Sau khi tòa án liên bang Mỹ công bố phán quyết bác bỏ vĩnh viễn vụ kiện giữa Gilimex và Amazon do phát hiện hành vi gian lận chứng cứ, cổ phiếu GIL đã ngay lập tức giảm hết biên độ với áp lực bán lớn từ các nhà đầu tư.
Cổ phiếu GIL của Công ty Cổ phần Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh (Gilimex) vừa ghi nhận diễn biến tiêu cực khi giảm hết biên độ xuống mức 10.650 đồng/cp. Tính đến thời điểm 10h30, mã này vẫn còn dư bán giá sàn hơn 170.000 đơn vị. Thanh khoản trong phiên tăng mạnh lên mức hơn 820.000 cổ phiếu, trong đó lệnh bán chiếm ưu thế hoàn toàn trên thị trường.
Đợt sụt giảm này diễn ra ngay sau khi thông tin về vụ tranh chấp pháp lý giữa Gilimex và Amazon.com Services LLC (Amazon) được công bố rộng rãi. Trước đó, Amazon đã chấm dứt quan hệ hợp tác với tư cách là đối tác phân phối của doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Đến cuối năm 2022, Gilimex nộp đơn khởi kiện lên tòa án Mỹ, cáo buộc đối tác vi phạm hợp đồng cung ứng và yêu cầu Amazon bồi thường gấp ba lần thiệt hại thực tế, với tổng số tiền lên đến 840 triệu USD. Gilimex cho biết việc dừng hợp tác đột ngột khiến công ty bị tồn kho hơn 68 triệu USD tiền nguyên vật liệu và linh kiện mà không thể trả lại cho các nhà cung cấp.
Mặc dù vậy, trong quá trình tham gia tố tụng, phía Amazon đã tìm thấy nhiều điểm bất thường trong số tài liệu mà Gilimex nộp để chứng minh thiệt hại. Do đó, Amazon đề nghị Tòa án áp dụng các biện pháp chế tài đối với nguyên đơn. Theo phán quyết mới nhất, Tòa án xác định Gilimex đã thực hiện hành vi gian lận đối với Tòa án theo tiêu chuẩn chứng minh "rõ ràng và thuyết phục".
Cơ quan xét xử đã chỉ ra chi tiết ba sai phạm cốt lõi trong hồ sơ của doanh nghiệp Việt Nam. Đầu tiên, Gilimex đã cung cấp hơn 90 tài liệu giả mạo, bao gồm các đơn đặt hàng và thư yêu cầu thanh toán từ nhà cung cấp nhằm chứng minh khoản thiệt hại vật tư khoảng 68 - 69 triệu USD. Trong quá trình đối chất sau đó, chính Gilimex cũng thừa nhận các giấy tờ này không có thật.
Sai phạm thứ hai liên quan đến các lời khai và giải trình từ phía công ty. Gilimex cho rằng toàn bộ các chứng từ giả này do một nhân viên cấp thấp tên Tiến Lương tự ý tạo ra để trục lợi cá nhân. Tuy nhiên, Thẩm phán đã bác bỏ lời giải thích này vì nó mâu thuẫn trực tiếp với các dữ liệu điện tử cũng như các hồ sơ khác của vụ án.
Sai phạm thứ ba và cũng là quan trọng nhất liên quan đến đơn đặt hàng ngày 18/11/2021 trị giá khoảng 69 triệu USD giữa Gilimex và Blazemax Hong Kong Limited. Đây là bằng chứng chính để Gilimex đòi bồi thường, nhưng Tòa án kết luận đây cũng là một tài liệu được ngụy tạo. Lý do là văn bản này hoàn toàn không nằm trong hơn 68.000 tài liệu điện tử mà Gilimex đã giao nộp trước đó. Đồng thời, không có bất kỳ email, báo cáo nội bộ hay chứng từ kế toán nào ghi nhận giao dịch này tồn tại. Thậm chí, báo cáo tài chính kiểm toán năm 2022 của Gilimex cũng không ghi nhận khoản nghĩa vụ thanh toán hay nguyên vật liệu trị giá 69 triệu USD với Blazemax, mà chỉ ghi nhận khoản phải trả thương mại khoảng 3 triệu USD và các khoản phải trả khác khoảng 1,1 lệnh USD.
Bên cạnh đó, các chuyên gia kiểm định do Amazon thuê cũng chứng minh được các dấu hiệu bất thường về dữ liệu điện tử, mã metadata, chữ ký và con dấu trên các văn bản này. Suốt quá trình xử lý vụ án, các lời giải thích của Gilimex liên tục thay đổi và không đồng nhất với các tài liệu được lập tại thời điểm sự việc diễn ra.
Sau khi đánh giá toàn bộ hồ sơ, Tòa án nhận định các hành vi của Gilimex đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính trung thực của quá trình tố tụng. Thẩm phán kết luận rằng các biện pháp xử lý nhẹ hơn, như hủy bỏ chứng cứ hoặc bác bỏ một phần yêu cầu, sẽ không đủ để giải quyết hậu quả. Trên cơ sở đó, Tòa án quyết định bác bỏ toàn bộ vụ kiện của Gilimex với hiệu lực vĩnh viễn, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp này không thể tiếp tục nộp đơn khởi kiện Amazon với cùng nội dung này tại các tòa án liên bang Mỹ.
Đồng thời, Tòa án cho phép Amazon nộp đơn yêu cầu Gilimex phải thanh toán toàn bộ chi phí luật sư và các chi phí tố tụng phát sinh trong quá trình điều tra hành vi gian lận này. Ngược lại, yêu cầu áp dụng chế tài đối với Amazon từ phía Gilimex đã bị bác bỏ hoàn toàn.
