Đầu tư công tiếp tục được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2026. Trong bối cảnh nhiều dự án giao thông trọng điểm vẫn chậm tiến độ và giải ngân chưa đạt yêu cầu, Bộ Xây dựng đã ban hành công điện yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và địa phương tăng tốc triển khai, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc không điều chỉnh tiến độ nếu không có lý do khách quan, chính đáng. Động thái này không chỉ nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công mà còn phản ánh quyết tâm hoàn thiện mạng lưới hạ tầng chiến lược, tạo động lực cho phát triển kinh tế, bất động sản và liên kết vùng trong giai đoạn tới.
Quyết tâm tăng tốc đầu tư công và những tác động nhiều chiều
Bộ Xây dựng vừa ban hành công điện yêu cầu các đơn vị trực thuộc, các ban quản lý dự án cùng Sở Xây dựng các tỉnh Phú Thọ, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng và Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk đẩy nhanh tiến độ triển khai cũng như giải ngân các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông.
Theo Bộ Xây dựng, trong 6 tháng đầu năm 2026, các chủ đầu tư và nhà thầu đã có nhiều nỗ lực khắc phục khó khăn liên quan đến giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng cũng như biến động giá nhiên liệu và vật liệu. Tuy nhiên, tiến độ thi công của một số dự án vẫn chưa đáp ứng kế hoạch, trong khi kết quả giải ngân tại nhiều đơn vị còn thấp.
Những dự án được đánh giá triển khai chậm gồm nhiều công trình trọng điểm như:
Bên cạnh đó, nhiều dự án thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 dù đã đưa tuyến chính vào khai thác nhưng các hạng mục hoàn thiện như đường gom, đường kết nối, nút giao, gia cố taluy, hệ thống giao thông thông minh, trạm kiểm soát tải trọng và trạm thu phí vẫn triển khai chậm, nhiều lần phải gia hạn.
Không chỉ tiến độ thi công, công tác giải ngân tại nhiều đơn vị như Ban Quản lý dự án Đường sắt, Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy, Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, Ban Quản lý dự án Thăng Long cùng Sở Xây dựng Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Ninh Bình và Ban Đắk Lắk cũng chưa đạt yêu cầu.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng nhận định những khó khăn lớn về giải phóng mặt bằng và nguồn cung vật liệu xây dựng hiện đã cơ bản được tháo gỡ nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ trong việc bình ổn giá xăng dầu, vật liệu xây dựng và bảo đảm nguồn cung. Theo đó, tiến độ thực hiện từ nay phụ thuộc chủ yếu vào năng lực điều hành của chủ đầu tư và nhà thầu.
Trước khối lượng công việc rất lớn trong nửa cuối năm và điều kiện thời tiết bước vào mùa mưa, Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, đẩy nhanh đấu thầu, tăng cường hiện diện lãnh đạo tại công trường, phối hợp với địa phương tháo gỡ vướng mắc, đồng thời bảo đảm chất lượng công trình, phòng chống tiêu cực, thất thoát và lãng phí.
Đối với từng dự án cụ thể, Bộ yêu cầu hoàn thiện thủ tục để khởi công hầm Cù Mông trong tháng 7/2026, dự án Hành lang đường thủy logistics phía Nam và ba tuyến Quốc lộ 53, 62, 91B trong quý IV/2026.
Đặc biệt, Bộ Xây dựng yêu cầu các Ban Quản lý dự án phải tập trung hoàn thành các hạng mục còn lại của các tuyến cao tốc đã đưa vào khai thác, nhất là các nút giao, đường gom và tuyến kết nối trên tuyến Mỹ Thuận - Cần Thơ và Cần Thơ - Cà Mau, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc kiên quyết không được lùi, kéo dài hoặc điều chỉnh tiến độ nếu không có lý do khách quan, chính đáng.
Đầu tư công tiếp tục là động lực tăng trưởng kinh tế
Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn cần thêm động lực tăng trưởng, đầu tư công tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng. Hạ tầng giao thông không chỉ tạo việc làm, kích thích nhu cầu vật liệu xây dựng mà còn nâng cao năng lực logistics, giảm chi phí vận tải và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Do đó, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công luôn được Chính phủ theo dõi sát và coi là một chỉ tiêu quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Trong giai đoạn 2023-2025, nhiều dự án giao thông lớn gặp khó do:
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, các vấn đề này hiện đã cơ bản được xử lý thông qua việc điều hành nguồn cung vật liệu, bình ổn giá và sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương.
Điều này đồng nghĩa áp lực hiện nay chuyển từ yếu tố khách quan sang trách nhiệm quản trị dự án của các chủ đầu tư, ban quản lý và nhà thầu.
Năm 2026 cũng là thời điểm nhiều tuyến cao tốc, quốc lộ và dự án logistics bước vào giai đoạn hoàn thiện. Việc chậm tiến độ ở giai đoạn cuối có thể khiến hiệu quả đầu tư bị suy giảm do các tuyến đường chưa thể khai thác đồng bộ, đặc biệt khi các nút giao và đường kết nối chưa hoàn thành.
Việc tăng tốc đầu tư công sẽ ảnh hưởng ra sao?
Đẩy nhanh giải ngân giúp dòng vốn đầu tư công đi vào nền kinh tế nhanh hơn, tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành như xây dựng, sản xuất vật liệu, vận tải và dịch vụ kỹ thuật.
Khi các dự án hoàn thành đúng kế hoạch, chi phí logistics có thể giảm, khả năng kết nối giữa các vùng kinh tế được cải thiện, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất và thương mại.
Hạ tầng giao thông luôn là một trong những yếu tố quan trọng định hình giá trị bất động sản.
Những khu vực nằm dọc các tuyến cao tốc, quốc lộ hoặc gần các nút giao mới thường có điều kiện thuận lợi hơn để thu hút đầu tư, phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ.
Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi còn phụ thuộc vào quy hoạch, nhu cầu thực và tiến độ triển khai thực tế của từng dự án. Các doanh nghiệp xây dựng, tư vấn, thiết kế, giám sát, sản xuất xi măng, thép, nhựa đường, đá xây dựng và logistics có thể hưởng lợi khi tiến độ thi công được đẩy nhanh.
Ngược lại, yêu cầu không được kéo dài tiến độ cũng đồng nghĩa áp lực lớn hơn đối với năng lực quản trị, tài chính và tổ chức thi công của các nhà thầu.
Việc hoàn thiện đồng bộ các tuyến giao thông sẽ góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí vận tải, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ và mở rộng cơ hội việc làm tại nhiều địa phương.
Các nhà đầu tư sẽ tiếp tục theo dõi sát tiến độ thực hiện thay vì chỉ dựa trên thông tin quy hoạch. Những dự án thực sự được triển khai đúng kế hoạch thường tạo niềm tin lớn hơn so với các dự án chậm kéo dài nhiều năm.
Việc hoàn thiện các hạng mục còn thiếu như nút giao, đường gom, hệ thống giao thông thông minh và trạm thu phí giúp các tuyến cao tốc phát huy đầy đủ công suất thay vì chỉ khai thác một phần.
Những địa phương xuất hiện trong công điện như Đà Nẵng, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Ninh Bình, Phú Thọ, Đắk Lắk cùng các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có các dự án đang triển khai sẽ có thêm cơ hội cải thiện năng lực kết nối nếu tiến độ được bảo đảm.
Đặc biệt, khu vực miền Tây Nam Bộ được kỳ vọng tăng cường liên kết thông qua các tuyến Mỹ Thuận - Cần Thơ và Cần Thơ - Cà Mau.
Các nhà thầu xây dựng, doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, tư vấn thiết kế, giám sát, cung cấp thiết bị giao thông và logistics là những nhóm có khả năng hưởng lợi trực tiếp nếu tiến độ giải ngân được cải thiện.
Tuy nhiên, mức hưởng lợi còn phụ thuộc vào năng lực thực hiện hợp đồng, khả năng đáp ứng tiến độ và điều kiện thị trường.
Khi mạng lưới giao thông hoàn thiện hơn, các khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu vực cửa ngõ vận tải có thể gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.
Khối lượng thi công còn lớn trong khi nhiều địa phương bước vào mùa mưa, làm gia tăng rủi ro ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công trình.
Việc đẩy nhanh tiến độ không đồng nghĩa với việc rút ngắn các quy trình kiểm soát kỹ thuật. Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị phải bảo đảm chất lượng, phòng chống thất thoát và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.
Giải ngân nhanh nhưng vẫn phải đúng quy trình, đúng khối lượng nghiệm thu là yêu cầu không dễ đối với các dự án có quy mô lớn và nhiều gói thầu.
Hiệu quả triển khai còn phụ thuộc vào sự phối hợp giữa chủ đầu tư, nhà thầu, địa phương và các cơ quan quản lý trong xử lý các phát sinh về mặt bằng, thủ tục và tổ chức thi công.
Đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt phát triển
Công điện lần này cho thấy xu hướng tăng cường kỷ luật thực hiện đầu tư công, trong đó trách nhiệm của chủ đầu tư và ban quản lý dự án được đặt lên hàng đầu khi các khó khăn khách quan đã phần nào được tháo gỡ.
Nếu các dự án hoàn thành đúng kế hoạch, hiệu quả đầu tư công có thể được cải thiện thông qua việc phát huy đồng bộ năng lực của hệ thống giao thông.
Việc hoàn thiện các tuyến cao tốc, quốc lộ, hầm và hành lang logistics sẽ góp phần từng bước hình thành mạng lưới kết nối liên vùng, hỗ trợ quá trình phát triển công nghiệp, đô thị và dịch vụ. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và mở rộng không gian phát triển của nhiều địa phương.
Các dự án hạ tầng giao thông tiếp tục đóng vai trò là yếu tố định hướng quy hoạch đô thị, khu công nghiệp và trung tâm logistics. Tuy nhiên, tác động đến thị trường bất động sản sẽ không diễn ra đồng đều mà phụ thuộc vào tiến độ thực hiện, khả năng kết nối thực tế và định hướng phát triển của từng địa phương.
Công điện mới của Bộ Xây dựng không chỉ là yêu cầu hành chính về tiến độ mà còn phản ánh quyết tâm nâng cao hiệu quả đầu tư công trong bối cảnh hạ tầng được xác định là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Khi các vướng mắc về giải phóng mặt bằng và vật liệu xây dựng được đánh giá đã cơ bản tháo gỡ, trọng tâm điều hành chuyển sang trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu trong việc tổ chức thực hiện.
Nếu các dự án trọng điểm được hoàn thành đúng kế hoạch, hiệu quả không chỉ dừng ở việc nâng cao năng lực giao thông mà còn có thể tạo động lực cho liên kết vùng, phát triển công nghiệp, logistics và thị trường bất động sản. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng bảo đảm tiến độ đi cùng chất lượng công trình, kỷ luật giải ngân và sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp triển khai.
