Khối ngoại bán ròng 14 phiên liên tiếp, tổng giá trị hơn 13 nghìn tỷ đồng; điều gì đang diễn ra?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ghi nhận giai đoạn khối ngoại bán ròng kéo dài nhất kể từ tháng 10 năm ngoái. Trên HoSE, sau 14 phiên liên tiếp xả hàng, khối ngoại đã bán ròng tổng cộng hơn 13.000 tỷ đồng qua kênh khớp lệnh. Xu hướng bán ròng không phải mới xuất hiện trong ngắn hạn mà diễn ra triền miên trong nhiều tháng.

Diễn biến bán ròng và số liệu dòng tiền

Theo dữ liệu được nêu trong bài, năm ngoái giá trị bán ròng trên HoSE đạt kỷ lục hơn 125.000 tỷ đồng. Tính từ đầu năm đến nay, chưa có tháng nào khối ngoại dừng bán ròng; tổng giá trị luỹ kế từ đầu năm gần 53.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, dù Việt Nam được FTSE xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 8/4, dòng vốn ngoại vẫn tiếp tục rút ra. Từ thời điểm nâng hạng đến nay, khối ngoại đã bán ròng khớp lệnh trên HoSE gần 12.000 tỷ đồng.

Nguyên nhân được đề cập

Bài viết cho rằng tình trạng bán ròng có thể xuất phát từ cả các yếu tố mang tính thời điểm và yếu tố cấu trúc thị trường.

• Hiệu ứng nâng hạng và dòng vốn cận biên: Việc Việt Nam được nâng hạng có thể khiến một số quỹ chuyên đầu tư thị trường cận biên rút vốn.
• Áp lực tỷ giá: Sự mạnh lên của USD trong bối cảnh tình hình Trung Đông diễn biến phức tạp được nêu là yếu tố gây áp lực lên tỷ giá, ảnh hưởng đến dòng vốn ngoại trong ngắn hạn.
• Hàng hoá mới chưa được khơi thông triệt để: Dù có các thương vụ IPO, nhưng vẫn chủ yếu tập trung vào các ngành truyền thống; cơ cấu thị trường mất cân bằng khi nhóm tài chính và bất động sản chiếm tỷ trọng áp đảo.
• Rủi ro tập trung: Tỷ trọng của một số nhóm cổ phiếu cùng hệ sinh thái quá lớn có thể chi phối chỉ số.

Kỳ vọng hỗ trợ dài hạn từ nâng hạng

Dù bán ròng vẫn diễn ra, câu chuyện nâng hạng được kỳ vọng là yếu tố hỗ trợ dòng vốn ngoại trở lại trong dài hạn. Theo ông David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường châu Á – Thái Bình Dương tại UBS, quá trình nâng hạng dự kiến diễn ra theo nhiều giai đoạn, với các bước tăng tỷ trọng dần (khoảng 30% mỗi đợt). Ông cũng lưu ý thị trường cần thời gian triển khai thực tế để đáp ứng đầy đủ tiêu chí; quá trình có thể kéo dài nhưng là kết quả của hơn một thập kỷ cải cách liên tục.

Điều chỉnh tỷ trọng theo FTSE và ước tính dòng tiền

Đầu tháng 5 vừa qua, FTSE Russell đã điều chỉnh ước tính tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu dựa trên dữ liệu tại ngày 31/3/2026. Cụ thể:

• Tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap giảm từ 0,350% xuống 0,329%.
• Tỷ trọng trong FTSE All-World giảm từ 0,024% xuống 0,020%.
• Tỷ trọng trong FTSE Emerging điều chỉnh từ 0,227% xuống 0,192%.

SSI Research ước tính từ các quỹ ETF tham chiếu theo bộ chỉ số FTSE cho thấy tổng dòng tiền có thể vào thị trường Việt Nam đạt khoảng 1,3 tỷ USD. Trong đó, các quỹ lớn như Vanguard Total International Stock ETF và Vanguard FTSE Emerging Markets ETF được dự báo đóng góp phần đáng kể.

Khả năng được MSCI đưa vào Watchlist và các điều kiện liên quan

Ngoài FTSE, bài viết cũng đề cập mục tiêu xa hơn là đáp ứng các tiêu chí của MSCI. SSI Research cho rằng Việt Nam có khả năng được MSCI đưa vào Danh sách theo dõi (Watchlist) vào tháng 6/2026 khi các động lực nền tảng đang dần hội tụ.

Cụ thể, Việt Nam hiện đã đáp ứng phần lớn tiêu chí của MSCI về khả năng tiếp cận thị trường, được hỗ trợ bởi:

• Cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF) vận hành ngày càng ổn định.
• Tiến triển trong triển khai mô hình bù trừ đối tác trung tâm (CCP).
• Mở rộng công cụ phòng vệ và bán khống thông qua hợp đồng tương lai chỉ số.
• Cải thiện đáng kể mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh.
• Quá trình tiếp tục cải thiện giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL).

Đáng chú ý, tỷ lệ FOL toàn thị trường, đặc biệt trên HOSE, đã được cải thiện rõ rệt trong năm 2025–đầu 2026 nhờ sự gia nhập của các cổ phiếu vốn hóa lớn với room ngoại 100%. Theo SSI Research, điều này mở rộng đáng kể tập cổ phiếu có thể đầu tư đối với các quỹ theo chỉ số, đồng thời cải thiện tính đại diện và độ sâu của thị trường trong các rổ chỉ số quốc tế.

Những thách thức còn lại chủ yếu liên quan đến mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối – một tiêu chí quan trọng trong khung đánh giá của MSCI. Báo cáo nêu rõ: đây chưa phải là điểm nghẽn mang tính quyết định, trong bối cảnh nhiều thị trường mới nổi trong rổ MSCI cũng chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện lý tưởng về cơ chế tỷ giá và dòng vốn.