Việt Nam – Canada: Thúc đẩy hợp tác đầu tư trong lĩnh vực năng lượng

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng nhanh và áp lực đa dạng hóa nguồn cung ngày càng lớn, Việt Nam đang tìm kiếm các đối tác tin cậy cho các nguồn nhiên liệu chuyển tiếp như LNG. Trao đổi với VnEconomy, ngài Jim Nickel, Đại sứ Canada tại Việt Nam cho biết Canada sẵn sàng mở rộng cung ứng LNG, thúc đẩy hợp tác đầu tư và xây dựng các quan hệ đối tác dài hạn trong lĩnh vực năng lượng.

Quan hệ thương mại Việt Nam – Canada: tăng trưởng nhanh, nền tảng hợp tác vững

Đại sứ Jim Nickel đánh giá quan hệ kinh tế song phương giữa Canada và Việt Nam đang phát triển nhanh. Trong khoảng 4–5 năm qua, kim ngạch thương mại song phương đã tăng gấp đôi. Riêng năm 2025, thương mại hai chiều giữa hai nước tăng hơn 30%. Theo thống kê thương mại của Canada, tổng kim ngạch thương mại hai chiều hiện đạt khoảng 20,6 tỷ USD.

Đại sứ cũng nêu rõ lợi thế của Việt Nam trong cán cân thương mại: “Cứ mỗi 1 tỷ USD Canada xuất khẩu sang Việt Nam thì Việt Nam xuất khẩu sang Canada tới khoảng 19 tỷ USD hàng hóa”.

Quan hệ hai nước được xây dựng trên nền tảng Đối tác Toàn diện từ năm 2017 và việc cùng tham gia CPTPP, tạo cơ sở để gắn kết hai nền kinh tế như những đối tác tin cậy.

Canada trong ngành dầu khí và định hướng năng lượng: vừa duy trì vai trò truyền thống, vừa chuyển dịch

Về ngành dầu khí, Đại sứ cho biết Canada là một trong những quốc gia sản xuất năng lượng lớn trên thế giới. Canada hiện là nhà sản xuất dầu thô lớn thứ tư và khí tự nhiên lớn thứ năm toàn cầu, đóng vai trò quan trọng trong thị trường năng lượng truyền thống.

Đồng thời, định hướng chiến lược của Canada không chỉ dừng ở việc cung cấp năng lượng truyền thống mà còn hỗ trợ chuyển dịch năng lượng thông qua sản xuất sạch hơn, công nghệ phát thải thấp, phát triển LNG, thu giữ carbon và các công nghệ sạch.

Canada nổi lên là nhà cung cấp LNG: năng lực sản xuất và kế hoạch mở rộng

Đại sứ nhấn mạnh Canada đang nổi lên như một nhà cung cấp LNG lớn trên thế giới. Về hạ tầng xuất khẩu sang châu Á, Canada đã phát triển các tuyến đường vận chuyển để cung cấp năng lượng cho thị trường khu vực.

Trong lĩnh vực dầu thô, Đại sứ dẫn ví dụ tuyến đường ống mở rộng Trans Mountain: tháng 5/2024, Canada đưa vào vận hành tuyến đường ống mở rộng, vận chuyển dầu thô từ bang Alberta ra bờ biển Thái Bình Dương của British Columbia để xuất khẩu sang châu Á. Công suất vận chuyển đạt khoảng 890.000 thùng/ngày tới bờ Tây và thị trường châu Á; trong khoảng một năm tới dự kiến gần như tăng gấp đôi lên khoảng 1,7 triệu thùng/ngày.

Đối với LNG, Đại sứ cho biết Canada mới phát triển hạ tầng để xuất khẩu trực tiếp sang châu Á trong thời gian gần đây. Vào tháng 6/2025, các cơ sở LNG đầu tiên tại bờ biển Thái Bình Dương của British Columbia bắt đầu xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và Philippines. Công suất hiện tại khoảng 14 triệu tấn/năm và dự kiến tăng gấp đôi lên khoảng 28 triệu tấn/năm vào năm tới.

Canada cũng đang triển khai thêm các dự án LNG: có hai dự án đang xây dựng, dự kiến đi vào vận hành vào năm 2026 và 2027, cùng với nhiều dự án khác đang được xem xét. Mục tiêu của Thủ tướng Mark Carney là đến những năm 2030, Canada có thể xuất khẩu khoảng 50 triệu tấn LNG mỗi năm và đến những năm 2040 có thể đạt tới 100 triệu tấn mỗi năm.

LNG Canada và lợi thế logistics: thời gian vận chuyển, tính an toàn tuyến đường

Đại sứ nêu rõ LNG có mức phát thải thấp hơn đáng kể so với nhiều loại nhiên liệu truyền thống. LNG của Canada hiện có mức phát thải thấp hơn khoảng 60% so với mức trung bình toàn cầu; với các cơ sở mới, công nghệ cải tiến và việc sử dụng thủy điện cùng năng lượng tái tạo để vận hành nhà máy LNG, mức phát thải có thể giảm tới khoảng 90% so với trung bình toàn cầu.

Về logistics, Đại sứ cho biết thời gian vận chuyển LNG từ British Columbia (Canada) đến Việt Nam khoảng 15 ngày, trong khi từ Bờ Vịnh Hoa Kỳ đến Việt Nam khoảng 30 ngày. Theo đó, vận chuyển từ Canada chỉ bằng một nửa, giúp giảm chi phí vận chuyển và đồng thời đảm bảo tuyến đường an toàn, ổn định hơn khi đi trực tiếp qua Thái Bình Dương.

Đại sứ cũng đề cập rằng các tuyến cung ứng khác có thể phải đi qua các “điểm nghẽn” như Kênh đào Panama hoặc các khu vực nhạy cảm về địa chính trị như Eo biển Hormuz hay Eo biển Malacca.

Thỏa thuận cung cấp LNG dài hạn và mô hình hợp tác với Việt Nam

Về khả năng ký thỏa thuận cung cấp LNG dài hạn, Đại sứ khẳng định Canada sẵn sàng. Canada ưu tiên xây dựng quan hệ đối tác ổn định, đáng tin cậy và bền vững khi phát triển nguồn năng lượng để xuất khẩu sang châu Á.

Đại sứ cho biết Việt Nam có thể tham gia theo nhiều hướng:

• Thông qua các hợp đồng mua bán dài hạn;
• Thông qua đầu tư góp vốn vào các dự án LNG tại Canada;
• Thông qua hợp tác chiến lược rộng hơn trong thương mại năng lượng và phát triển hạ tầng.

Đại sứ dẫn ví dụ về các nhà đầu tư châu Á đã tham gia góp vốn vào dự án LNG của Canada nhằm đảm bảo nguồn cung dài hạn và thiết lập quan hệ đối tác năng lượng chiến lược, bao gồm PetroChina, Petronas (Malaysia), Korea Gas Corporation và các nhà đầu tư/tập đoàn thương mại của Nhật Bản.

Đại sứ cho biết Đại sứ quán Canada sẵn sàng hỗ trợ kết nối, giới thiệu đối tác và thúc đẩy trao đổi để Việt Nam tiếp cận các nhà hoạch định và đối tác phù hợp.

Cơ hội đầu tư của PVN và định hướng hợp tác chuỗi năng lượng

Về khả năng PVN đầu tư vào các dự án thượng nguồn dầu khí tại Canada, Đại sứ cho rằng có nhiều cơ hội khi Canada tiếp tục phát triển lĩnh vực LNG và hạ tầng dầu khí nói chung. Đại sứ nhấn mạnh Canada là môi trường đầu tư an toàn, minh bạch và đáng tin cậy, được bảo đảm bởi hệ thống pháp luật vững chắc.

Đại sứ nêu ví dụ Petronas của Malaysia tham gia dự án LNG lớn đầu tiên của Canada xuất khẩu sang châu Á với tỷ lệ góp vốn 25%. Đại sứ cũng đề cập PetroChina và Korea Gas Corporation đã tham gia đầu tư, cho thấy Canada có kinh nghiệm thu hút đầu tư nước ngoài vào các tài sản khí đốt thượng nguồn và cơ sở LNG.

Đại sứ cho biết tổng vốn đầu tư nước ngoài hiện có trong lĩnh vực năng lượng của Canada vào khoảng 157 tỷ USD.

Nhận định và thông điệp hợp tác

Đại sứ Jim Nickel cho rằng Canada là một cường quốc năng lượng với nguồn năng lượng truyền thống, năng lượng tái tạo, công nghệ sạch giúp giảm phát thải, cùng hoạt động nghiên cứu và phát triển mạnh mẽ. Đại sứ kỳ vọng hai nước hợp tác để phát triển các nguồn năng lượng đáng tin cậy, an toàn và sạch cho tương lai của Việt Nam.

Đại sứ cho biết Canada mong muốn tiếp tục trao đổi với Chính phủ Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp và các bên liên quan trong các lĩnh vực như dầu khí, LNG, thu giữ - sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS), năng lượng tái tạo, điện hạt nhân truyền thống và lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).