Bức tranh kinh doanh của các doanh nghiệp công nghệ và viễn thông niêm yết đang cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Bên cạnh những tín hiệu khả quan từ chính sách vĩ mô, ngành này vẫn đối mặt với gánh nặng chi phí đầu tư lớn, áp lực tỷ giá và sự thay đổi về đơn giá dịch vụ dưới tác động của trí tuệ nhân tạo.
Theo báo cáo phân tích công bố ngày 17/9 của TCBS Research về 7 doanh nghiệp tiêu biểu là FPT, VGI, FOX, CTR, CMG, ELC và TTN, tổng doanh thu hợp nhất 6 tháng đầu năm 2026 đạt 76.710 tỷ đồng, tăng 20,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ đạt 11.977 tỷ đồng, tăng 46,8%. Tuy nhiên, đà tăng trưởng lợi nhuận này chịu tác động lớn từ biến động của VGI. Trong quý 1/2025, VGI từng chịu khoản lỗ tỷ giá lớn khiến mức nền so sánh của năm trước bị kéo xuống thấp.
Nếu không tính kết quả từ VGI, lợi nhuận của 6 doanh nghiệp còn lại chỉ tăng 13,8%. Sự chênh lệch thể hiện rõ giữa hai nhóm ngành khi khối viễn thông mang về 7.579 tỷ đồng lợi nhuận, tương ứng mức tăng 76,9%, trong khi khối công nghệ chỉ tăng trưởng ở mức 13,6%.
Hoạt động của các doanh nghiệp hiện chịu ảnh hưởng lớn từ các hành lang pháp lý và chính sách quản lý. Những quy định mới từ Luật Dữ liệu, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi và Luật Công nghiệp công nghệ số đang tạo điều kiện cho các đơn vị mở rộng mảng trung tâm dữ liệu. Việc hoàn tất đấu giá băng tần 900 MHz cùng lộ trình dừng hoàn toàn sóng 2G trong tháng 9/2026 cũng giúp các nhà mạng tập trung nguồn lực phát triển hạ tầng 5G.
Mặc dù có thuận lợi về mặt chính sách, việc mở rộng đầu tư đang tạo ra áp lực tài chính trong ngắn hạn. Điển hình như CMG ghi nhận lợi nhuận quý 2/2026 giảm 20,2% do chi phí cố định gia tăng khi đưa trung tâm dữ liệu Tân Thuận vào vận hành.
Vấn đề thu hồi vốn cũng kéo dài ở một số đơn vị, trong đó chu kỳ thu tiền của ELC hiện ở mức 182 ngày và VGI là 174 ngày do tiến độ thanh toán phụ thuộc vào dự án đầu tư công và các thị trường nước ngoài. Bên cạnh đó, biến động tỷ giá hối đoái tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp tới doanh thu quốc tế của VGI cũng như biên lợi nhuận mảng xuất khẩu phần mềm của FPT.
Trí tuệ nhân tạo giúp tối ưu hóa công việc nhưng cũng tạo ra áp lực mới về giá bán dịch vụ. Tại FPT, việc ứng dụng trợ lý lập trình nội bộ giúp tốc độ viết mã tăng 30%, nhưng khi tính chung trên toàn bộ quy mô dự án, hiệu suất thực tế chỉ tăng khoảng 10%. Khối lượng công việc không giảm, song khách hàng dựa vào sự phát triển của công nghệ mới để đàm phán giảm đơn giá gia công, khiến biên lợi nhuận mảng công nghệ thông tin thị trường nước ngoài có xu hướng đi ngang.
Để thích ứng, các doanh nghiệp đã đẩy mạnh chi tiêu cho hạ tầng. Tổng vốn đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo được công bố đạt 13.310 tỷ đồng, tương đương 53,5% lợi nhuận sau thuế dự phóng năm 2026 của toàn nhóm. Trong đó, FPT đã đầu tư khoảng 10.900 tỷ đồng để xây dựng hai cụm nhà máy trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam và Nhật Bản. Cả hai hạ tầng này đã vượt qua điểm hòa vốn và bắt đầu đóng góp vào lợi nhuận từ quý 2/2026.
Giai đoạn 2024–2026 được xác định là thời điểm chi phí đầu tư đạt đỉnh, sau đó áp lực khấu hao dự kiến giảm dần từ năm 2027 để tạo dư địa cho lợi nhuận phục hồi. Trong nhóm cổ phiếu khảo sát, FPT được đánh giá tích cực về mặt định giá. Sau khi thị giá giảm 28,9% trong 12 tháng qua, chỉ số P/E của FPT đã lùi về mức 12,5 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 3 năm là 20,2 lần. Mức giá hiện tại cho thấy thị trường đã chiết khấu phần lớn các rủi ro liên quan đến tác động của trí tuệ nhân tạo.
Bên cạnh FPT, các mã như FOX và CTR cũng ghi nhận nền tảng tài chính ổn định nhờ dòng tiền từ hạ tầng và chỉ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu duy trì ở mức cao. Dù vậy, nhà đầu tư vẫn cần theo dõi sát tỷ lệ lấp đầy trung tâm dữ liệu tại CMG và FOX, do tiến độ thu hút khách hàng chậm hơn dự kiến có thể khiến chi phí lãi vay và khấu hao ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận thực tế.
