Airbus: Hành trình từ liên minh châu Âu đến đế chế hàng không toàn cầu

Airbus – Biểu tượng đổi mới của ngành hàng không thế giới

Trong hơn nửa thế kỷ qua, Airbus đã trở thành một trong những nhà sản xuất máy bay thương mại lớn nhất thế giới, góp phần định hình diện mạo của ngành hàng không hiện đại. Lịch sử phát triển của Airbus không chỉ là câu chuyện về những cột mốc kinh doanh mà còn phản ánh hành trình vượt qua thách thức, đổi mới công nghệ và vươn lên trở thành đối thủ xứng tầm với các tập đoàn hàng không Mỹ.

Từ chương trình sản xuất chiếc A300 đầu tiên cho tới các dòng máy bay tiên tiến như A350 hay A220, Airbus liên tục ghi dấu ấn bằng các giải pháp công nghệ đột phá và chiến lược phát triển dài hạn.

Sự ra đời của Airbus và những năm đầu tiên

Airbus chính thức được thành lập dưới tên gọi Airbus Industrie GIE vào ngày 18/12/1970. Đây là liên minh giữa các doanh nghiệp hàng không châu Âu nhằm cạnh tranh với các nhà sản xuất máy bay hàng đầu của Mỹ thời điểm đó.

Ban đầu, liên doanh này gồm Aérospatiale của Pháp và Deutsche Airbus của Đức, mỗi bên nắm giữ 50% cổ phần. Đến năm 1979, British Aircraft Corporation (BAC) tham gia với tỷ lệ sở hữu 20%, trong khi CASA của Tây Ban Nha nắm giữ 4,2%, tạo nên mô hình hợp tác đa quốc gia hiếm có trong ngành công nghiệp hàng không.

Tên gọi “Airbus” được ghép từ hai từ “air” và “bus”, thể hiện ý tưởng về một phương tiện vận tải trên không dành cho số lượng lớn hành khách.

Ngày 28/10/1972, chiếc Airbus A300 thực hiện chuyến bay đầu tiên. Hai năm sau, mẫu máy bay này chính thức được Air France đưa vào khai thác thương mại. Với khả năng vận chuyển tối đa 280 hành khách trên quãng đường khoảng 5.300 km, A300 đánh dấu bước tiến đầu tiên của Airbus vào thị trường hàng không dân dụng toàn cầu.

Tuy nhiên, những năm đầu không hề dễ dàng khi các hãng hàng không vẫn ưu tiên lựa chọn các dòng máy bay đến từ Mỹ.

Mở rộng danh mục sản phẩm và những cột mốc quan trọng

Sự phát triển của Airbus gắn liền với hàng loạt chương trình máy bay chiến lược. Năm 1978, Airbus giới thiệu A310 – phiên bản thu gọn của A300 với sức chứa từ 200 đến 280 hành khách. Đây cũng là dòng máy bay đầu tiên của Airbus sử dụng động cơ General Electric CF6-80A do Mỹ sản xuất. 

Đến năm 1979, Airbus đã nhận được 256 đơn đặt hàng cho A300, một thành tích đáng chú ý trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

Airbus A320 – Bước ngoặt công nghệ

Năm 1987, Airbus tạo ra cuộc cách mạng trong ngành hàng không khi ra mắt A320. Đây là dòng máy bay thương mại đầu tiên ứng dụng hệ thống điều khiển điện tử fly-by-wire cùng buồng lái kỹ thuật số hiện đại.

A320 sau đó trở thành nền tảng cho cả gia đình máy bay gồm A318, A319, A320 và A321.

Trước cả chuyến bay thử nghiệm đầu tiên, Airbus đã nhận hơn 400 đơn đặt hàng cho A320. Con số này vượt xa 15 đơn hàng mà A300 từng đạt được vào năm 1972, phản ánh niềm tin ngày càng lớn của thị trường đối với thương hiệu Airbus.

A330 và A340 củng cố vị thế trên thị trường đường dài

Trong thập niên 1990, Airbus tiếp tục mở rộng sang phân khúc máy bay thân rộng đường dài bằng việc đưa vào khai thác hai dòng A330 và A340.

A330 sử dụng hai động cơ, trong khi A340 được trang bị bốn động cơ. Cả hai đều được thiết kế phục vụ các đường bay xuyên lục địa, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng mạnh mẽ của vận tải hàng không quốc tế.

Airbus A380 – Tham vọng lớn nhất ngành hàng không

Năm 2007, Airbus chính thức đưa vào khai thác A380, máy bay chở khách lớn nhất thế giới.

Dòng máy bay này được thiết kế với sức chứa tối đa lên tới 853 hành khách nhằm giảm tải áp lực tại các sân bay lớn. Tuy nhiên, chương trình A380 gặp nhiều trở ngại do sự không tương thích giữa phần mềm thiết kế CATIA phiên bản 4 và phiên bản 5.

Các vấn đề kỹ thuật được công bố vào tháng 10/2006, kéo theo việc hai CEO Noël Forgeard và Gustav Humbert từ chức ngày 2/7/2006.

Dù đối mặt với nhiều khó khăn, Airbus vẫn hoàn tất dự án và bàn giao chiếc A380 đầu tiên cho Singapore Airlines vào năm 2007, chứng minh năng lực vượt khủng hoảng của tập đoàn.

Quá trình chuyển đổi từ liên minh sản xuất sang tập đoàn toàn cầu

Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm 2000 khi European Aeronautic Defence and Space Company (EADS) được thành lập thông qua sự sáp nhập giữa Aerospatiale-Matra, DASA và CASA.

Sau thương vụ này, EADS sở hữu 80% Airbus Industrie GIE, trong khi BAE Systems nắm giữ 20%.

Năm 2006, EADS mua lại toàn bộ phần vốn còn lại của BAE Systems với giá 1,87 tỷ bảng Anh. Thương vụ hoàn tất ngày 13/10/2006, giúp Airbus trở thành công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của EADS.

Đến năm 2014, EADS đổi tên thành Airbus Group và một năm sau tiếp tục chuyển đổi thành Airbus SE.

Việc tái định vị thương hiệu phản ánh định hướng tập trung vào lĩnh vực chế tạo máy bay, đồng thời củng cố hình ảnh toàn cầu của tập đoàn. Trụ sở pháp lý của Airbus đặt tại Leiden (Hà Lan), trong khi bộ máy điều hành hàng ngày hoạt động tại Blagnac (Pháp).

Airbus trong giai đoạn mới: Công nghệ xanh và phát triển bền vững

Những năm gần đây, Airbus tiếp tục đầu tư mạnh vào đổi mới công nghệ.

Một trong những sản phẩm tiêu biểu là A350 – dòng máy bay thân rộng tầm xa được phát triển để cạnh tranh với Boeing 787 Dreamliner. Mẫu máy bay này sử dụng nhiều vật liệu tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu và cải thiện trải nghiệm hành khách.

Ngày 16/10/2017, Airbus mua lại 50,01% cổ phần chương trình CSeries của Bombardier. Sau thương vụ này, dòng máy bay được đổi tên thành A220, giúp Airbus mở rộng đáng kể hiện diện ở phân khúc máy bay một lối đi.

Hiện nay, Airbus đặt mục tiêu đạt mức phát thải carbon ròng bằng 0 vào năm 2050. Tập đoàn đang đẩy mạnh nghiên cứu nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), động cơ điện và các giải pháp giảm phát thải khác nhằm đáp ứng xu hướng chuyển đổi xanh của ngành hàng không toàn cầu.

Những thách thức Airbus từng đối mặt

Con đường phát triển của Airbus không hoàn toàn bằng phẳng. Ở giai đoạn đầu, A300 gặp khó khăn trong việc thu hút khách hàng do phải cạnh tranh với các nhà sản xuất Mỹ đã có vị thế vững chắc trên thị trường. Đơn hàng từ Air France năm 1974 được xem là bước ngoặt giúp Airbus mở rộng chỗ đứng trong ngành.

Dự án A380 cũng trở thành một trong những thử thách lớn nhất khi bị chậm tiến độ do lỗi phần mềm, dẫn đến nhiều thay đổi trong ban lãnh đạo cấp cao.

Tuy nhiên, Airbus vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ. Tại Triển lãm Hàng không Paris năm 2011, hãng ghi nhận đơn hàng trị giá 72,2 tỷ USD cho 730 máy bay, trong đó riêng dòng A320neo nhận được 667 đơn đặt hàng chỉ trong vòng sáu tháng.

Năm 2016, Airbus đạt thỏa thuận sơ bộ bán 118 máy bay cho Iran. Chiếc A321 đầu tiên được bàn giao ngày 12/1/2017 theo đúng các quy định của JCPOA và giấy phép từ Mỹ, cho thấy khả năng thích ứng của tập đoàn trong môi trường địa chính trị phức tạp.

Những nhân vật tạo nên thành công của Airbus

Roger Béteille – “Cha đẻ của Airbus”, ông được xem là một trong những kiến trúc sư quan trọng nhất trong lịch sử Airbus. Năm 1967, ông được bổ nhiệm làm kỹ sư trưởng chương trình A300 tại Sud Aviation. Ông là người thiết kế mặt cắt thân máy bay, nền tảng vẫn được sử dụng trên dòng A330 hiện nay. Ngoài ra, mô hình phân chia công việc sản xuất giữa các quốc gia châu Âu do ông xây dựng đã trở thành nền tảng cho hệ thống sản xuất của Airbus trong nhiều thập kỷ.
Jean Pierson – Người đưa Airbus thành đối trọng của Boeing. Trong giai đoạn giữ chức CEO từ năm 1985 đến 1998, Jean Pierson đã triển khai thành công các chương trình A320, A330 và A340. Ông thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác xuyên biên giới, giúp Airbus từng bước thu hẹp khoảng cách với Boeing và trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp trên thị trường hàng không thương mại toàn cầu.

Guillaume Faury – Nhà lãnh đạo của kỷ nguyên mới. Từ năm 2019 đến nay, CEO Guillaume Faury dẫn dắt Airbus theo đuổi chiến lược chuyển đổi số, phát triển bền vững và đổi mới công nghệ. Dưới sự điều hành của ông, Airbus tiếp tục đầu tư vào các giải pháp hàng không xanh và chuẩn bị cho thế hệ máy bay tương lai.

Tác động của Airbus đối với thị trường hàng không thế giới

Sự tăng trưởng của Airbus được phản ánh rõ nét qua lượng đơn hàng toàn cầu.

Năm 2005, Airbus ghi nhận 1.111 đơn đặt hàng (1.055 đơn hàng ròng), vượt Boeing về số lượng khi đối thủ Mỹ đạt 1.029 đơn hàng (1.002 đơn hàng ròng), dù Boeing vẫn dẫn trước về tổng giá trị hợp đồng.

Tính đến tháng 4/2013, có 7.264 máy bay Airbus đang hoạt động trên toàn thế giới. Dù vậy, Boeing vẫn duy trì lợi thế khoảng 21% nhờ tham gia thị trường sớm hơn, trong khi Airbus chỉ chính thức bước vào lĩnh vực hàng không thương mại từ năm 1972.

Kết quả kinh doanh năm 2024 cho thấy Airbus tiếp tục duy trì lượng đơn hàng mới tích cực với tỷ lệ book-to-bill vượt mức 1, tạo nền tảng cho kế hoạch tăng cổ tức, mở rộng sản lượng và đẩy nhanh tiến trình giảm phát thải carbon.

Safe Fly Aviation – Đối tác cung cấp giải pháp hàng không toàn diện

Được thành lập từ năm 2010, Safe Fly Aviation Services Private Limited hiện là một trong những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng không uy tín trên thị trường.

Bên cạnh các lĩnh vực thế mạnh như thuê chuyên cơ riêng, cho thuê máy bay, trực thăng, vận chuyển cấp cứu hàng không và vận tải hàng hóa, công ty còn hỗ trợ khách hàng trong hoạt động mua bán máy bay.

Với mạng lưới tiếp cận khoảng 7.200 máy bay trên toàn cầu cùng 15 năm kinh nghiệm trong ngành, Safe Fly Aviation mang đến các giải pháp được cá nhân hóa theo từng nhu cầu cụ thể, đồng thời đặt tiêu chí an toàn và chất lượng dịch vụ lên hàng đầu.

Kết luận

Từ một liên minh giữa các doanh nghiệp hàng không châu Âu vào năm 1970, Airbus đã vươn mình trở thành một trong những tập đoàn chế tạo máy bay hàng đầu thế giới.

Những thành tựu về công nghệ, các dòng sản phẩm mang tính đột phá như A320, A350 hay A220, cùng khả năng vượt qua các thách thức lớn như chương trình A380 đã giúp Airbus xây dựng vị thế vững chắc trong ngành hàng không toàn cầu.

Với chiến lược phát triển bền vững, mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và sự dẫn dắt của thế hệ lãnh đạo mới, Airbus được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của ngành vận tải hàng không thế giới.