCLA) và có niềm đam mê với âm nhạc. Trong chuyến tham quan một cơ sở vệ tinh ở Seychelles, bà nảy ra ý tưởng sử dụng vệ tinh để truyền tải âm nhạc đến người nghe trên toàn thế giới.
Sau đó, Rothblatt hoàn thành bằng cử nhân luật và bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh của UCLA. Trước khi đồng sáng lập Sirius Satellite Radio vào năm 1990, bà từng làm luật sư cho một công ty viễn thông tại Washington, D.C. Năm 1993, bà dẫn dắt Sirius Satellite Radio thực hiện IPO.
Một năm trước khi con gái được chẩn đoán mắc bệnh, Rothblatt đã thực hiện phẫu thuật chuyển giới vào năm 1994. Sau khi biết tình trạng sức khỏe của con, bà bán 3 triệu USD cổ phiếu SiriusXM để tài trợ cho các nghiên cứu điều trị. Dù dự án ban đầu không thành công, bà vẫn quyết định thành lập United Therapeutics.
Năm 1999, công ty tiến hành IPO và huy động 66 triệu USD. Thời điểm đó, doanh thu của United Therapeutics chỉ đạt 54.000 USD từ khoản trợ cấp thuốc dành cho trẻ mồ côi của FDA.
Ba năm sau, FDA phê duyệt Remodulin – loại thuốc đầu tiên của công ty điều trị chứng tăng áp lực động mạch phổi tại Hoa Kỳ, Canada và Israel. Sau đó, United Therapeutics tiếp tục được cấp phép thêm nhiều sản phẩm khác, trong đó có Tyvaso giúp cải thiện lưu thông máu khi vận động.
Đến năm 2022, FDA tiếp tục phê duyệt TyvasoDPI, phiên bản bột khô thế hệ mới của Tyvaso. Sản phẩm này góp phần giúp doanh thu của United Therapeutics vượt 2 tỷ USD trong năm 2023.
Đầu năm 2024, thị trường từng lo ngại thuốc Winrevair của Merck sẽ cạnh tranh với Tyvaso. Tuy nhiên, Ash Verma, Giám đốc điều hành nghiên cứu vốn đầu tư công nghệ sinh học tại UBS, cho biết các bác sĩ thường kết hợp Winrevair với Tyvaso thay vì chỉ sử dụng một loại thuốc.
Verma nhận định: “Đó không chỉ là một bước tiến lớn mà còn là mảng kinh doanh hấp dẫn. Hiện không có sự cạnh tranh.”
Song song với phát triển thuốc, United Therapeutics còn mở rộng sang lĩnh vực cấy ghép dị chủng. Từ năm 2011, công ty đầu tư vào nghiên cứu phổi phục vụ ghép tạng và mua lại xenoRevivicor để phát triển nội tạng lợn biến đổi gene.
Trong các năm 2022 và 2023, United Therapeutics thực hiện thành công hai ca ghép tim lợn biến đổi gene cho người. Đến tháng 4, doanh nghiệp tiếp tục công bố ca ghép thận lợn biến đổi gene thành công cho người sống và đang đầu tư thêm 100 triệu USD xây dựng cơ sở nghiên cứu mới nhằm phát triển lĩnh vực cấy ghép dị chủng.
Năm 2016, Rothblatt từng chia sẻ mục tiêu lâu dài của mình: “Tôi hi vọng sẽ có đủ nội tạng cho tất cả người bệnh.”
Từ quyết tâm cứu con gái mắc bệnh hiếm, Martine Rothblatt đã xây dựng United Therapeutics thành doanh nghiệp công nghệ sinh học có doanh thu 2,1 tỷ USD và vốn hóa 14,7 tỷ USD. Theo ước tính của Forbes, khối tài sản khoảng 1 tỷ USD đã đưa bà trở thành tỷ phú mới của thế giới, đồng thời ghi dấu hành trình kéo dài gần ba thập kỷ gắn với nghiên cứu điều trị bệnh hiếm và phát triển công nghệ cấy ghép nội tạng.
