Làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo động lực tăng trưởng cho nhiều ngành công nghệ, nhưng cũng kéo theo áp lực về vốn, hạ tầng và nguy cơ rủi ro lan truyền. Những điểm dễ tổn thương này đang đặt kinh tế toàn cầu trước nhiều thách thức mới.

Đầu tư hạ tầng AI tăng mạnh, áp lực vốn ngày càng lớn
Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đang bước vào giai đoạn mở rộng với quy mô vốn ngày càng lớn, tập trung đầu tư vào chip bán dẫn, điện toán đám mây và hệ thống trung tâm dữ liệu. Nhu cầu xây dựng hạ tầng phục vụ AI tiếp tục tạo động lực cho ngành công nghệ, song đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng huy động vốn và hiệu quả khai thác các dự án.
Theo dự báo của UBS được Công ty Chứng khoán Phú Hưng (PHS) dẫn lại trong báo cáo chiến lược tháng 11/2026, chi tiêu vốn cho AI trên toàn cầu có thể đạt 1.000 tỷ USD trong năm 2026, tăng lên 1.400 tỷ USD vào năm 2027 và 1.500 tỷ USD năm 2028. Dù quy mô đầu tư tiếp tục đi lên, tốc độ tăng trưởng được dự báo chậm lại đáng kể vào năm cuối của giai đoạn này.
Các tập đoàn công nghệ lớn vẫn duy trì kế hoạch chi tiêu ở mức cao. Meta dự kiến đầu tư khoảng 135–145 tỷ USD trong năm 2026, trong khi Amazon lên kế hoạch chi khoảng 220 tỷ USD. Quy mô vốn lớn cho thấy các doanh nghiệp vẫn đặt cược vào nhu cầu dài hạn đối với AI, nhưng cũng khiến bài toán cân đối dòng tiền trở nên đáng chú ý hơn.
Dữ liệu Bloomberg tổng hợp cho thấy trong quý III/2026, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của 4 trong 5 tập đoàn công nghệ lớn được khảo sát không đủ bù đắp chi đầu tư, với tổng mức chênh lệch 50,5 tỷ USD. Amazon ghi nhận mức thiếu hụt lớn nhất, khoảng 34,8 tỷ USD. Các doanh nghiệp còn lại trong nhóm này gồm Alphabet, Oracle và Meta. Trong khi đó, Microsoft là trường hợp duy nhất có dòng tiền hoạt động cao hơn chi đầu tư, với phần chênh lệch 18,6 tỷ USD.
Nhu cầu vốn cũng thúc đẩy các tập đoàn tìm kiếm thêm nguồn tài trợ bên ngoài. Amazon đang đàm phán khoản vay khoảng 80 tỷ USD, còn Oracle đặt mục tiêu huy động khoảng 40 tỷ USD trong năm tài chính 2027 thông qua phát hành nợ và vốn chủ sở hữu. Khi chi tiêu hạ tầng tăng nhanh, khả năng duy trì dòng tiền và thu hồi vốn sẽ trở thành những yếu tố quan trọng đối với tính bền vững của chu kỳ đầu tư.
Dù vậy, nhu cầu sử dụng dịch vụ điện toán đám mây vẫn ghi nhận mức tăng trưởng cao. Trong quý III/2026, doanh thu Google Cloud tăng 103% so với cùng kỳ, Amazon Web Services (AWS) tăng 39%, Microsoft Azure tăng 48% và mảng hạ tầng đám mây của Oracle tăng 121%. Ở nhóm cung cấp chip, doanh thu mảng trung tâm dữ liệu của Nvidia tăng 117%, AMD tăng 97% và Intel tăng 78%.
Những kết quả này cho thấy nhu cầu đối với hạ tầng AI vẫn đang mở rộng, nhưng tốc độ tăng đầu tư cũng khiến thị trường quan tâm nhiều hơn đến khả năng chuyển hóa nhu cầu thành doanh thu và lợi nhuận thực tế. Theo PHS, rủi ro hiện nay không nhất thiết nằm ở việc các doanh nghiệp đồng loạt cắt giảm kế hoạch đầu tư, mà còn đến từ khả năng dự án bị chậm tiến độ do vướng mắc chính sách, thiếu điện hoặc chi phí vốn cao.
Tại Mỹ, những thay đổi trong chính sách quản lý trung tâm dữ liệu và AI ở cấp bang có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phê duyệt dự án. Một số đề xuất tăng cường giám sát liên quan đến giá điện, kiểm định độc lập mô hình AI và trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp cũng được đặt ra. Trong khi khả năng các đề xuất này trở thành luật liên bang trong năm 2027 được đánh giá thấp, những điều chỉnh ở cấp địa phương vẫn có thể khiến dự án kéo dài thời gian triển khai và phát sinh thêm chi phí.
Rủi ro từ làn sóng AI có thể lan rộng sang kinh tế toàn cầu
Không chỉ tác động đến các tập đoàn công nghệ, quy mô đầu tư AI ngày càng lớn còn làm gia tăng sự liên kết giữa thị trường tài chính, hạ tầng năng lượng và chuỗi cung ứng. Khi nhiều doanh nghiệp cùng phụ thuộc vào một số nhà cung cấp điện toán đám mây, nguồn điện và linh kiện công nghệ, sự gián đoạn tại một mắt xích có thể ảnh hưởng đến nhiều ngành và khu vực.
Trong báo cáo công bố ngày 17/11, Tập đoàn tái bảo hiểm Swiss Re (Thụy Sĩ) cảnh báo kinh tế toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào dòng vốn đầu tư cho Trí tuệ Nhân tạo. Theo chuyên gia kinh tế trưởng Jérôme Jean Haegeli, AI đang tạo ra những thay đổi đáng kể và bắt đầu cải thiện năng suất trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả ngành bảo hiểm. Tuy nhiên, kỳ vọng của thị trường đối với công nghệ này có thể vượt xa lợi ích kinh tế thực tế, khiến cổ phiếu liên quan đến AI đối mặt nguy cơ điều chỉnh.
Swiss Re dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 2,8% trong năm 2027, cao hơn mức ước tính 2,6% của năm 2026. Dù triển vọng tăng trưởng được cải thiện, tổ chức này cũng lưu ý điều đó không đồng nghĩa khả năng chống chịu của nền kinh tế cũng tăng tương ứng.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là mức độ liên kết rủi ro giữa các tập đoàn lớn ngày càng gia tăng. Nghiên cứu do Swiss Re phối hợp với Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE) thực hiện cho thấy chỉ số liên kết rủi ro giữa các tập đoàn lớn đã tăng 24% kể từ năm 2019. Sự gia tăng này chịu tác động từ nhiều yếu tố, trong đó có biến đổi khí hậu, AI, công nghệ mới, bất ổn xã hội và rủi ro y tế.
Khi các doanh nghiệp phụ thuộc chung vào hạ tầng điện toán, năng lượng và chuỗi cung ứng, một sự cố tại một lĩnh vực có thể kéo theo tác động dây chuyền đến nhiều doanh nghiệp và khu vực địa lý. Đây cũng là lý do nhu cầu quản lý rủi ro mang tính hệ thống ngày càng được chú trọng.
Đối với ngành bảo hiểm, sự phát triển của trung tâm dữ liệu và năng lượng tái tạo vừa mở ra thị trường mới, vừa làm phát sinh những yêu cầu bảo vệ phức tạp hơn. Swiss Re ước tính đầu tư vào hai lĩnh vực này có thể tạo ra khoảng 200 tỷ USD phí bảo hiểm vào năm 2030. Tuy nhiên, nguồn vốn trên thị trường tái bảo hiểm dù tiếp tục tăng khoảng 5% mỗi năm cũng không đồng nghĩa năng lực cung cấp bảo hiểm sẽ tăng tương ứng, bởi doanh nghiệp ngày càng thận trọng trước rủi ro từ trung tâm dữ liệu, an ninh mạng và chuỗi cung ứng có mức độ liên kết cao.
Làn sóng AI đang tạo ra cơ hội tăng trưởng cho các ngành công nghệ và những nền kinh tế tham gia chuỗi cung ứng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro về vốn, tiến độ dự án và mức độ phụ thuộc lẫn nhau. Khả năng duy trì hiệu quả đầu tư, bảo đảm hạ tầng thiết yếu và đa dạng hóa chuỗi cung ứng sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định mức độ bền vững của chu kỳ tăng trưởng này.