Doanh nghiệp Nhật Bản phản ánh tình trạng cùng một mặt hàng nhưng được phân loại mã HS khác nhau, dẫn đến nguy cơ phải điều chỉnh mã hoặc bị truy thu thuế.
Sáng 8.10.2026, Tạp chí Kinh tế - Tài chính phối hợp cùng Cục Thuế, Cục Hải quan tổ chức Diễn đàn “Ngành Thuế và ngành Hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số”.
Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đặt ra yêu cầu rất cao đối với cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước.
Theo Thứ trưởng, Bộ Tài chính xác định việc tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Trong đó, cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số cần hướng đến giảm thời gian, chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Ngành Thuế hướng tới tự động hóa kê khai, giảm chi phí tuân thủ
Ở lĩnh vực thuế, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, yêu cầu đặt ra hiện nay là giúp người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuận lợi nhất với chi phí thấp nhất, đồng thời bảo đảm tính minh bạch.
Theo ông Mai Sơn, chuyển đổi số là giải pháp trọng tâm để thay đổi phương thức quản lý, từng bước giảm các thủ tục mà doanh nghiệp và người dân phải trực tiếp thực hiện.
Một trong những kết quả đáng chú ý là hệ thống hóa đơn điện tử, được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1.7.2022, đã tiếp nhận và xử lý khoảng 29 tỉ hóa đơn.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, cơ quan Thuế đã thu thập dữ liệu từ hơn 40 tỉ giao dịch trên 491 sàn thương mại điện tử, với tổng giá trị vượt 336 nghìn tỉ đồng. Dữ liệu từ hóa đơn, ngân hàng và thương mại điện tử được tích hợp để phục vụ phân tích rủi ro, đối soát thông tin và phát hiện các dấu hiệu bất thường.
Tuy nhiên, ông Mai Sơn cũng thừa nhận, hệ thống công nghệ thông tin hiện nay vẫn còn tình trạng phân mảnh, một số quy trình chưa được tự động hóa toàn trình.
Ngành Thuế đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng hệ thống quản trị thuế thông minh, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để dự báo nghĩa vụ thuế, tự động điền sẵn hồ sơ kê khai và hỗ trợ người nộp thuế.
Theo định hướng này, người nộp thuế có thể tiếp cận, theo dõi dữ liệu do cơ quan Thuế quản lý; các quyết định tự động có khả năng giải thích và truy vết. Việc chuyển đổi phương thức quản lý được kỳ vọng giúp giảm thời gian thực hiện thủ tục, hạn chế sai sót và giảm chi phí tuân thủ.
Doanh nghiệp Nhật Bản lo phát sinh truy thu thuế do phân loại hàng hóa
Đối với lĩnh vực hải quan, một trong những vấn đề cụ thể được cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài nêu tại diễn đàn là tình trạng chưa thống nhất trong phân loại mã HS (mã số phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu).
Ông Yoshida Susumu - Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) - cho hay, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong thực thi các quy định mới do cách hiểu và áp dụng chưa rõ ràng, trong đó có quy tắc phân loại mã HS. Đại diện JCCI đặt vấn đề về giải pháp để hạn chế tình trạng cùng một mặt hàng nhưng được phân loại mã HS khác nhau, khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh mã hoặc phát sinh truy thu thuế.
Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật về mã số hàng hóa. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc xác định mã HS liên quan trực tiếp đến chính sách quản lý mặt hàng, mức thuế, xuất xứ và nhiều nghĩa vụ khác trong quá trình thực hiện thủ tục.
Trả lời kiến nghị này, ông Trần Đức Hùng - Phó Cục trưởng Cục Hải quan - cho biết, việc phân loại hàng hóa ngày càng phức tạp do nhiều sản phẩm có cấu tạo, thành phần hoặc nhiều chức năng khác nhau.
Để hạn chế sự khác biệt trong áp dụng, ngành Hải quan đang hướng tới tăng cường phối hợp về phân loại HS/AHTN, nghiên cứu bổ sung những mặt hàng khó phân loại với tiêu chí rõ ràng, đồng thời rà soát, đề xuất đơn giản hóa biểu thuế.
Cơ quan Hải quan cũng chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu về phân loại hàng hóa, biểu thuế và tăng cường đào tạo nghiệp vụ nhằm bảo đảm tính thống nhất trong thực hiện. Đặc biệt, cơ chế xác định trước mã số hàng hóa được chú trọng nhằm giúp doanh nghiệp chủ động xác định nghĩa vụ trước khi nhập khẩu, hạn chế nguy cơ phải điều chỉnh mã hoặc phát sinh chi phí ngoài dự kiến.
Liên quan đến cải cách thủ tục, ông Trần Đức Hùng cho hay, ngành Hải quan đang chuyển mạnh sang phương thức quản lý dựa trên mức độ tuân thủ và rủi ro của doanh nghiệp. Theo định hướng của ngành Hải quan, doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ có điều kiện được giảm tỉ lệ kiểm tra, rút ngắn thời gian thông quan.
