Công nghệ kích thích não không xâm lấn hỗ trợ điều trị các bệnh lý thần kinh

Trung tâm Phục hồi chức năng Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận các ca bệnh đột quỵ có di chứng nặng, được điều trị kết hợp kỹ thuật kích thích não không xâm lấn. Sau khoảng một tháng điều trị, người bệnh cải thiện rõ rệt về nhận thức và các triệu chứng thần kinh, đồng thời có thể đi lại và giao tiếp tốt hơn.

Ca bệnh đột quỵ cho thấy cải thiện sau điều trị kết hợp

Trường hợp thứ nhất là bệnh nhân 32 tuổi (Thái Nguyên) bị di chứng nặng sau đột quỵ do nhồi máu não, kèm nghẽn hẹp động mạch cảnh, động kinh và liệt nửa người. Sau khoảng một tháng điều trị kết hợp kỹ thuật kích thích não không xâm lấn, nhận thức cải thiện rõ, các triệu chứng thần kinh giảm và người bệnh có thể đi lại, giao tiếp tốt hơn.

Trường hợp tương tự là nam bệnh nhân 49 tuổi (Đông Anh, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng mất khả năng giao tiếp, không nói được, nhận thức hạn chế sau đột quỵ. Tại Trung tâm Phục hồi chức năng Bệnh viện Bạch Mai, chỉ sau 3 ngày điều trị kết hợp phục hồi chức năng, bệnh nhân bắt đầu có phản ứng khi được trò chuyện và phát ra âm thanh để đáp lại người xung quanh.

Quan điểm điều trị: không chỉ tập vận động

PGS.TS.BS. Lương Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng, cho biết trong điều trị đột quỵ, chỉ tập vận động là chưa đủ. Đột quỵ gây tổn thương phức tạp lên hệ thần kinh trung ương, kéo theo nhiều rối loạn như yếu liệt, rối loạn ngôn ngôn ngữ, khó nuốt, suy giảm trí nhớ, nhận thức hoặc trầm cảm.

Theo bác sĩ, phương pháp kích thích não không xâm lấn có thể hỗ trợ cải thiện vận động tay chân, phục hồi chức năng nuốt, tăng khả năng ngôn ngữ và giao tiếp, cải thiện trí nhớ và sự chú ý; đồng thời giảm đau thần kinh và giảm trầm cảm, lo âu sau đột quỵ. Hiện nay, nhiều bệnh viện đã ứng dụng kỹ thuật này trong quá trình phục hồi chức năng nhằm hỗ trợ bệnh nhân tái hòa nhập cuộc sống sau đột quỵ.

Trình bày hình ảnh: Người bệnh điều trị kích thích từ trường xuyên sọ.

Kích thích từ trường xuyên sọ: thời điểm và liệu trình

Bác sĩ Mai Đức Thảo, Trưởng khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị, cho biết kích thích từ trường xuyên sọ cho hiệu quả tốt nhất đối với người bệnh đột quỵ trong vòng 6 tháng đầu sau khi xảy ra đột quỵ. Liệu trình phục hồi sau đột quỵ bằng kích thích từ trường xuyên sọ thường khoảng 10 ngày, mỗi ngày điều trị 25 đến 30 phút.

Bác sĩ cho biết việc xây dựng liệu trình cần dựa trên đánh giá thể trạng, mức độ phục hồi và phản ứng của người bệnh để tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

“Chúng tôi có nghiên cứu trên nhóm 100 bệnh nhân. Chúng tôi nhận thấy nhóm được điều trị kết hợp kích thích từ trường xuyên sọ phục hồi là khá tốt, giúp bệnh nhân giảm sự phụ thuộc và các dấu hiệu của liệt, đặc biệt là chất lượng cuộc sống thì cải thiện rõ rệt so với nhóm các bệnh nhân dùng các phương pháp phục hồi chức năng thông thường”, BS. Mai Đức Thảo cho biết.

rTMS trong điều trị các bệnh lý thần kinh không xâm lấn

Trong các ứng dụng phục hồi thần kinh, kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại (rTMS) được giới thiệu như một hướng tiếp cận không cần can thiệp xâm lấn. Tại lớp tập huấn chuyên sâu về ứng dụng rTMS trong phục hồi chức năng thần kinh, TS. Nguyễn Quang Lĩnh, Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thông tin rTMS hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ, tạo ra các xung từ trường kích thích các tế bào thần kinh ở vỏ não.

Theo đó, tùy thuộc vào tần số kích thích (cao hay thấp), phương pháp có thể làm tăng cường hoặc ức chế hoạt động của vùng vỏ não đích, từ đó tái thiết lập sự cân bằng chức năng thần kinh. Lớp tập huấn cũng thảo luận các ứng dụng thực tiễn của rTMS trong điều trị trầm cảm, kiểm soát hội chứng đau nửa đầu, mất ngủ và các bệnh lý thần kinh mãn tính.

Hình ảnh: Kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại (rTMS) cũng đang trở thành "chìa khóa" đột phá trong điều trị các bệnh lý thần kinh mà không cần can thiệp xâm lấn.

Ứng dụng trong đau nửa đầu và đau thần kinh sau zona

Tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.Hồ Chí Minh, ThS.BS. Quảng Thành Ngân, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho rằng kích thích từ trường xuyên sọ là giải pháp mang lại hiệu quả điều trị nhanh chứng đau nửa đầu, giúp người bệnh hạn chế lệ thuộc vào thuốc. Bác sĩ cho biết các sóng điện từ giúp tăng cường hoạt động điện sinh lý của tế bào thần kinh, đồng thời hỗ trợ tái tạo đường liên hệ giữa các vùng chức năng của não.

Đối với đau thần kinh sau zona, TS.BS. Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.Hồ Chí Minh, cho biết tại hội nghị khoa học lần hai do Hội Nghiên cứu Đau Việt Nam tổ chức vừa qua: Việt Nam có khoảng 1,8 triệu người từ 50 tuổi trở lên mắc bệnh zona, trong đó khoảng 379.000 người bị đau thần kinh sau zona.

Bác sĩ Minh Đức cũng nêu rằng bệnh nhân zona thần kinh thường phải nằm viện lâu hơn, trung bình 5 ngày so với 3 ngày do mức độ đau nghiêm trọng. Kỹ thuật kích thích từ trường xuyên sọ tạo ra từ trường mạnh và ngắn hạn tác động trực tiếp đến vùng vỏ não M1 (vỏ não vận động nguyên phát). Với liệu trình phù hợp, từ trường giúp ức chế dẫn truyền thần kinh gây đau, cải thiện tâm trạng và chất lượng giấc ngủ cho người bệnh.

Nhận định

Sự xuất hiện của các kỹ thuật phục hồi hiện đại như kích thích não không xâm lấn được kỳ vọng mở ra cơ hội cho người bệnh, đặc biệt khi can thiệp sớm, đúng thời điểm và kết hợp chương trình phục hồi chức năng bài bản. Từ tình trạng mất khả năng giao tiếp, suy giảm trí nhớ nghiêm trọng đến việc người bệnh có thể trò chuyện, đi lại và trở lại sinh hoạt thường ngày là giá trị được nhấn mạnh trong các ca điều trị được đề cập.