Đồng yên Nhật rơi tự do với mức thấp nhất trong 39 năm qua

Đồng yên hiện đang đối mặt với áp lực lớn khi biến động tỷ giá tiếp tục gây bất lợi cho đồng tiền Nhật Bản.

Đồng yên Nhật Bản vừa giảm xuống mức thấp nhất trong 39 năm so với USD vào ngày thứ Hai (29/6), trong bối cảnh dòng tiền tiếp tục đổ vào đồng đô la Mỹ khi thị trường gia tăng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)) sẽ duy trì chính sách lãi suất cao hoặc có thể tăng thêm 1–2 lần trong năm nay. Tỷ giá đã có thời điểm chạm 161,98 yen đổi 1 USD, mức thấp nhất kể từ cuối năm 1986, phản ánh áp lực mất giá kéo dài đối với đồng tiền Nhật Bản trên thị trường quốc tế.

Áp lực lên đồng yên gia tăng khi các dữ liệu kinh tế Mỹ gần đây về việc làm, chi tiêu tiêu dùng và tâm lý kinh doanh đều cho thấy nền kinh tế vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. Đồng thời, những lo ngại liên quan đến lạm phát từ xung đột Trung Đông càng củng cố kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục giữ lập trường tiền tệ thắt chặt trong thời gian tới, khiến dòng vốn toàn cầu tiếp tục ưu tiên nắm giữ USD thay vì các đồng tiền có lợi suất thấp như yên Nhật.

Ở chiều ngược lại, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã có bước điều chỉnh chính sách khi nâng lãi suất lên 1% vào ngày 16/6 sau thời gian dài duy trì chính sách nới lỏng cực độ. Tuy nhiên, do lãi suất thực vẫn ở mức thấp sau khi điều chỉnh theo lạm phát, tác động hỗ trợ đối với đồng yên là không đáng kể. Từ năm 2022 đến nay, đồng yên đã giảm gần 30% so với USD trong vòng 4 năm rưỡi, cho thấy xu hướng suy yếu mang tính cấu trúc.

Từ mùa thu năm 2025, đồng yên tiếp tục chịu thêm áp lực khi thị trường đánh giá các chính sách kinh tế của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi có xu hướng nghiêng về nới lỏng tiền tệ, qua đó làm gia tăng tâm lý bán yên trên thị trường ngoại hối. Trong khi đó, dòng vốn quốc tế vẫn ưu tiên USD nhờ mức lợi suất cao hơn, khiến đồng yên khó tìm được điểm tựa phục hồi rõ ràng.

Diễn biến tỷ giá vượt ngưỡng 161 yen/USD đã khiến thị trường rơi vào trạng thái giằng co, khi cả bên mua và bên bán đều thận trọng trước khả năng Nhật Bản có thể can thiệp thị trường. Một số nhà đầu tư bắt đầu quay lại mua yên với kỳ vọng Tokyo sẽ tung ra biện pháp bình ổn tỷ giá, đặc biệt sau các tín hiệu cảnh báo từ giới chức tài chính.

Ngày 22/6, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã có cuộc họp trực tuyến trong bối cảnh hai bên theo dõi sát diễn biến tỷ giá. Ngay sau đó, bà Katayama nhấn mạnh Nhật Bản và Mỹ sẵn sàng hành động quyết liệt nếu cần thiết, làm gia tăng kỳ vọng về khả năng phối hợp chính sách can thiệp thị trường ngoại hối.

Bên cạnh yếu tố tiền tệ, đồng yên còn chịu sức ép từ các yếu tố cấu trúc như giá năng lượng tăng cao khiến Nhật Bản phải gia tăng nhập khẩu USD để thanh toán, cùng với xu hướng đầu tư ra nước ngoài mạnh mẽ của các hộ gia đình thông qua các tài khoản NISA ưu đãi thuế, qua đó làm tăng nhu cầu nắm giữ tài sản ngoại tệ và tiếp tục gây áp lực lên đồng nội tệ.

Ở góc độ thị trường, sự phân kỳ rõ rệt giữa chính sách tiền tệ của Mỹ và Nhật Bản đang tiếp tục chi phối xu hướng tỷ giá toàn cầu. Khi Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao trong khi BOJ mới chỉ bắt đầu quá trình bình thường hóa một cách thận trọng, dòng vốn quốc tế vẫn nghiêng mạnh về USD, khiến đồng yên khó đảo chiều trong ngắn hạn.

Về tác động kinh tế, đồng yên yếu giúp cải thiện sức cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Nhật Bản khi doanh thu quy đổi sang nội tệ tăng lên, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí nhập khẩu, đặc biệt là năng lượng và nguyên liệu. Điều này có thể tạo thêm áp lực lạm phát trong nước và ảnh hưởng tiêu dùng hộ gia đình nếu xu hướng kéo dài, đặt ra bài toán cân bằng khó khăn cho chính sách kinh tế của Tokyo trong thời gian tới.

Tổng thể, việc đồng yên rơi xuống mức thấp nhất trong gần bốn thập kỷ cho thấy những thách thức mang tính cấu trúc của nền kinh tế Nhật Bản trong bối cảnh chênh lệch lãi suất toàn cầu vẫn ở mức lớn, trong khi các biện pháp điều chỉnh chính sách hiện tại chưa đủ để tạo ra sự đảo chiều bền vững cho xu hướng tỷ giá.