Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát hành lưu ý quy định cho nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa phát đi thông báo về một số lưu ý quy định pháp luật đối với nhà đầu tư khi tham gia thị trường chứng khoán. Theo cơ quan quản lý, việc nắm vững pháp luật chứng khoán giúp nhà đầu tư tuân thủ quy định, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp và hạn chế rủi ro từ các hoạt động không được pháp luật bảo vệ.

Nhận biết về nhà đầu tư chứng khoán

Theo quy định pháp luật chứng khoán, đầu tư chứng khoán là việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán; nhà đầu tư là tổ chức hoặc cá nhân tham gia đầu tư trên thị trường chứng khoán (Điều 4.15, 4.16 Luật Chứng khoán).

Nhà đầu tư có thể trở thành nhà đầu tư chiến lược hoặc nhà đầu tư chuyên nghiệp nếu đáp ứng các điều kiện theo luật. Cụ thể, nhà đầu tư chiến lược là nhà đầu tư được Đại hội đồng cổ đông lựa chọn dựa trên năng lực tài chính, năng lực công nghệ và cam kết hợp tác với công ty tối thiểu 03 năm; nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp là nhà đầu tư có năng lực tài chính hoặc trình độ chuyên môn về chứng khoán (Điều 4.17, 4.11 Luật Chứng khoán).

Quyền và nghĩa vụ cơ bản của nhà đầu tư

Khi tham gia các hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán, tùy từng hoạt động và sản phẩm đầu tư, nhà đầu tư có các quyền được pháp luật công nhận. Các quyền bao gồm:

• Quyền mua, bán, nắm giữ, chuyển quyền sở hữu chứng khoán.
• Quyền nhận các lợi ích kinh tế từ việc sở hữu chứng khoán như cổ tức, lãi trái phiếu hoặc lợi nhuận từ các quỹ đầu tư.
• Quyền tiếp cận thông tin liên quan đến tổ chức phát hành và niêm yết.
• Quyền tham gia quản lý và giám sát công bố thông tin.
• Quyền tham dự Đại hội cổ đông, đại hội nhà đầu tư của quỹ đầu tư chứng khoán.
• Quyền đề cử ứng viên vào Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát.
• Quyền khiếu nại và khởi kiện các hành vi vi phạm pháp luật chứng khoán.

Bên cạnh quyền, nhà đầu tư có nghĩa vụ tuân thủ quy định pháp luật, bao gồm:

• Tuân thủ các quy định về hoạt động chứng khoán và giao dịch chứng khoán, công bố thông tin và các quy định về phòng chống rửa tiền.
• Không tham gia các hành vi bị cấm như thao túng giá, giao dịch nội gián hoặc cung cấp thông tin sai sự thật.
• Công bố thông tin theo quy định pháp luật.
• Tự chịu trách nhiệm về quyết định đầu tư.
• Thực hiện nghĩa vụ tài chính: trả tiền mua chứng khoán đúng hạn và thanh toán thuế, phí theo quy định.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, các tổ chức có sở hữu nước ngoài vượt mức cho phép cần tuân thủ việc đăng ký mã số giao dịch và tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Với các định chế tài chính như công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp bảo hiểm, ngân hàng…, pháp luật được áp dụng phù hợp với đặc thù hoạt động.

Cách thức tham gia đầu tư chứng khoán

Theo luật, nhà đầu tư có thể tham gia đầu tư chứng khoán theo hình thức trực tiếp hoặc gián tiếp.

Đầu tư trực tiếp

Nhà đầu tư đầu tư và giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam (thị trường sơ cấp và thứ cấp) theo quy định của pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Đối với giao dịch trực tiếp trên hệ thống giao dịch, nhà đầu tư cần mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại một thành viên lưu ký và mở tài khoản lưu ký chứng khoán tại thành viên lưu ký thuộc Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Nhà đầu tư nước ngoài không cư trú đặt lệnh qua các công ty chứng khoán nước ngoài hoặc bằng tài khoản giao dịch của chính họ.

Nhà đầu tư có thể mở nhiều tài khoản giao dịch tại các công ty chứng khoán khác nhau, nhưng theo thông tin nêu trong thông báo, hầu hết mỗi công ty chỉ cho một tài khoản giao dịch; mỗi khách hàng chỉ được mở một tài khoản lưu ký chứng khoán, trừ các trường hợp được quy định khác. Trong giao dịch bù trừ và thanh toán, nhà đầu tư phải có tài khoản ký quỹ và tuân thủ quy định liên quan đến nghĩa vụ thanh toán tài sản và tiền.

Đầu tư gián tiếp

Nhà đầu tư ủy thác đầu tư cho công ty quản lý quỹ hoặc ủy thác quản lý tài khoản giao dịch cho công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam.

Nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký mã số giao dịch chứng khoán tại thành viên lưu ký để có thể đăng ký với VSDC. Việc đầu tư vào chứng chỉ quỹ mở được thực hiện thông qua công ty quản lý quỹ và đại lý phân phối; chứng chỉ quỹ mở không được niêm yết trên Sở GDCK như chứng khoán niêm yết khác.