Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến dòng tiền trên thị trường chứng khoán suy yếu là áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng.
Theo thống kê của Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM (HOSE) cập nhật ngày 18.8, thị trường chứng khoán điều chỉnh mạnh trong tháng 7 khiến giá trị vốn hóa cổ phiếu trên HOSE giảm đáng kể. Sự sụt giảm này diễn ra trong bối cảnh các chỉ số chủ chốt cùng đi xuống.
Tính đến ngày 31.7.2026, vốn hóa cổ phiếu trên sàn HOSE đạt hơn 8,22 triệu tỉ đồng, giảm 6,18% so với cuối tháng 6. Với mức vốn hóa hơn 8,765 triệu tỉ đồng vào ngày 30.6, quy mô vốn hóa HOSE giảm khoảng 545.000 tỉ đồng chỉ sau một tháng. Mức vốn hóa này tương đương 64,01% GDP năm 2025, chiếm hơn 94,84% tổng giá trị vốn hóa cổ phiếu niêm yết toàn thị trường.
Số doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỉ USD trên HOSE cũng giảm từ 54 doanh nghiệp vào cuối tháng 6 xuống còn 48 doanh nghiệp vào cuối tháng 7, tức giảm 6 doanh nghiệp.
6 doanh nghiệp rời nhóm vốn hóa tỉ USD gồm: PNJ (Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận), KBC (Phát triển Đô thị Kinh Bắc), GEL (Hạ tầng GELEX), VCI (Chứng khoán Vietcap), NAB (Ngân hàng Nam Á) và VND (Chứng khoán VNDIRECT).
Trong đó, trường hợp đáng lưu tâm nhất là PNJ. Sau thời điểm cơ quan chức năng công bố thông tin liên quan vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương và khởi tố nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab, công ty thành viên của PNJ) vào ngày 2.7, cổ phiếu PNJ đã có một tháng biến động dữ dội, hứng chịu cú rơi chưa từng có gần như suốt tháng 7.
Từ mức giá 63.100 đồng/cổ phiếu đóng cửa phiên giao dịch 2.7, cổ phiếu PNJ giảm liên tục, bắt đầu từ ngày 3.7 và kết phiên 31.7, đóng cửa chỉ còn 31.000 đồng/cổ phiếu, mất 50,87% giá trị.
Vốn hóa doanh nghiệp từ 32.290 tỉ đồng cuối ngày 2.7 đến cuối ngày 31.7 chỉ còn khoảng 15.863 tỉ đồng. Tức chỉ trong 1 tháng, PNJ đã bị bốc hơi 16.427 tỉ đồng vốn hóa.
Cổ phiếu PNJ từng ghi nhận mức giá cao nhất trong lịch sử kể từ khi doanh nghiệp niêm yết, là khoảng 127.000 đồng/cổ phiếu, vào ngày 30.1.2026. Đưa giá trị vốn hóa đạt hơn 43.300 tỉ đồng (tương đương 1,64 tỉ USD). Nếu so với đỉnh này, cổ phiếu PNJ hiện mất khoảng 75% thị giá, vốn hóa mất khoảng 1 tỉ USD.
Bên cạnh câu chuyện giảm mạnh về vốn hóa thì thị trường chứng khoán vẫn đang khá đau đầu với bài toán thanh khoản vẫn èo uột. Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến dòng tiền trên thị trường chứng khoán suy yếu là áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng.
Nền tảng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết chưa cho thấy dấu hiệu suy yếu rõ rệt. Kết quả kinh doanh quý II/2026 tăng khoảng 52%, trong khi 6 tháng đầu năm tăng hơn 46%, dù có sự phân hóa giữa các nhóm ngành và quy mô vốn hóa.
Tuy nhiên, 6 tháng cuối năm vẫn khó khăn do tác động trễ của mặt bằng lãi suất cao, khiến tăng trưởng lợi nhuận nhiều khả năng vẫn dương nhưng khó duy trì tốc độ như nửa đầu năm.
Vì vậy, bài toán lớn nhất lúc này không còn là thị trường có rẻ hay không, mà là thanh khoản có quay trở lại hay không?
Hiện tại, thanh khoản hệ thống cải thiện giúp lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh, đang bắt đầu tạo tín hiệu tích cực cho thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, thị trường vẫn đang đứng trước hai lực tác động trái chiều.
Thanh khoản ngân hàng cải thiện và lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt là yếu tố hỗ trợ dòng tiền trong ngắn hạn. Nhưng về trung hạn, áp lực huy động vốn, lạm phát và tỉ giá khiến dư địa giảm lãi suất hạn chế.
Trong bối cảnh đó, diễn biến lãi suất huy động có thể trở thành một trong những chỉ báo quan trọng đối với xu hướng dòng tiền trên thị trường chứng khoán những tháng cuối năm.
Nếu mặt bằng huy động được giữ ổn định, chứng khoán vẫn có điều kiện duy trì sức hấp dẫn nhờ triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Ngược lại, nếu cuộc đua huy động vốn khiến lãi suất tăng rõ rệt, dòng tiền và mặt bằng định giá của thị trường sẽ đứng trước một phép thử mới.
