Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẽ dẫn đường cho các tàu bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz đi qua an toàn

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nỗ lực “nhân đạo” của Washington nhằm hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt ở Eo biển Hormuz sẽ bắt đầu từ thứ Hai, ngày 4/5. Theo ông Trump, chiến dịch mang tên “Dự án Tự do” sẽ hộ tống tàu của nhiều quốc gia rời khỏi eo biển Hormuz – tuyến đường vận tải quan trọng đối với thị trường dầu mỏ và nhiều mặt hàng thiết yếu khác.

Trên Truth Social hôm Chủ nhật (3/5), ông Trump viết: “Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã thông báo với các quốc gia này rằng Mỹ sẽ hỗ trợ đưa tàu của họ rời khỏi các vùng biển bị hạn chế một cách an toàn, để các tàu có thể tiếp tục hoạt động vận tải và thương mại bình thường.” Ông không nêu chi tiết cách Washington triển khai chiến dịch.

Diễn biến ngoại giao Mỹ – Iran

Ông Trump cho biết các đại diện của Mỹ “đang có các cuộc thảo luận rất tích cực với Iran” và những trao đổi này “có thể dẫn tới một kết quả rất tích cực cho tất cả các bên.”

Cùng ngày 4/5, Iran xác nhận đã nhận được phản hồi của Mỹ đối với đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran. Thông tin này được chuyển tới Washington thông qua Pakistan – quốc gia đóng vai trò trung gian giữa hai bên.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết đề xuất mới gồm 14 phần mà Tehran gửi Washington “chỉ tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh” tại Trung Đông, trong đó có Lebanon. Ông Baghaei nói: “Ở giai đoạn này, chúng tôi không đàm phán về vấn đề hạt nhân”, khi đề cập tới chương trình hạt nhân của Iran – một trong những vấn đề cốt lõi trong căng thẳng giữa Tehran và Washington.

Trước đó, vào thứ Bảy (2/5), ông Trump cho biết ông đang xem xét đề xuất hòa bình mới nhất của Iran, đồng thời cảnh báo Mỹ có thể nối lại các cuộc tấn công quân sự nếu Tehran “hành xử không đúng mực”.

Tác động tới thị trường năng lượng

Thông báo của ông Trump ngay lập tức tác động tới thị trường năng lượng. Giá dầu Brent giảm gần 2%, xuống trên 106 USD/thùng. Dầu WTI của Mỹ giảm xuống dưới 100 USD/thùng.

Bối cảnh phong tỏa Eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz đã bị Tehran phong tỏa và gần như tê liệt từ những ngày đầu IS-Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2. Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz khiến hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải trọng yếu này gần như tê liệt từ ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel mở cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt tiêu thụ toàn cầu đi qua. Từ khi chiến sự bắt đầu, ước tính có khoảng 1.000 tàu thương mại và 20.000 thuyền viên bị mắc kẹt tại vùng Vịnh.

Ngày 3/5, ông Trump cho biết nhiều tàu trong số này thuộc các quốc gia không liên quan đến cuộc xung đột, trong khi các thủy thủ đoàn “đang cạn dần lương thực”.

Rủi ro kinh tế và nhận định về tiến trình đàm phán

Việc Tehran phong tỏa eo biển Hormuz khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về tăng trưởng kinh tế và lạm phát. Các nhà giao dịch cảnh báo thị trường dầu có thể chỉ còn vài tuần nữa là chạm.

Dù Washington và Tehran vẫn duy trì kênh trao đổi, nỗ lực tìm kiếm một giải pháp ngoại giao lâu dài cho cuộc xung đột đến nay vẫn chưa ghi nhận đột phá. Ông Trump và các quan chức cấp cao Mỹ cho rằng tiến trình bế tắc một phần do bất đồng và tình trạng thiếu thống nhất trong giới lãnh đạo cấp cao Iran.