Trái ngược với đà tăng của các doanh nghiệp được hưởng lợi từ trí tuệ nhân tạo (AI), nhóm cổ phiếu bán lẻ và tiêu dùng tại Trung Quốc trải qua giai đoạn sụt giảm mạnh.
Mức giảm khoảng 18% trong 6 tháng qua đã kéo các chỉ số đại diện cho ngành tiêu dùng thuộc MSCI China lùi về sát mức thấp nhất trong một thập kỷ. Ngược lại, chỉ số công nghệ - nơi tập trung phần lớn các doanh nghiệp AI - hiện cao gấp hơn 2 lần so với mức năm 2016. Sự chênh lệch này phản ánh tình trạng mất cân đối của nền kinh tế Trung Quốc khi chính quyền tập trung nguồn lực phát triển công nghệ cao và thúc đẩy xuất khẩu, thu hút dòng vốn vào ngành AI, trong khi sức mua trong nước vẫn yếu.
Kết quả kinh doanh mới nhất càng làm rõ khoảng cách này. Lợi nhuận của nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu thuộc MSCI China thấp hơn 47% so với dự báo của giới phân tích. Ngành tiêu dùng không thiết yếu cũng giảm gần 10%. Trong khi đó, các công ty công nghệ và công nghiệp lại công bố lợi nhuận tăng trưởng vượt dự báo.
Số liệu cho thấy doanh thu bán lẻ tháng 8 tại Trung Quốc chỉ tăng 0,4%. Dù kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng - thời điểm mua sắm và du lịch cao điểm trong năm - đang đến gần, giới đầu tư vẫn chưa thấy nhiều dấu hiệu cho thấy triển vọng của cổ phiếu tiêu dùng sẽ cải thiện.
Nói với Bloomberg, ông Chen Shi, nhà quản lý quỹ tại Shanghai Jade Stone Investment Management, cho biết: “Dữ liệu mùa hè cho thấy tiêu dùng vẫn chưa phục hồi, còn tăng trưởng vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu”. Ông Chen nhận định rằng nhà đầu tư đang rút vốn khỏi nhóm tiêu dùng để chuyển sang các doanh nghiệp hưởng lợi từ AI.
Thực trạng này khác biệt so với giai đoạn trước đại dịch Covid-19, khi sự phát triển của tầng lớp trung lưu từng khiến thị trường tiêu dùng Trung Quốc được kỳ vọng mang lại cơ hội tăng trưởng lớn. Kỳ vọng này giảm dần do thị trường bất động sản suy yếu kéo dài, thu nhập tăng chậm và niềm tin người tiêu dùng giảm. Dù Bắc Kinh đã ban hành một số biện pháp hỗ trợ, doanh số nhà ở vẫn chưa phục hồi và giá bất động sản tiếp tục giảm.
Theo ông Chen Shi, để người dân tự tin chi tiêu trở lại, nhà chức trách cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn nhằm ổn định giá tài sản, cải thiện triển vọng tiền lương và nâng mức thu nhập tối thiểu. Dù vậy, ông cho rằng quá trình phục hồi sẽ diễn ra chậm.
Tác động của sức mua yếu thể hiện rõ trong báo cáo tài chính của nhiều doanh nghiệp. Hãng rượu Shede Spirits nhận định thị trường đang trong giai đoạn “điều chỉnh sâu”. Chuỗi cửa hàng bách hóa Nanjing Central Emporium cho biết lượng khách và mức chi tiêu đều giảm. Hãng rượu Kweichow Moutai cũng ghi nhận lợi nhuận ròng 6 tháng đầu năm đi xuống.
Bà Winnie Wu, Giám đốc chiến lược cổ phiếu châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng Bank of America, chỉ ra rằng xu hướng giảm nắm giữ cổ phiếu tiêu dùng để chuyển sang các doanh nghiệp hưởng lợi từ AI đang diễn ra trên toàn cầu. Tuy nhiên, nhóm tiêu dùng Trung Quốc còn chịu thêm áp lực từ chính sách trong nước. Bà Wu nhận định: “Tại Trung Quốc, nhóm tiêu dùng còn chịu thêm sức ép từ chính sách trong nước. Trong đó, việc thực thi quy định thuế chặt chẽ hơn làm tăng gánh nặng tài chính cho cả hộ gia đình và doanh nghiệp”.
Trước tình hình này, một số quỹ đầu tư chủ động lớn tại Trung Quốc đã giảm tỷ trọng cổ phiếu tiêu dùng để chuyển sang cổ phiếu AI. Xu hướng tương tự cũng xuất hiện ở các quỹ ETF khi dòng vốn vào quỹ công nghệ vượt xa dòng vốn vào quỹ cổ phiếu tiêu dùng.
Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng định giá thấp và tỷ trọng nắm giữ cổ phiếu tiêu dùng còn nhỏ có thể khiến nhà đầu tư quan tâm trở lại nhóm này nếu thị trường biến động mạnh, như từng xảy ra trong đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ toàn cầu hồi tháng 7. Hiện chỉ số cổ phiếu hàng tiêu dùng không thiết yếu và thiết yếu thuộc MSCI China có hệ số P/E dự phóng lần lượt là khoảng 11 và 13 lần, thấp hơn mức 21 lần của chỉ số cổ phiếu công nghệ thông tin.
Tuy nhiên, triển vọng trước mắt của cổ phiếu tiêu dùng vẫn chịu sức ép khi Bắc Kinh chưa muốn áp dụng các biện pháp kích thích mạnh để thúc đẩy chi tiêu.
Trả lời Bloomberg, ông Shen Meng, giám đốc tại ngân hàng đầu tư Chanson & Co. ở Bắc Kinh, nhận định: “Cổ phiếu tiêu dùng Trung Quốc đang thiếu động lực tăng giá trong bối cảnh kinh tế giảm tốc kéo dài. Trong dài hạn, tôi cho rằng lĩnh vực công nghệ có nhiều cơ hội tăng trưởng hơn. Cổ phiếu tiêu dùng có thể tiếp tục chịu sức ép do hoạt động kinh doanh yếu và dòng vốn chuyển sang các lĩnh vực khác”.
