AI ngày càng được sử dụng để tìm ý tưởng quà tặng, so sánh giá và săn ưu đãi trong mùa mua sắm dịp lễ. Dù vậy, người tiêu dùng vẫn thận trọng khi giao cho công nghệ quyền tự động đặt hàng và thanh toán.
AI hỗ trợ tìm ý tưởng quà tặng và so sánh giá
Trong các mùa mua sắm cao điểm cuối năm, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ hỗ trợ người tiêu dùng tìm kiếm ý tưởng quà tặng và so sánh giá cả. Thay vì chỉ dựa vào công cụ tìm kiếm hoặc truy cập trực tiếp các sàn thương mại điện tử, người mua có thể sử dụng những nền tảng như ChatGPT, Google Gemini và tính năng tìm kiếm bằng hình ảnh để tham khảo sản phẩm, thu hẹp lựa chọn và cân nhắc mức giá.
Nghiên cứu của hãng nghiên cứu thị trường William Blair cho thấy 88% người tiêu dùng từng sử dụng công cụ AI trong vòng 6 tháng trước đó để tham khảo thông tin trước khi đưa ra quyết định mua sắm. Đáng chú ý, gần hai phần ba người được khảo sát đã sử dụng AI để so sánh giá giữa các sản phẩm. Những kết quả này cho thấy công nghệ đang dần tham gia vào giai đoạn tìm hiểu và cân nhắc trước khi người tiêu dùng hoàn tất giao dịch.
Tại Việt Nam, sự phổ biến của các nền tảng thương mại điện tử như Shopee và TikTok Shop cũng góp phần thúc đẩy việc sử dụng các tính năng gợi ý thông minh để tìm kiếm sản phẩm phù hợp. Trong bối cảnh người mua ngày càng chú trọng cân đối chi tiêu, AI có thể hỗ trợ đối chiếu giá bán, tìm kiếm ưu đãi và tham khảo lựa chọn trên nhiều nền tảng.
Bên cạnh đó, việc các nhà bán lẻ sử dụng dữ liệu lịch sử tìm kiếm để điều chỉnh giá bán theo từng người dùng cũng đặt ra yêu cầu minh bạch hơn về giá cả. Người tiêu dùng có thể tận dụng AI như một công cụ đối chiếu thông tin, qua đó tham khảo mức giá trước khi quyết định mua hàng. Vấn đề sử dụng dữ liệu cá nhân để thiết lập giá bán riêng cũng đang thu hút sự chú ý của các cơ quan quản lý quốc tế. Cơ quan Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đã yêu cầu một số tập đoàn bán lẻ và đơn vị dịch vụ giải trình về hoạt động sử dụng dữ liệu người dùng để thiết lập giá.
Niềm tin và bảo mật vẫn là rào cản khi AI thực hiện giao dịch
Dù AI hỗ trợ hiệu quả trong quá trình tìm kiếm và so sánh sản phẩm, người tiêu dùng vẫn có xu hướng giữ quyền chủ động ở bước đặt hàng và thanh toán. Khảo sát của William Blair cho thấy đa số người được hỏi không muốn để AI tự động đặt hàng nếu chưa qua bước kiểm tra, đồng thời không sẵn sàng chia sẻ thông tin tài khoản ngân hàng hoặc thẻ tín dụng cho công cụ này.
Sự thận trọng xuất phát từ cả yếu tố tâm lý và lo ngại về an toàn thông tin. Với những sản phẩm mang ý nghĩa cá nhân như quà tặng, người mua thường muốn tự lựa chọn để bảo đảm món quà phù hợp với sở thích và nhu cầu của người nhận. Việc giao toàn bộ quyết định cho AI vì thế chưa phải lựa chọn được nhiều người ưu tiên.
Bên cạnh yếu tố cảm xúc, nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân và phát sinh giao dịch trái phép cũng khiến người tiêu dùng dè dặt với hình thức thanh toán tự động. Khi chưa thể kiểm soát đầy đủ thông tin đơn hàng và các khoản chi trả, người mua vẫn muốn trực tiếp kiểm tra sản phẩm, giá bán và xác nhận giao dịch trước khi hoàn tất.
Thực tế này cho thấy vai trò của AI trong mua sắm hiện tập trung nhiều hơn vào hỗ trợ tìm kiếm, tham khảo và so sánh sản phẩm, thay vì thay thế hoàn toàn người tiêu dùng. Để công nghệ được ứng dụng rộng rãi hơn trong thương mại điện tử, các nền tảng cần chú trọng độ chính xác của thông tin, minh bạch về giá và bảo vệ dữ liệu khách hàng. Đồng thời, việc duy trì quyền kiểm soát của người mua đối với quyết định đặt hàng và thanh toán vẫn là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin với trợ lý AI.
