Ethereum đang gặp nhiều vấn đề. Các nhà phát triển Gnosis và Zisk vừa đưa ra một đề xuất vào ngày 29 tháng 3 có thể thay đổi mọi thứ — họ muốn xây dựng một khu vực kinh tế nhằm kết nối tất cả các rollup bị phân mảnh đang làm rối mạng lưới.
Kế hoạch này cơ bản tạo ra một hệ thống thống nhất lớn cho phép các rollup riêng biệt này giao tiếp với nhau mà không gặp những rắc rối hiện tại. Stefan George từ Gnosis cho biết sự phân mảnh đang làm giảm hiệu quả và làm tổn hại triển vọng tăng trưởng của Ethereum. Ông cho rằng một khu vực kinh tế hợp nhất sẽ làm mọi thứ hoạt động tốt hơn cùng nhau, giảm chi phí và tăng tốc các giao dịch cho người dùng thông thường đang bị áp lực bởi phí cao hiện tại.
Rollups đang xuất hiện khắp nơi.
Thời điểm này không phải ngẫu nhiên — các vấn đề mở rộng quy mô của Ethereum đã đạt tới điểm quá tải khi các nền tảng DeFi và giao dịch NFT tiếp tục đẩy khối lượng giao dịch lên cao. Vitalik Buterin đã bàn về các giải pháp khả năng mở rộng từ nhiều tháng, và ý tưởng khu vực kinh tế này phù hợp với cuộc trò chuyện lớn hơn về việc giữ Ethereum cạnh tranh.
Chi tiết kỹ thuật vẫn còn mù mờ
George chưa tiết lộ nhiều về cách mà đề án này sẽ hoạt động thực tế như thế nào. Đề xuất còn thiếu chi tiết kỹ thuật; cộng đồng Ethereum sẽ phải tìm hiểu sâu hơn trước khi có ai đó cam kết. Justin Drake, một nhà nghiên cứu Ethereum, cho biết ông quan tâm nhưng muốn xem thêm chi tiết về triển khai.
Các nhà phát triển cơ bản kêu gọi cộng đồng tin tưởng họ về mặt kỹ thuật lúc này. Họ hứa sẽ chia sẻ thêm khi nhận được phản hồi từ các bên liên quan. Đó là một thuyết phục khó khăn trong một cộng đồng thích tranh luận từng dòng mã.
Nhưng ý tưởng cốt lõi hợp lý – thay vì có hàng chục rollup hoạt động độc lập, hãy tạo cầu nối và hạ tầng chung cho chúng hoạt động như một hệ thống thống nhất. Hãy hình dung nó như việc biến một loạt đường cao tốc riêng lẻ thành một hệ thống đường cao tốc liên thông.
Tim Beiko nêu ra các lo ngại về quản trị vào ngày 28 tháng 3, cho rằng việc quản lý tích hợp giữa nhiều rollup sẽ không dễ dàng. Cần có người ra quyết định về tiêu chuẩn, giải quyết tranh chấp và phân bổ nguồn lực. Cộng đồng chưa xác định được người đó sẽ là ai.
Phản hồi của cộng đồng còn rất nhiều ý kiến.
Phản ứng sớm rất đa dạng. Một số nhà phát triển ủng hộ ý tưởng vì cuối cùng có thể giải quyết vấn đề phân mảnh đã gây khó khăn cho Ethereum nhiều năm. Những người khác lo ngại rủi ro tập trung và sự phức tạp kỹ thuật.
Joseph Lubin từ ConsenSys cho biết vào ngày 15 tháng 3 rằng các giải pháp rollup sáng tạo rất quan trọng cho tương lai của Ethereum, nhưng công ty của ông chưa phát biểu công khai về đề xuất cụ thể này. Sự ủng hộ của họ có thể làm hoặc phá vỡ toàn bộ kế hoạch. Điều này phù hợp với xu hướng thị trường rộng lớn hơn.
Đề xuất cần sự đồng thuận của cộng đồng để tiến triển, và điều đó chưa bao giờ được đảm bảo ở Ethereum. Các diễn đàn phát triển đang sôi động về khả năng thực thi, quản trị và các hệ quả ngoài ý muốn.
Các nhà vận hành rollup lớn chưa lên tiếng công khai. Sự đồng thuận của họ là thiết yếu vì họ sẽ cần điều chỉnh hệ thống của mình để tham gia khu vực kinh tế. Một số có thể resistência nếu cho rằng điều này đe dọa lợi thế cạnh tranh của họ.
Chưa có lịch trình triển khai chính thức. Các nhà phát triển muốn thu thập ý kiến trước, sau đó chỉnh sửa đề xuất dựa trên ý kiến của cộng đồng. Họ đang nói về việc trình bản chỉnh sửa sau này, nhưng chưa chỉ rõ khi nào "sau này" sẽ xảy ra.
Toàn bộ kế hoạch có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm để trở thành hiện thực, nếu có thể xảy ra. Ethereum di chuyển chậm khi đề cập tới các thay đổi lớn, đặc biệt là những thay đổi ảnh hưởng tới kiến trúc toàn bộ mạng.
Polkadot đã làm điều tương tự với parachains, nhưng tình huống của Ethereum khác vì các rollup phát triển một cách tự nhiên thay vì được thiết kế từ đầu để làm việc cùng nhau. Việc chỉnh sửa khả năng tương thích sau khi triển khai khó hơn so với xây dựng nó ngay từ đầu.
Khái niệm khu vực kinh tế có thể làm giảm đáng kể chi phí giao dịch nếu nó hoạt động như quảng cáo. Người dùng hiện phải trả phí riêng khi di chuyển tài sản giữa các rollup khác nhau, và chi phí đó tích lũy nhanh đối với các nhà giao dịch tích cực.
Cơ hội chênh lệch giá xuyên rollup cũng sẽ được cải thiện, có thể làm cho thị trường hiệu quả hơn trên toàn hệ sinh thái Ethereum. Tuy nhiên, điều này giả định các thách thức kỹ thuật có thể được giải quyết mà không gây ra các nút thắt hoặc rủi ro an ninh mới. Các nhà phân tích đã rút ra liên hệ với các cuộc thảo luận về overhaul mạng lưới lớn của Ethereum trong bối cảnh điều kiện thị trường đang biến đổi.
Các cuộc họp cộng đồng được lên kế hoạch để thảo luận thêm về đề xuất, though các ngày cụ thể vẫn chưa được công bố. Các nhà phát triển dự định tham gia các cuộc thảo luận và trả lời các câu hỏi về tầm nhìn của họ.
George ước tính rằng sự phân mảnh của rollup khiến người dùng phải trả thêm phí hàng triệu USD mỗi năm, nhưng ông đã không cung cấp dữ liệu cụ thể để chứng minh tuyên bố.
Một số dự án rollup lớn khác đang xử lý khối lượng giao dịch đáng kể mà có thể được hưởng lợi từ hạ tầng thống nhất. Arbitrum xử lý tổng giá trị bị khóa vượt quá 2 tỷ USD, trong khi Optimism xử lý hàng nghìn giao dịch hàng ngày. Base, giải pháp layer-2 của Coinbase, đã được tiếp nhận nhanh kể từ khi ra mắt năm ngoái.
Các tác động kinh tế vượt ra ngoài việc giảm phí. Sự phân mảnh thanh khoản giữa các rollup hiện buộc các giao thức DeFi phải duy trì các nhóm riêng trên mỗi mạng, làm giảm hiệu quả vốn. Ví dụ như Uniswap vận hành các phiên bản riêng trên nhiều rollup, tách thanh khoản có thể cung cấp mức giá tốt hơn cho người giao dịch.
Câu hỏi thường gặp
Khu vực kinh tế này sẽ làm gì?
Nó sẽ kết nối các rollup Ethereum bị phân mảnh thành một hệ thống thống nhất, cho phép các giao dịch xuyên rollup một cách liền mạch và có thể giảm chi phí cho người dùng.
Khi nào điều này có thể xảy ra?
Chưa có lịch trình — các nhà phát triển muốn nhận phản hồi từ cộng đồng trước, sau đó sẽ tinh chỉnh đề xuất trước khi triển khai.