Thông tư 50/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước có hiệu lực từ 1/12/2026 sẽ nâng trần tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) từ 85% lên 95%, kèm điều chỉnh công thức tính. Quy định mới mở thêm dư địa tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng, nhưng chưa giải quyết được vấn đề huy động vốn – yếu tố đang trở nên cấp bách hơn.
Theo thông tư, trần LDR 95% chỉ áp dụng khi ngân hàng chuyển sang tuân thủ các chỉ tiêu LCR và NSFR, muộn nhất từ ngày 1/10/2028, hoặc sớm hơn nếu đăng ký áp dụng sớm. Trong giai đoạn chuyển tiếp, trần 85% theo Thông tư 22 vẫn giữ nguyên. Công thức mới chỉ tính dư nợ cho vay ở tử số; vốn chủ sở hữu và vốn vay nước ngoài được cộng vào mẫu số; trái phiếu doanh nghiệp cùng các khoản cấp tín dụng không phải cho vay được trừ khỏi mẫu số.
Chuyên gia phân tích SSI Research cho rằng các ngân hàng đăng ký áp dụng sớm từ tháng 12/2026 sẽ hưởng lợi rõ trong ngắn hạn. Ngưỡng khởi điểm thấp (LCR 50%, NSFR 90%) giúp chuyển đổi dễ dàng hơn. Với hầu hết ngân hàng trong phạm vi theo dõi của SSI, trần LDR 95% cùng công thức mới tạo dư địa tăng trưởng tín dụng lớn hơn so với cơ chế cũ, dù tỷ lệ LDR tính lại có thể tăng thêm vài điểm phần trăm. Các ngân hàng như TCB, MBB, VPB, VCB, BID và MSB có thể mở rộng thêm dư địa cho vay nếu áp dụng sớm.
Tuy nhiên, việc nới trần LDR không đồng nghĩa với tăng cung tiền hay thúc đẩy huy động vốn. Chênh lệch giữa tín dụng và tiền gửi hiện đang khá lớn. Mức trần cao hơn cho phép ngân hàng tiếp tục mở rộng tín dụng mà không buộc phải củng cố nguồn vốn huy động ngay. Nói cách khác, quy định mới chủ yếu nới lỏng chỉ tiêu giám sát ngắn hạn, thay vì giải quyết bài toán nguồn vốn.
Theo Công ty chứng khoán MBS, cuối quý II/2026, LDR của 27 ngân hàng niêm yết tăng 118 điểm cơ bản so với quý trước và tăng 255 điểm cơ bản so với đầu năm. Dù vẫn dưới trần 85%, mặt bằng LDR đã cao hơn đáng kể so với các giai đoạn trước, phản ánh áp lực cân đối nguồn vốn ngày càng lớn.
Trước đó, Ngân hàng Nhà nước đã có một số biện pháp kỹ thuật như nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào mẫu số LDR từ 20% lên 50%, và nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn dùng cho vay trung dài hạn từ 30% lên 40%. MBS đánh giá đây chỉ là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn, có thể làm tăng rủi ro chênh lệch kỳ hạn và áp lực thanh khoản nếu tín dụng tiếp tục tăng mạnh.
Với Thông tư 50, tác động thực tế còn phụ thuộc cấu trúc bảng cân đối của từng ngân hàng. Những ngân hàng có nguồn vay nước ngoài, vốn chủ sở hữu và lợi nhuận giữ lại lớn sẽ được lợi khi mẫu số tăng. Ngược lại, ngân hàng nắm nhiều trái phiếu doanh nghiệp hoặc các khoản cấp tín dụng ngoài cho vay sẽ bị giảm mẫu số.
Bên cạnh LDR, thông tư cũng điều chỉnh lộ trình LCR và NSFR. LCR bắt đầu ở mức 50% từ 1/10/2028 và tăng dần lên 100% từ 1/10/2033. NSFR bắt đầu ở 90% từ 1/10/2028, lên 95% năm 2029 và 100% từ năm 2030. Việc giãn lộ trình giúp giảm áp lực tuân thủ ngắn hạn, nhưng về dài hạn sẽ khuyến khích ngân hàng tăng tỷ trọng vốn ổn định, kỳ hạn dài, đồng thời có thể làm tăng chi phí vốn với những nhà băng phụ thuộc nhiều vào tiền gửi ngắn hạn.
Trong giai đoạn 2026-2028, câu hỏi then chốt vẫn là Việt Nam có phát triển được kênh huy động vốn ngoài ngân hàng để phục vụ đầu tư hạ tầng hay không, hay hệ thống ngân hàng tiếp tục phải đảm nhận cả vai trò cấp vốn và chịu phần lớn rủi ro.
