Đảm bảo quyền phát triển kinh tế tư nhân

Chiều 20-4, tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026; và kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2026-2030. Nhiều đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tạo dựng khung pháp lý và cải cách thủ tục hành chính để thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

Đề xuất luật khung để bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân

Trong phiên thảo luận, 25 đại biểu nêu các giải pháp và kỳ vọng vào cam kết của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ngay trong kỳ họp đầu tiên nhằm thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng “2 con số” trở lên trong giai đoạn tới.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) cho rằng vẫn còn nhiều thủ tục hành chính phiền hà, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Ông dẫn Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2024, theo đó có gần 24% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu và thực hiện các quy định về thủ tục hành chính. Từ đó, ông đề nghị cần xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin thị trường.

Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu rà soát để phân định rõ: “thủ tục nào còn cần thiết thì đơn giản hóa, thủ tục nào lỗi thời thì bãi bỏ”.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP HCM) tập trung phân tích vị thế và rào cản của kinh tế tư nhân. Ông dẫn số liệu: GDP năm 2025 đạt 8,02%. Theo đại biểu, đóng góp vào kết quả này không chỉ từ kinh tế nhà nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn từ sự bền bỉ của kinh tế tư nhân, với mức khoảng 51% GDP mỗi năm, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho hơn 82% lực lượng lao động và gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu cho biết kinh tế tư nhân chỉ chiếm khoảng 30% xuất khẩu, phần còn lại thuộc về FDI. Ông cho rằng chênh lệch này phản ánh thực tế: kinh tế tư nhân chủ yếu hoạt động ở thị trường nội địa, gia công hoặc các phân khúc giá trị thấp, trong khi các lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao và hạ tầng còn thiếu vai trò dẫn dắt của khu vực này.

Đại biểu đặt vấn đề về tính tương xứng của khuôn khổ thể chế đối với vai trò động lực của kinh tế tư nhân. Ông cũng nêu theo báo cáo PCI trong 5 năm qua, tiếp cận tín dụng là khó khăn lớn nhất của khu vực này; hiện chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được vốn tín dụng chính thức.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân cho rằng dù đã có hệ thống nghị quyết và các luật như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, các văn bản này chủ yếu điều chỉnh từng lĩnh vực cụ thể. Theo ông, còn thiếu một nguyên tắc xuyên suốt, có tính nền tảng, bảo đảm quyền và tạo lập niềm tin cho kinh tế tư nhân trong toàn bộ hệ thống pháp luật.

Vì vậy, đại biểu kiến nghị Quốc hội đưa vào chương trình lập pháp một đạo luật khung có tính nền tảng: “Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân”, và nhấn mạnh cần được thực hiện không chậm trễ.

Chuyển mô hình tăng trưởng, ưu tiên năng suất và đổi mới sáng tạo

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm.

Đại biểu đề nghị tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên ít nhất 1,5% GDP; khuyến khích doanh nghiệp trích Quỹ Khoa học - công nghệ và miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng. Đồng thời, ông kiến nghị xây dựng Quỹ Hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số.

Về thu hút FDI, đại biểu Nguyễn Đại Thắng đề nghị chuyển từ thu hút theo số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nguồn nhân lực trong nước và liên kết với doanh nghiệp nội địa.

Tiết kiệm chi ngân sách và tăng thu theo hướng tối ưu hiệu quả

Đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) dành thời gian thảo luận về tiết kiệm chi ngân sách và tăng thu ngân sách, với mục tiêu đạt hiệu quả cao nhất cho phát triển KT-XH. Đại biểu nêu quan điểm rằng nếu việc tăng thu làm triệt tiêu động lực sản xuất - kinh doanh, thu hẹp khu vực kinh tế hoặc phát sinh vấn đề xã hội ảnh hưởng đến tiềm năng tăng trưởng trong dài hạn, thì hiệu quả của việc tăng thu cần được xem xét thấu đáo.

Đại biểu đề nghị việc tiết kiệm trong quản lý chi ngân sách cần được tiếp cận theo tư duy tổng thể, bao trùm và thực chất; không thực hiện máy móc, cứng nhắc theo mệnh lệnh hành chính, mà phải gắn với mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực phục vụ phát triển KT-XH nhanh và bền vững.

Chương trình thảo luận tiếp theo

Trong ngày 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2026-2030; và kế hoạch đầu tư công trung hạn, kế hoạch tài chính 5 năm giai đoạn 2026-2030.

Sáng 20-4, Quốc hội nghe Chính phủ trình Đề án thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Tại thảo luận ở tổ, đa số đại biểu thống nhất với tờ trình và báo cáo thẩm tra; đồng thời đề nghị thời điểm có hiệu lực thi hành của nghị quyết là từ ngày 30-4-2026.