Tín dụng xanh tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh nhưng vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Theo chuyên gia HSBC Việt Nam, doanh nghiệp muốn nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn này cần xây dựng kế hoạch chuyển đổi rõ ràng, chuẩn hóa dữ liệu và hoàn thiện hồ sơ dự án theo các tiêu chí minh bạch.
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến hết quý I, tổng dư nợ tín dụng xanh đạt 828.000 tỷ đồng, tăng gấp 4,6 lần so với năm 2017 nhưng mới chiếm 4,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Hiện có 82 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ tín dụng xanh.
Theo bà Hoàng Thị Diệu Thúy, Giám đốc quan hệ khách hàng cấp cao, Khối khách hàng doanh nghiệp và định chế tài chính (HSBC Việt Nam), nguồn vốn xanh giúp doanh nghiệp hiện đại hóa sản xuất, giảm hao hụt, nâng cao hiệu suất và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững từ nhà đầu tư, đối tác cũng như khách hàng.
Để tăng khả năng tiếp cận vốn, doanh nghiệp nên ưu tiên 2-3 hạng mục có thể tạo hiệu quả nhanh như tiết kiệm điện, giảm hao hụt nguyên vật liệu, tối ưu logistics hoặc cải thiện quy trình sản xuất. Các hạng mục cần được xây dựng thành kế hoạch chuyển đổi trong 12-24 tháng với mục tiêu, KPI và lộ trình cụ thể.
Theo chuyên gia, dữ liệu là yếu tố quyết định trong quá trình thẩm định. Doanh nghiệp cần chuẩn bị các chỉ số cơ bản như mức tiêu thụ điện trên một đơn vị sản phẩm, tỷ lệ tái chế, mức tiêu hao nhiên liệu, đồng thời lưu trữ hóa đơn điện, sản lượng, định mức nguyên vật liệu, lượng nước sử dụng, chất thải phát sinh và quy trình vận hành một cách nhất quán để có thể đối soát theo thời gian.
Theo thống kê, 82% doanh nghiệp tại Việt Nam đã và đang thu thập dữ liệu ESG (Môi trường, xã hội và quản trị) để đo lường KPI và các chỉ số, song chỉ khoảng một phần ba sử dụng chứng nhận của bên thứ ba cho báo cáo ESG. Theo bà Hoàng Thị Diệu Thúy, việc có chứng nhận độc lập sẽ giúp tăng độ tin cậy với nhà đầu tư và tổ chức cho vay, đồng thời giảm rủi ro "greenwashing" (tẩy xanh).
Xu hướng tích hợp các tiêu chí ESG vào hoạt động cấp tín dụng đang ngày càng phổ biến. Điều này khiến việc chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch thông tin và xây dựng hệ thống quản trị trở thành yếu tố quan trọng bên cạnh hiệu quả tài chính của dự án.
Sau khi hoàn thiện kế hoạch, doanh nghiệp cần chuẩn hóa hồ sơ với các nội dung như tổng mức đầu tư, cơ cấu chi phí, hiệu quả dự kiến, dòng tiền, thời gian hoàn vốn, rủi ro và biện pháp kiểm soát. Đồng thời, cần phân công đầu mối theo dõi KPI, xây dựng quy trình báo cáo định kỳ và lưu giữ đầy đủ các bằng chứng như hóa đơn, hợp đồng, biên bản nghiệm thu và dữ liệu vận hành để hạn chế rủi ro "tẩy xanh".
Theo chuyên gia HSBC, cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, việc hoàn thiện chính sách, phát triển hệ sinh thái đánh giá độc lập, đào tạo nhân lực và mở rộng các công cụ tài chính như tài trợ xuất nhập khẩu, bảo lãnh, tài trợ khoản phải thu hay tài trợ chuỗi cung ứng sẽ góp phần thúc đẩy dòng vốn xanh, hỗ trợ doanh nghiệp từng bước chuyển đổi theo hướng phát triển bền vững.
