Ngành tôm: chi phí tăng, giá giảm khiến sức cạnh tranh bị bào mòn

Từ cuối tháng 3 đến giữa tháng 4 năm 2026, thị trường tôm ghi nhận diễn biến trái chiều khi giá thức ăn thủy sản tăng trong khi giá tôm nguyên liệu giảm. Áp lực chi phí khiến người nuôi gặp khó khăn, đồng thời làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh và khả năng bảo đảm nguồn cung trong ngắn hạn.

Kim ngạch xuất khẩu lập kỷ lục, nhưng hiệu quả chuỗi vẫn còn hạn chế

Năm 2025, ngành tôm Việt Nam ghi nhận kim ngạch xuất khẩu đạt kỷ lục 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024 và chiếm khoảng 40-45% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản. Sản phẩm tôm của Việt Nam đã có mặt tại hơn 100 quốc gia, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, theo nội dung được nêu, phía sau các kết quả tích cực vẫn tồn tại hạn chế về liên kết và phát triển, khiến hiệu quả chưa tương xứng với tiềm năng.

Giá bán giảm trong khi chi phí đầu vào tăng: thách thức kép của ngành tôm

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), bước sang năm 2026, ngành tôm đang gặp nhiều khó khăn khi chi phí đầu vào tăng lên trong khi giá bán lại giảm.

Thức ăn thủy sản tăng giá từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4/2026

Ghi nhận từ thị trường cho thấy, từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4/2026, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn thủy sản đồng loạt điều chỉnh giá. Mức tăng được nêu dao động từ vài trăm đồng đến vài nghìn đồng mỗi kg, thậm chí một số dòng sản phẩm có mức tăng cao hơn.

Nguyên nhân chủ yếu được đề cập gồm biến động giá nguyên liệu, chi phí logistics và tỷ giá.

Giá tôm nguyên liệu nội địa giảm sau Tết

Trong khi đó, giá tôm nguyên liệu nội địa đã giảm mạnh từ sau Tết Nguyên đán và rõ rệt hơn trong nửa đầu tháng 4/2026. So với mức đỉnh đầu năm, giá hiện tại đã lùi đáng kể, phản ánh áp lực tiêu thụ khi thị trường xuất khẩu phục hồi chưa đồng đều, trong khi nguồn cung nội địa vẫn ở mức cao.

Diễn biến tương tự trên thị trường toàn cầu

Xu hướng này cũng diễn ra ở nhiều quốc gia sản xuất. Giá tôm chân trắng nguyên liệu ở Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc và Việt Nam đều giảm. Giá tôm nguyên liệu trung bình toàn cầu được nêu ở mức khoảng 3,31 USD/kg, giảm gần 10% so với cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân được cho là nhu cầu tiêu thụ yếu trong khi nguồn cung đang dần phục hồi.

Ấn Độ: giá tôm giảm ở hầu hết các cỡ; nhóm 40–60 con/kg giảm từ 9–13%, dù vụ thu hoạch chính chưa bắt đầu. Nguyên nhân được nêu gồm nhu cầu xuất khẩu yếu, nhất là tại châu Âu, cùng với lạm phát và bất ổn địa chính trị.
Thái Lan: giá tôm giảm sâu, đặc biệt ở các cỡ nhỏ, với mức giảm từ 10% đến hơn 16% so với cùng kỳ. Đồng thời, chi phí bao bì tăng 40–60% do thiếu nguyên liệu nhựa, cộng thêm chi phí vận tải tăng.
Trung Quốc: giá tôm giảm liên tiếp nhiều tuần ở một số kích cỡ, khiến nhiều hộ nuôi thua lỗ do tiêu thụ chậm và giá giảm kéo dài.

Nguy cơ giảm nuôi và thiếu hụt nguyên liệu cuối năm

Sự kết hợp giữa giá bán giảm và chi phí đầu vào tăng đang khiến hiệu quả nuôi tôm bị thu hẹp rõ rệt. Theo VASEP, ngành tôm đang bước vào giai đoạn thách thức, đòi hỏi điều chỉnh chiến lược sản xuất, tăng cường liên kết chuỗi và nâng cao hiệu quả để thích ứng với biến động thị trường.

Áp lực chi phí tăng cũng được nêu là ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Khi giá thành sản xuất trong nước tăng trong khi các đối thủ như Ecuador hay Ấn Độ vẫn duy trì lợi thế chi phí thấp, khoảng cách cạnh tranh về giá có xu hướng nới rộng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu còn phải gánh thêm chi phí bao bì, vật tư, logistics và cước vận tải tăng cao.

Trước tình hình hiệu quả kinh tế không rõ ràng, người nuôi tôm đang thận trọng hơn: nhiều hộ giảm mật độ nuôi hoặc giãn chu kỳ nuôi. Ngoài chi phí tăng và giá thu mua thấp, người nuôi còn đối mặt với rủi ro dịch bệnh, biến động môi trường và điều kiện nuôi khó kiểm soát ở một số khu vực, làm tăng rủi ro sản xuất và ảnh hưởng đến quyết định tái thả nuôi.

Nếu xu hướng này kéo dài, nội dung bài viết cho rằng nguồn cung nguyên liệu trong thời gian tới có thể bị ảnh hưởng, với nguy cơ thiếu hụt cục bộ vào thời điểm cao điểm chế biến và xuất khẩu cuối năm. Điều này có thể tác động đến tiến độ giao hàng và khả năng đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp.

Yêu cầu phối hợp để ổn định chuỗi ngành tôm

Trong bối cảnh áp lực lan rộng toàn chuỗi, nội dung bài viết nhấn mạnh nhu cầu phối hợp giữa các bên. Người nuôi cần tiếp cận thông tin thị trường kịp thời để điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Doanh nghiệp cung ứng đầu vào cần chia sẻ khó khăn, hạn chế tăng chi phí trong giai đoạn nhạy cảm. Doanh nghiệp chế biến cần tăng cường liên kết với vùng nuôi nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định. Đồng thời, cơ quan quản lý được đề cập cần theo dõi sát diễn biến thị trường để có giải pháp hỗ trợ phù hợp.