Gần 9,700 doanh nghiệp TPHCM hoàn tất giải thể trong 8 tháng. Sở Tài chính cho biết mức tăng đột biến chủ yếu đến từ việc xử lý hồ sơ tồn của các đơn vị đã ngừng hoạt động từ những năm trước.
Tại phiên họp kinh tế - xã hội tháng 8 của UBND TPHCM sáng 04/09, Giám đốc Sở Tài chính Hoàng Vũ Thảnh cho biết 9,703 doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể trong 8 tháng đầu năm, tăng 164.46% so với cùng kỳ. Số doanh nghiệp tạm ngưng hoạt động tăng 7.82%, lên 33,390.
Mức tăng hơn 164% được lãnh đạo Thành phố yêu cầu làm rõ ngay tại cuộc họp. Đại diện Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM giải thích một lượng doanh nghiệp thực tế đã ngừng hoạt động từ trước, có trường hợp kéo dài nhiều năm nhưng chưa làm thủ tục giải thể và chấm dứt mã số thuế. Khi các hồ sơ này được rà soát, xử lý trong năm nay, số doanh nghiệp chính thức hoàn tất giải thể tăng mạnh.
Đại diện Thuế TPHCM cho biết đây là lượng hồ sơ dồn tích qua nhiều năm. Doanh nghiệp có thể đã ngừng kinh doanh vì khó khăn, không còn nhu cầu hoạt động hoặc các lý do khác nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng mã số thuế, nên vẫn tồn tại trên dữ liệu quản lý.
Việc xử lý diễn ra trong Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” của Cục Thuế. Với nhóm đã ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế, mục tiêu đến cuối 2026 là xử lý dứt điểm tối thiểu 35% số hồ sơ tồn tại thời điểm 31/03 nếu đủ điều kiện. Sở Tài chính xác định yếu tố kỹ thuật, hành chính này là nguyên nhân chủ yếu khiến số doanh nghiệp giải thể tăng vọt.
Tuy nhiên, khu vực doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều sức ép thực tế. Khảo sát quý 2 của Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA) được Sở Tài chính dẫn lại cho thấy khoảng 50% doanh nghiệp gặp áp lực từ giá nguyên vật liệu và chi phí logistics, 39% thiếu đơn hàng mới, 33% chịu tác động từ nhu cầu tiêu dùng giảm và 39% đối mặt cạnh tranh của hàng nhập khẩu giá thấp.
Nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa còn gặp khó khi vay vốn do phụ thuộc tài sản thế chấp, trong lúc lãi suất và kỳ hạn tín dụng chưa phù hợp với vòng quay kinh doanh. Chi phí tuân thủ quy định, lao động, bảo hiểm xã hội cùng yêu cầu về hóa đơn, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh và chuyển đổi số tạo thêm sức ép với những đơn vị có nguồn lực hạn chế.
Ở chiều gia nhập thị trường, TPHCM có 38,253 doanh nghiệp thành lập mới trong 8 tháng, tăng 7.92%, cùng 13,582 doanh nghiệp hoạt động trở lại. Tổng cộng 51,835 doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường, cao hơn 43,093 trường hợp tạm ngưng hoặc giải thể. Cục Thống kê Thành phố tính tương quan giữa hai nhóm vào khoảng 10:8.
Sở Tài chính cho biết nhóm doanh nghiệp thu hẹp hoặc rút lui tập trung nhiều ở quy mô vốn nhỏ và các lĩnh vực bán buôn bán lẻ, công nghiệp chế biến chế tạo, xây dựng, dịch vụ chuyên môn, bất động sản, lưu trú và ăn uống.
Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM cho rằng cần chú ý hơn đến những doanh nghiệp vẫn đang hoạt động nhưng sức khỏe suy yếu, thay vì chỉ nhìn vào số đã rút khỏi thị trường. Sở Tài chính đề xuất tập trung vào nhóm còn khả năng duy trì kinh doanh nhưng đang gặp khó, với các giải pháp về tín dụng, thị trường, thủ tục hành chính, mặt bằng sản xuất và chuyển đổi số.
Kết luận phiên họp, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhắc đến số doanh nghiệp rời khỏi thị trường như một vấn đề Thành phố phải tiếp tục theo dõi. Theo ông, bên cạnh những khó khăn từ sản xuất, xuất khẩu và chi phí, số liệu doanh nghiệp còn chịu ảnh hưởng từ quá trình rà soát, làm sạch dữ liệu đang được thực hiện.
Ông đồng thời yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và sắp xếp lại bộ máy, nhân sự ở những khâu còn chậm. Việc xử lý hồ sơ, theo tinh thần Chủ tịch Thành phố, phải đi tới kết quả cụ thể thay vì để doanh nghiệp tiếp tục mất thời gian vì các tầng thủ tục.
“Việc đã rõ thì làm ngay, nếu chưa rõ thì làm cho rõ; nếu chậm thì xác rõ trách nhiệm và đã cam kết thì phải hoàn thành sản phẩm thực tế”, ông Được nhấn mạnh khi chốt phiên họp.
Trước đó, Viện Nghiên cứu Phát triển và Thuế TPHCM đề xuất việc giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa quy trình cho những doanh nghiệp thực tế đã ngừng hoạt động nhưng còn mắc thủ tục để chính thức rút khỏi thị trường.
