AI có thể trở thành một thành viên hội đồng quản trị trong các doanh nghiệp tương lai

AI đang dần tiến vào các phòng họp của tập đoàn lớn, không chỉ với vai trò công cụ tổng hợp thông tin mà hướng tới việc hỗ trợ tư duy chiến lược ở cấp quản trị cao nhất. Câu hỏi đặt ra là liệu AI có thể trở thành một “thành viên hội đồng quản trị” trong tương lai hay không, trong bối cảnh nhiều tổ chức đã bắt đầu triển khai các giải pháp AI cho hoạt động quản trị doanh nghiệp.

AI Board Member và các bước triển khai ban đầu

Trong nền tảng quản trị của mình, Diligent giới thiệu hình mẫu “AI Board Member”. Theo mô tả, vị giám đốc kỹ thuật số này có thể cung cấp các góc nhìn chuyên môn đa dạng, từ an ninh mạng đến địa chính trị, thậm chí là góc nhìn của một nhà đầu tư tích cực. Việc đưa AI vào bối cảnh thảo luận cấp cao được xem là một bước ngoặt, khi AI bắt đầu tham gia vào tư duy chiến lược của lãnh đạo.

Không phải Diligent là đơn vị duy nhất. Lloyds Banking Group cho biết đã triển khai tư vấn AI cho hội đồng quản trị thông qua nền tảng Board Intelligence. Ở Trung Đông, Mubadala—công ty đầu tư thuộc sở hữu nhà nước UAE—triển khai AI nội bộ mang tên Maia để hỗ trợ ủy ban đầu tư và kêu gọi các công ty trong danh mục sử dụng AI như một quan sát viên thường trực.

AI hỗ trợ xử lý tài liệu và chuẩn bị cuộc họp

Song song với các mô hình “thành viên AI”, nhiều công cụ khác đã được sử dụng để xử lý khối lượng lớn tài liệu phục vụ quản trị. Các giải pháp như Gabii của Govenda hay Nasdaq BoardVantage được nêu là có khả năng quản lý và phân tích hàng nghìn trang tài liệu họp, đồng thời hỗ trợ chuẩn bị nội dung thảo luận và biên bản với độ chính xác cao.

Thay đổi quan điểm: từ hoài nghi đến áp lực áp dụng sớm

Khoảng một năm trước, khi CEO của Diligent thăm dò ý kiến lãnh đạo về một “giám đốc AI”, đa số thể hiện sự hoài nghi. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của AI tạo ra động lực tâm lý khiến các giám đốc lo ngại bị tụt hậu nếu không áp dụng công nghệ sớm. Trong bối cảnh đó, việc từ chối một công cụ có khả năng tổng hợp khối lượng kiến thức lớn ngày càng bị nhìn nhận như một rủi ro trong quản trị.

Giới hạn pháp lý: khó trao quyền bỏ phiếu cho AI

Dù tiềm năng lớn, ý tưởng cấp quyền bỏ phiếu cho AI vấp phải rào cản pháp lý. Mark Babington của Financial Reporting Council (Anh) nhấn mạnh rằng “định nghĩa pháp lý về giám đốc không bao giờ bao gồm một chiếc hộp đen ngồi ở cuối phòng họp.”

Trọng tâm của quản trị doanh nghiệp là nghĩa vụ ủy thác và sự trung thành. Một giám đốc bằng xương bằng thịt phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và cổ đông. Nếu một quyết định do AI thúc đẩy dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, một thuật toán không thể bị truy tố, và cũng không có “tài sản” để bồi thường.

Vai trò “quan sát khách quan” và các giới hạn về con người

Một vấn đề khác là quyền riêng tư: do AI có khả năng ghi nhớ, các hội đồng thường xóa bộ nhớ của hệ thống sau mỗi cuộc họp để tránh rắc rối liên quan đến dữ liệu. Dù vậy, AI vẫn được xem là một “người quan sát khách quan” hữu ích, có thể phát hiện rủi ro hoặc lỗ hổng mà con người dễ bỏ sót do tâm lý đám đông.

Theo Giáo sư José Parra Moyano, sự thẳng thắn của AI giúp lãnh đạo có cái nhìn đa chiều hơn và đưa ra quyết định chuẩn xác hơn. Tuy nhiên, một nghiên cứu của Wharton Business School cũng chỉ ra rằng dù AI có thể đưa ra quyết định theo logic, nó lại thất bại trong việc hiểu con người và văn hóa công ty. Quản trị không chỉ là xử lý dữ liệu mà còn cần sự tin tưởng và khả năng phán đoán nhạy bén.

AI có thể tính toán nhanh, nhưng không thể nắm bắt các ẩn ý trong đàm phán hay xây dựng lòng tin bền vững giữa các bên. Bà Samantha Kappagoda nhận định AI hiện vẫn là một cỗ máy làm việc rập khuôn, thiếu “trực giác”—yếu tố giúp lãnh đạo đưa ra các quyết định mang tính bước ngoặt.

Nhận định về “quy trình kiểu robot” và hướng đi cho AI trong quản trị

Trong bức thư gửi cổ đông năm 2019, Buffett từng viết rằng những phẩm chất cần thiết nhất của một giám đốc là “suy nghĩ và nguyên tắc”, chứ không phải là một “quy trình kiểu robot”. Vì vậy, kịch bản về “giám đốc robot” có quyền biểu quyết được cho là vẫn còn ở tương lai xa.

Dù vậy, kỷ nguyên hội đồng quản trị được AI hỗ trợ đã bắt đầu. AI nhiều khả năng sẽ được coi như một cố vấn cung cấp thêm góc nhìn, thay vì thay thế con người. Việc bỏ qua AI có thể khiến tổ chức tụt hậu, nhưng phó thác hoàn toàn vận mệnh công ty cho máy móc lại đồng nghĩa với việc từ bỏ trách nhiệm của người lãnh đạo.

Nguồn: FT.