CMC đề xuất khung chuyển đổi AI quốc gia, kiến tạo nền kinh tế AI

CMC đề xuất xây dựng Khung Chuyển đổi AI Quốc gia như một định hướng phát triển mới cho nền kinh tế, trong đó AI được xác định là hạ tầng sản xuất mới và động lực tăng trưởng trung tâm. Vào chiều ngày 28 tháng 3 năm 2026, Phiên họp thứ hai năm 2026 của Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 diễn ra tại Hà Nội, do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì, kết nối trực tuyến với các bộ, ngành và địa phương. Chương trình làm việc tập trung đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ thời gian gần đây, nhận diện các điểm nghẽn cần tháo gỡ và đồng thời xác định các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 đi sâu, tạo tác động thực chất đến phát triển kinh tế - xã hội. CMC là doanh nghiệp công nghệ tư nhân duy nhất được mời tham luận với chủ đề “Kiến tạo nền kinh tế AI thông qua làm chủ các công nghệ chiến lược.” Điều này cho thấy tiếng nói của khu vực tư nhân ngày càng được tôn trọng trong định hướng phát triển của quốc gia, đặc biệt ở các lĩnh vực nền tảng như khoa học công nghệ, dữ liệu, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Bối cảnh đặt ra cho một mô hình tăng trưởng mới Mở đầu phần tham luận, chủ tịch Tập đoàn CMC nêu vấn đề từ yêu cầu phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới. Mô hình tăng trưởng truyền thống dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ và tích lũy vốn đang ở ngưỡng giới hạn và không còn dư địa để Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trong thời kỳ tới. Trong khi đó, mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và vượt qua bẫy thu nhập trung bình đòi hỏi đất nước phải tìm một động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động. Trong bối cảnh ấy, AI được CMC nhìn nhận không chỉ là một công nghệ ứng dụng mà còn là một công nghệ nền tảng có khả năng tái cấu trúc toàn bộ hoạt động sản xuất, quản trị, chuỗi cung ứng và cung cấp dịch vụ của nền kinh tế. Từ cách tiếp cận này, CMC đề xuất khái niệm “Nền kinh tế AI”—nơi AI không còn là một công cụ hỗ trợ mà là hạ tầng sản xuất mới, tạo ra năng lực vận hành mới cho cả khu vực công lẫn khu vực tư. Theo đánh giá của doanh nghiệp này, nếu được triển khai đúng hướng và đủ quyết liệt, AI có thể đóng góp từ 120 đến 130 tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam, tương đương khoảng 25% GDP hiện tại. Con số này không chỉ cho thấy quy mô tác động tiềm năng của AI, mà còn nhấn mạnh nhu cầu có một chiến lược quốc gia đủ quy mô và đồng bộ để biến tiềm năng đó thành tăng trưởng thực tế. Khung chuyển đổi AI Quốc gia: tám trụ cột, mười hai chương trình, năm mươi nhiệm vụ Dựa trên nhận thức đó, CMC đề xuất xây dựng Khung chuyển đổi AI Quốc gia gồm tám trụ cột chiến lược; mười hai chương trình hành động; và năm mươi nhiệm vụ như một chiến lược phát triển kinh tế dài hạn, thay vì xem AI chỉ là một công nghệ hay một thẩm định chuyển đổi số. Đề án AI-X được mô tả trong bài tham luận hình thành từ nhiều năm nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ CMC ATI và Trường Đại học CMC. Điểm cốt lõi trong đề xuất là xem chuyển đổi AI không phải là một thành phần độc lập, mà là một quá trình tái cấu trúc mô hình phát triển quốc gia. Nói cách khác, thay vì đặt câu hỏi AI được áp dụng ở đâu, đề xuất của CMC đặt ra câu hỏi làm thế nào để AI trở thành nền tảng mới cho tăng trưởng, năng suất và cạnh tranh của quốc gia. Từ đó, khung đề xuất dựa trên 8 trụ cột chiến lược: 1) hạ tầng và năng lực tính toán – nền tảng vật lý để phát triển và vận hành AI ở quy mô lớn; 2) kinh tế dữ liệu – dữ liệu là tài nguyên đầu vào cốt lõi cho nền kinh tế AI; 3) nền tảng mô hình AI quốc gia – bảo đảm năng lực phát triển các mô hình lõi phục vụ nhu cầu của Việt Nam; 4) AI trong quản trị công và quản trị doanh nghiệp – tạo ra thay đổi thực chất về hiệu quả vận hành; 5) AI thúc đẩy phát triển kinh tế ngành – đưa AI vào các lĩnh vực cụ thể để tạo giá trị gia tăng; 6) phát triển nguồn nhân lực và việc làm; 7) quản trị niềm tin và đạo đức AI – đảm bảo AI phát triển có trách nhiệm, minh bạch và an toàn; 8) cơ chế tài chính và đầu tư – tạo nền tảng nguồn lực để triển khai chuyển đổi AI trên quy mô quốc gia. Đồng thời, khung này được cụ thể hóa thành 12 chương trình hành động và 50 nhiệm vụ, với lộ trình triển khai rõ ràng và các mục tiêu định lượng khả thi. Cách tiếp cận này cho thấy tham luận của CMC không chỉ mang tính khái niệm mà hướng tới một thiết kế chính sách có thể triển khai, đo lường và giám sát. Hiến kế từ khu vực tư nhân cho một chiến lược ở tầm quốc gia Một điểm đáng chú ý của phần tham luận là tinh thần doanh nghiệp tư nhân chủ động hiến kế cho Chính phủ, không chỉ bằng đề xuất mà bằng cả kết quả nghiên cứu cụ thể. Chủ tịch CMC cho biết tập đoàn sẵn sàng bàn giao và chuyển giao toàn bộ kết quả nghiên cứu của đề án cho Chính phủ nhằm hỗ trợ nhanh chóng hình thành khung chiến lược quốc gia về AI. Theo cách nhìn của CMC, đây là đóng góp thiết thực của doanh nghiệp công nghệ trong nước đối với quá trình hoạch định chính sách phát triển quốc gia. Việc chủ động chuyển giao kết quả nghiên cứu cũng được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian xây dựng chiến lược, đồng thời tiết kiệm chi phí nếu phải thuê tư vấn quốc tế với mức chi phí ước tính từ 3 đến 5 triệu USD. Từ góc độ chính sách, đây là tín hiệu cho thấy khu vực doanh nghiệp công nghệ Việt Nam không chỉ đóng vai trò triển khai giải pháp hay cung cấp dịch vụ, mà đang dần bước vào vai trò đồng kiến tạo chiến lược phát triển quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mới và hạ tầng tương lai. Việc CMC là doanh nghiệp khoa học công nghệ duy nhất có tham luận tại phiên họp cho thấy vị thế ngày càng rõ nét của khu vực tư nhân trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Năm kiến nghị cụ thể để hiện thực hóa chuyển đổi AI Trên cơ sở đề án đã xây dựng, Chủ tịch CMC đưa ra năm kiến nghị cụ thể. Thứ nhất, Chính phủ phê duyệt và giao nhiệm vụ xây dựng Chiến lược quốc gia về AI với tầm nhìn đến năm 2045, trong đó AI được xác định là động lực tăng trưởng trung tâm. Thứ hai, đề xuất giao cơ quan đầu mối xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết Chương trình AI-X ngay trong năm 2026, bao gồm lộ trình huy động nguồn lực, phân công trách nhiệm cho các bộ, ngành và địa phương, và thiết lập cơ chế phối hợp thống nhất. Thứ ba, doanh nghiệp kiến nghị thành lập Hội đồng AI Quốc gia do lãnh đạo Chính phủ đứng đầu để điều phối thống nhất công tác chuyển đổi AI trên phạm vi toàn quốc. Thứ tư, ưu tiên bố trí nguồn lực cho giai đoạn nền tảng 2026–2028, đồng thời xây dựng các cơ chế đặc thù về tài chính, đất đai và nhân lực để phát triển hạ tầng AI. Thứ năm, tích hợp các chỉ số AI vào hệ thống chỉ số phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030; đồng thời triển khai thí điểm tại một số địa phương trọng điểm trước khi nhân rộng. Từ một tham luận doanh nghiệp đến gợi mở cho chiến lược ở tầm quốc gia Nhìn từ tổng thể phiên họp, đề xuất của CMC không chỉ mang ý nghĩa của một tham luận doanh nghiệp, mà còn gợi mở một hướng tiếp cận mới đối với phát triển quốc gia trong kỷ nguyên AI. Nếu trước đây chuyển đổi số được nhìn từ góc độ số hóa quy trình, xây dựng nền tảng dữ liệu và cải cách hành chính, thì chuyển đổi AI theo cách của CMC đòi hỏi tư duy rộng hơn: AI là hạ tầng mới của nền kinh tế, là công cụ nâng cao năng suất và là nền tảng mới cho năng lực cạnh tranh quốc gia. Khép lại tham luận, Chủ tịch CMC nhấn mạnh AI là cơ hội chiến lược lớn nhất của Việt Nam trong thế kỷ 21. Việc triển khai quyết liệt chiến lược chuyển đổi AI trong giai đoạn 2026–2028 sẽ có ý nghĩa quyết định đối với vị thế của đất nước vào năm 2045. Đồng thời, CMC cam kết tiếp tục dấn thân, làm chủ công nghệ lõi và đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của quốc gia.