Tại sao hàng ngàn người đang học cách rời khỏi sự kiểm soát của Google và Apple khi công nghệ trở nên độc hại

Imani Thompson xuất hiện tại quán bar Wonderville ở Brooklyn với phong thái như chuẩn bị cho một buổi tiệc tùng, hoặc đơn giản là đi uống và nhảy nhót cùng bạn bè. Tuy nhiên, Thompson không chỉ là người tham gia sự kiện: cô là nhà tổ chức an ninh mạng, dẫn dắt chương trình tối hôm đó.

Theo tờ The Guardian, cùng với liên minh công nghệ Cypurr Collective có trụ sở tại New York, Thompson tổ chức chương trình “Break Up With Google” (Chia tay Google). Mục tiêu của sự kiện là giúp người tham dự hiểu cách giảm thiểu rủi ro bị theo dõi khi sử dụng các dịch vụ công nghệ.

Học an ninh số trong bối cảnh “tiệc tùng”

Thompson cho rằng việc học không nhất thiết phải nghiêm túc và khô khan. Các DJ vẫn chơi nhạc đến tận sáng sớm, trong khi người tham dự vừa trò chuyện, vừa được hướng dẫn các thao tác liên quan đến bảo mật.

“Con người cần một môi trường quen thuộc để tiếp cận những thứ có chút khó khăn. Học viết vài dòng mã ngay tại quán bar sẽ bớt gây căng thẳng hơn nhiều so với trong một lớp học,” Thompson nói.

Ở tuổi 26, Thompson đã tổ chức nhiều sự kiện tương tự, mà cô gọi là an ninh mạng “núp bóng” tiệc tùng. Các hoạt động từ việc uống rượu cùng bạn bè, tụ tập tại quán bar đến những sự kiện quy mô lớn đều hướng tới nhóm người muốn “thoát phụ thuộc” khỏi các công ty như Google, Microsoft hay Apple.

Tại sự kiện, người tham dự có thể nhâm nhi cocktail và trao đổi, đồng thời học cách xóa dữ liệu cá nhân khỏi công cụ tìm kiếm hoặc kích hoạt các cài đặt bảo mật nâng cao trên điện thoại.

Lan rộng sang nhiều thành phố

Không chỉ ở New York, các buổi hội thảo, hội nghị và “tiệc công nghệ” kiểu mới này đang xuất hiện tại nhiều thành phố như Los Angeles, Seattle, Atlanta và Pittsburgh.

Song song với hoạt động hướng dẫn kỹ năng, các nhà tổ chức cũng nhấn mạnh việc giành lại quyền kiểm soát trên nền tảng số thông qua việc sử dụng các nền tảng an toàn hơn, minh bạch hơn, hoặc thậm chí tự xây dựng công cụ.

Lo ngại tăng, nhưng hành động còn hạn chế

Theo khảo sát của YouGov vào tháng 12, có tới 61% người Mỹ lo ngại về an ninh số và cho rằng việc hạn chế truy cập vào dữ liệu cá nhân là rất quan trọng. Tuy nhiên, chỉ 33% thực sự hành động để bảo vệ mình.

Thompson cho rằng các sự kiện công nghệ mới có thể giúp người dùng vừa được hỗ trợ, vừa có thêm động lực để bảo vệ dữ liệu mà không phải từ bỏ hoàn toàn công nghệ hiện đại.

“Khi nói đến an ninh số, vấn đề không phải là ‘tôi chẳng có gì để giấu’, mà là ‘tôi có thứ cần bảo vệ’,” Thompson nhấn mạnh.

Vì sao người dùng dần quay lưng với các “ông lớn” công nghệ?

Các dịch vụ nhắn tin, mua sắm hay bản đồ giúp cuộc sống tiện lợi hơn, nhưng đồng thời khiến người dùng “lộ diện” hơn bao giờ hết.

Theo Luc Rocher, nhà nghiên cứu tại Oxford Internet Institute, dữ liệu mà các công ty công nghệ thu thập có thể tiết lộ những thông tin cực kỳ nhạy cảm, bao gồm tình trạng tài chính, tiền sử bị bạo lực tình dục hoặc các vấn đề pháp lý.

Những dữ liệu này sau đó có thể được chia sẻ cho hàng nghìn công ty thông qua các phiên đấu giá quảng cáo thời gian thực (RTB), nơi các doanh nghiệp cạnh tranh để hiển thị quảng cáo cá nhân hóa. Một số nghiên cứu được nêu trong bài viết cho rằng dữ liệu người dùng có thể bị “rò rỉ” hàng trăm lần mỗi ngày.

Bên cạnh đó, nỗi lo về giám sát từ chính phủ cũng gia tăng. Trong nhiều năm, các cơ quan Mỹ đã triển khai các chương trình theo dõi quy mô lớn, bao gồm việc thu thập dữ liệu viễn thông. Gần đây, các báo cáo cho thấy cơ quan chức năng còn theo dõi các cuộc biểu tình và thậm chí mua dữ liệu người dân từ các nhà môi giới trực tuyến.

Thêm vào đó là quyền lực ngày càng lớn của các “ông lớn” công nghệ. Những công ty từng hứa hẹn kết nối và tự do biểu đạt giờ bị chỉ trích vì khai thác dữ liệu và sự chú ý của người dùng để gia tăng lợi nhuận, đồng thời có thể ảnh hưởng đến các giá trị dân chủ.

“Chúng ta đang sống dưới hệ thống giám sát tinh vi nhất trong lịch sử loài người,” Daly Barnett từ Electronic Frontier Foundation nhận định.

Giành lại quyền kiểm soát công nghệ

Tại Seattle, nhóm tình nguyện Resist Tech Monopolies (RTM) đang thu hút sự quan tâm. Nhóm tổ chức các hoạt động cộng đồng như câu lạc bộ sách, chiếu phim, giờ tư vấn mở và các buổi “khám phá công nghệ”. Theo đại diện nhóm, họ thậm chí phải tạm dừng nhận thêm thành viên vì số lượng đăng ký vượt quá khả năng xử lý.

RTM là một phần của Co-op Cloud, liên minh công nghệ quốc tế thúc đẩy việc xây dựng và chia sẻ các công cụ phần mềm tự do như LibreOffice và máy chủ web Apache. Mục tiêu được nêu là tạo ra công nghệ minh bạch, dân chủ và bền vững.

Ở quy mô nhỏ hơn, việc xây dựng các hệ thống ít phụ thuộc vào các công ty công nghệ lớn được cho là giúp giảm nguy cơ bị giám sát và mở ra cơ hội hợp tác phát triển công cụ mới. Theo bài viết, không cần phải là lập trình viên; bất kỳ ai từ nghệ sĩ, giáo viên đến nhà văn đều có thể tham gia đóng góp.

Trong một workshop tại không gian lưu trữ số TAPE ở Los Angeles, một người tham gia đã tạo ra công cụ xuất file voicemail từ iPhone, giúp người dùng lưu trữ tin nhắn thoại trên máy tính hoặc ổ cứng thay vì phụ thuộc vào điện thoại.

“Dữ liệu một khi nằm trong tay các tập đoàn, bạn sẽ mất quyền kiểm soát. Chưa kể rủi ro khi doanh nghiệp phải tuân theo áp lực chính trị hoặc cơ quan thực thi pháp luật,” nhà lưu trữ Jackie Forsyte cho biết.

Dù một tương lai hoàn toàn không phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ vẫn còn xa, các nhà tổ chức thừa nhận họ vẫn phải sử dụng các nền tảng như Instagram để quảng bá sự kiện.

Trong khi đó, bài viết cũng nêu một số công cụ đơn giản và chi phí thấp có thể giúp người dùng giảm thiểu rủi ro, như tiện ích Privacy Badger và dịch vụ email ProtonMail.

Thompson tiếp tục tổ chức các “bữa tiệc chia tay Google”. “Tôi chỉ muốn mọi người cảm thấy mình có quyền chủ động trong mối quan hệ với công nghệ. Khi họ thử bước vào, họ thường trở nên rất hào hứng và sáng tạo,” cô nói.

Nguồn: The Guardian