Vùng lòng hồ thủy điện Sơn La đang được định hướng trở thành Khu du lịch quốc gia trong giai đoạn tới, với mục tiêu đón 1,3 triệu lượt khách và đạt doanh thu du lịch 6.800 tỷ đồng vào năm 2030. Việc khai thác tiềm năng du lịch được kỳ vọng tạo động lực phát triển mới cho khu vực, song cũng đặt ra yêu cầu hài hòa giữa phát triển kinh tế, năng lượng và bảo tồn cảnh quan.
Cơ hội trở thành Khu du lịch quốc gia đang mở ra đối với vùng lòng hồ thủy điện Sơn La sau khi khu vực này được đưa vào danh mục các địa bàn có tiềm năng phát triển theo Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Thủ tướng phê duyệt vào tháng 6/2025.
Mới đây, đoàn công tác tỉnh Sơn La do ông Lò Minh Hùng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh và ông Nguyễn Đình Việt, Chủ tịch UBND tỉnh dẫn đầu đã tiến hành khảo sát thực tế tình hình phát triển du lịch, năng lượng và hạ tầng giao thông tại khu vực lòng hồ.
Đoàn công tác đã kiểm tra khu vực thượng lưu cầu Pá Uôn thuộc địa bàn các xã Quỳnh Nhai, Mường Giôn và Mường Chiên nhằm đánh giá tiềm năng phát triển cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình khai thác lợi thế của vùng hồ.
Theo quy hoạch, đến năm 2030, khu du lịch vùng lòng hồ thủy điện Sơn La đặt mục tiêu đón khoảng 1,3 triệu lượt khách, đồng thời tạo ra doanh thu du lịch khoảng 6.800 tỷ đồng.
Tỉnh Sơn La cũng đặt mục tiêu hoàn thành trên 50% các điều kiện để công nhận vùng lòng hồ thủy điện Sơn La là Khu du lịch quốc gia vào năm 2030, trước khi hoàn thiện đầy đủ các tiêu chí theo quy định vào năm 2035.
Tại buổi làm việc, nhiều ý kiến đã tập trung phân tích những khó khăn trong quá trình phát triển du lịch, đặc biệt liên quan đến các quy định về đất đai, giao thông đường thủy, quản lý phương tiện thủy nội địa cũng như điều kiện kinh doanh dịch vụ du lịch.
Các đại biểu cũng đề xuất tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư cho hệ thống giao thông kết nối, cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch và các công trình phụ trợ nhằm từng bước hoàn thiện các tiêu chí công nhận Khu du lịch quốc gia. Trong đó, khu vực lòng hồ Quỳnh Nhai được xác định là địa bàn trọng điểm cần tập trung đầu tư để tạo động lực lan tỏa cho toàn vùng.
Phát biểu kết luận, ông Lò Minh Hùng đề nghị các sở, ngành và đơn vị liên quan tiếp thu các ý kiến đóng góp, đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án quy hoạch trên cơ sở bảo đảm hài hòa giữa phát triển năng lượng tái tạo và phát triển du lịch bền vững.
Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh yêu cầu không đánh đổi tiềm năng phát triển du lịch lâu dài vì những mục tiêu ngắn hạn. Đồng thời, tỉnh sẽ nghiên cứu phương án bố trí các dự án điện mặt trời nổi theo hướng tập trung nhằm tối ưu diện tích mặt nước, bảo đảm giao thông đường thủy thông suốt, giữ gìn cảnh quan và tạo điều kiện khai thác hiệu quả các khu, điểm du lịch trọng điểm.
Đối với các nội dung còn vướng mắc, các cơ quan chuyên môn được giao tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét và quyết định.
Ở góc độ phát triển du lịch, việc đưa vùng lòng hồ thủy điện Sơn La vào quy hoạch Khu du lịch quốc gia phản ánh xu hướng khai thác các hồ chứa thủy điện lớn như những không gian du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa. Đây là mô hình đã được nhiều địa phương áp dụng nhằm tận dụng lợi thế mặt nước, cảnh quan tự nhiên và bản sắc văn hóa bản địa.
Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa khai thác du lịch, bảo vệ môi trường và vận hành công trình năng lượng. Việc quy hoạch đồng bộ hạ tầng, quản lý hoạt động giao thông đường thủy và bảo tồn cảnh quan được xem là yếu tố quyết định để phát triển bền vững khu vực lòng hồ trong dài hạn.
Được khánh thành vào cuối năm 2012, Nhà máy Thủy điện Sơn La là một trong những công trình năng lượng trọng điểm quốc gia và hiện nằm trong nhóm hai nhà máy thủy điện có quy mô lớn nhất Việt Nam cũng như Đông Nam Á. Công trình gồm 6 tổ máy với tổng công suất lắp đặt 2.400 MW, sản lượng điện trung bình hằng năm trên 10 tỷ kWh và tổng mức đầu tư khoảng 60.000 tỷ đồng. Thời điểm đưa vào vận hành, nhà máy từng đóng góp khoảng 10% tổng sản lượng điện của cả nước.
Việc phát triển du lịch tại vùng lòng hồ được kỳ vọng sẽ mở ra hướng khai thác mới cho khu vực, tạo thêm động lực tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống người dân và từng bước đưa Sơn La trở thành điểm đến quan trọng của du lịch vùng Tây Bắc trong những năm tới.
