Chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng nên duy trì điều kiện kinh doanh có điều kiện cho ngành ô tô

Trong bối cảnh Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo chính sách cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, nhiều doanh nghiệp và chuyên gia cho rằng việc duy trì điều kiện kinh doanh có điều kiện đối với ngành ô tô cần được cân nhắc thận trọng để vừa phát triển công nghiệp, vừa bảo vệ người tiêu dùng.

Dự thảo đề xuất cắt giảm điều kiện kinh doanh đối với ngành ô tô

Theo nội dung được nêu, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo chính sách cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh. Trong đó có đề xuất loại bỏ ngành sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Quan điểm ủng hộ duy trì điều kiện: an toàn, môi trường và trách nhiệm sau bán hàng

Nhiều ý kiến cho rằng ô tô là ngành có tác động lan tỏa rộng, liên quan đến an toàn, sức khỏe cộng đồng và môi trường. Đồng thời, xe có vòng đời dài nên cần các yêu cầu tiêu chuẩn cao để đảm bảo chất lượng trong suốt quá trình sử dụng.

Chủ tịch BYD Auto Việt Nam Võ Minh Lực cho rằng ô tô là tài sản lớn và liên quan đến an toàn, do đó cần điều kiện quản lý để ngăn chặn nhập khẩu thiếu kiểm soát, đảm bảo đại lý được ủy quyền và hệ thống dịch vụ.

PGS-TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô – Thiết bị động lực TP HCM, nêu quan điểm cần cân nhắc kỹ việc “bỏ hay giữ” điều kiện. Ông cho rằng ô tô là ngành kéo theo hàng trăm ngành phụ trợ, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Trong khi Việt Nam đang nỗ lực nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, nếu bỏ điều kiện quá đột ngột có thể dẫn tới lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc tràn ngập, làm suy yếu động lực đầu tư dài hạn.

Ông Đào Công Quyết, đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), cho biết hiệp hội đang phối hợp với các hãng xe để lấy ý kiến và gửi kiến nghị tới Bộ Tài chính.

Lo ngại nếu mở cửa hoàn toàn: thị trường có thể chỉ còn nhập khẩu – phân phối

Một số ý kiến cũng nhấn mạnh quy mô thị trường Việt Nam hiện nhỏ hơn Thái Lan hay Indonesia, trong khi các hãng nước ngoài có lợi thế về quy mô và chi phí. Nếu mở cửa hoàn toàn, thị trường có thể vận hành chủ yếu theo hình thức nhập khẩu – phân phối, thiếu trách nhiệm sau bán hàng.

Trong bối cảnh đó, việc duy trì điều kiện kinh doanh được cho là giúp Nhà nước định hướng phát triển về quy mô và công nghệ, tránh đầu tư manh mún, kém hiệu quả.

Quan điểm phản biện: điều kiện hiện hành gây chồng chéo, tăng chi phí tuân thủ

Ở chiều ngược lại, ông Đỗ Văn Dũng cũng cho rằng các điều kiện hiện hành đang tạo gánh nặng do thủ tục cấp phép sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu chồng chéo, làm tăng chi phí tuân thủ và đẩy giá ô tô ở Việt Nam lên cao so với mức tại ASEAN, từ đó ảnh hưởng đến người tiêu dùng và nền kinh tế.

Trong bối cảnh toàn cầu thúc đẩy tự do hóa, việc duy trì điều kiện quá lâu cũng có thể khiến ngành ô tô trong nước kém linh hoạt, chậm đổi mới và giữ giá ở mức cao.

Đề xuất hướng điều chỉnh: không bãi bỏ ngay, không giữ nguyên trạng

Từ các phân tích trên, ông Đỗ Văn Dũng cho rằng Bộ Tài chính không nên bãi bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh ngay lập tức, đồng thời cũng không nên giữ nguyên trạng. Ông nêu rằng ngành ô tô đang trong giai đoạn chuyển đổi từ lắp ráp sang sản xuất thực chất và chuyển sang xe điện; vì vậy thay đổi đột ngột có thể tác động đến thương hiệu nội địa và chuỗi cung ứng.

Giải pháp được đề xuất là duy trì điều kiện nhưng đơn giản hóa, tập trung vào các yêu cầu cốt lõi như an toàn, môi trường, mức độ nội địa hóa tối thiểu; đồng thời loại bỏ các thủ tục hành chính không cần thiết.

Nhấn mạnh thiết kế điều kiện minh bạch, tránh “giấy phép con”

Theo ThS Trần Anh Tùng, Trưởng ngành Quản trị kinh doanh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP HCM, sản xuất ô tô liên quan đến chuỗi cung ứng rộng, bao gồm cơ khí, điện tử, vật liệu, logistics và ngành công nghiệp hỗ trợ. Một nhà máy ô tô quy mô lớn có thể kéo theo hàng trăm doanh nghiệp vệ tinh và hàng chục nghìn việc làm.

Ông cho rằng nếu bỏ hoàn toàn điều kiện kinh doanh khi ngành còn non trẻ, thị trường có thể chịu áp lực cạnh tranh ngắn hạn từ xe nhập khẩu giá rẻ hoặc các đơn vị thương mại, trong khi doanh nghiệp sản xuất phải gánh chi phí đầu tư dài hạn.

Quan điểm chung được nhấn mạnh là vấn đề không nằm ở việc giữ hay bỏ hoàn toàn, mà ở thiết kế điều kiện kinh doanh theo hướng minh bạch, tập trung vào tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, an toàn, trách nhiệm bảo hành và năng lực sản xuất thực sự; tránh phát sinh thêm “giấy phép con”.