Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thống nhất phương án hướng tuyến dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đồng thời yêu cầu đơn vị tư vấn hoàn thiện phương án các nút giao ngay từ giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi nhằm hạn chế điều chỉnh thiết kế ở các bước tiếp theo, tránh làm tăng tổng mức đầu tư của dự án hơn 235.741 tỷ đồng.
Tại cuộc họp thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đánh giá cao phương án hướng tuyến do đơn vị tư vấn đề xuất và thống nhất lựa chọn phương án này làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo.
Tuy nhiên, Bộ trưởng yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát, làm rõ phương án tổ chức hệ thống nút giao trên toàn tuyến, bao gồm nút giao liên thông và nút giao trực thông. Theo ông, việc xác định đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế phải điều chỉnh ở giai đoạn triển khai, qua đó tránh làm thay đổi tổng mức đầu tư của dự án.
Đối với đoạn tuyến đi qua tỉnh Ninh Bình, nơi tập trung nhiều khu đô thị và khu công nghiệp, Bộ trưởng đề nghị nghiên cứu phương án xây dựng cầu cạn thay vì đường đắp ở một số vị trí nhằm giảm khối lượng giải phóng mặt bằng và hạn chế phát sinh khó khăn trong quá trình thực hiện.
Liên quan đến công tác chuẩn bị đầu tư, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu ngay sau khi chủ trương đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt, các chủ đầu tư cùng đơn vị tư vấn phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ cắm mốc giải phóng mặt bằng để bàn giao cho các địa phương triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đúng tiến độ.
Về nguồn vốn, Bộ trưởng nhấn mạnh dự án không thể chỉ phụ thuộc vào ngân sách Trung ương. Ông đề nghị các địa phương có tuyến đi qua chủ động bố trí nguồn lực, ưu tiên triển khai các dự án giải phóng mặt bằng, tái định cư và đầu tư các tuyến đường song hành nhằm bảo đảm tiến độ chung của toàn dự án.
Bộ trưởng cũng bày tỏ sự ủng hộ phương án đầu tư công đối với tuyến chính, song yêu cầu đơn vị tư vấn đánh giá toàn diện hiệu quả kinh tế - xã hội của phương án này trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Ngoài ra, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn được giao phối hợp với các địa phương rà soát kỹ nguồn vật liệu xây dựng, vị trí bãi đổ thải cũng như tính toán cự ly vận chuyển phù hợp để tối ưu chi phí. Đồng thời, hồ sơ cần bổ sung đầy đủ nội dung về áp dụng công nghệ mới, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thuyết minh chi tiết tổng mức đầu tư từng dự án thành phần cũng như suất đầu tư của toàn bộ dự án.
Theo phương án đang được nghiên cứu, dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có tổng chiều dài khoảng 321 km, không bao gồm các đoạn đang khai thác gồm 15 km trùng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, 14 km trùng cao tốc Hà Nội - Lào Cai và 19 km đoạn tuyến qua Thái Nguyên.
Điểm đầu dự án nằm tại Km0 (tương ứng Km367+100 đường Hồ Chí Minh), thuộc xã Yên Bài, TP Hà Nội. Điểm cuối trùng với điểm đầu, hình thành tuyến vành đai khép kín đi qua 7 địa phương gồm TP Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Theo nghiên cứu tiền khả thi, tuyến được quy hoạch với quy mô 6 làn xe, riêng đoạn qua Thái Nguyên có quy mô 4 làn xe. Hệ thống đường song hành sẽ được đầu tư đồng bộ theo tiêu chuẩn tối thiểu đường cấp III, trong khi các đoạn qua khu đô thị và khu công nghiệp có thể được mở rộng theo quy hoạch của từng địa phương.
Dự án dự kiến sử dụng khoảng 2.925 ha đất với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 235.741 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 64.000 tỷ đồng; chi phí xây dựng hơn 138.300 tỷ đồng; chi phí quản lý dự án, tư vấn và các khoản chi khác gần 9.700 tỷ đồng; chi phí dự phòng gần 23.700 tỷ đồng.
Do nhu cầu vốn rất lớn, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu hai phương án đầu tư đối với tuyến chính cao tốc gồm thực hiện theo hình thức PPP hoặc đầu tư công, sau đó Nhà nước tổ chức thu phí sử dụng để hoàn vốn.
Để rút ngắn thời gian triển khai, dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần, bao gồm 7 dự án giải phóng mặt bằng kết hợp đầu tư đường song hành tại 7 địa phương và 8 dự án xây dựng tuyến chính, trong đó có một dự án riêng dành cho các cầu lớn. Theo kế hoạch, công trình sẽ khởi công trong năm 2027 và cơ bản hoàn thành vào năm 2030.
Việc nghiên cứu đầu tư Vành đai 5 - Vùng Thủ đô được đánh giá là bước tiếp theo trong chiến lược hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng khu vực phía Bắc. Khi kết nối với các tuyến cao tốc hiện hữu và hệ thống vành đai khác, dự án được kỳ vọng sẽ tăng năng lực vận tải, giảm áp lực cho các trục giao thông xuyên tâm và mở rộng không gian phát triển công nghiệp, đô thị tại các địa phương dọc tuyến.
Ở góc độ đầu tư công, việc triển khai dự án có tổng mức đầu tư lớn đòi hỏi quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng về quy hoạch, nguồn vốn và giải phóng mặt bằng. Các yêu cầu rà soát thiết kế, tối ưu chi phí và hoàn thiện phương án kỹ thuật ngay từ giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế phát sinh chi phí trong quá trình thực hiện, đồng thời tạo cơ sở để dự án triển khai đúng tiến độ đã đề ra.
Nếu được phê duyệt và triển khai theo kế hoạch, Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội sẽ trở thành một trong những tuyến giao thông chiến lược có quy mô lớn nhất khu vực phía Bắc, góp phần tăng cường kết nối liên vùng, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội và tạo dư địa cho các địa phương mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn tới.
