Điện Biên: Cải cách thể chế và hợp tác công-tư để khai thông đà tăng trưởng mạnh ở Tây Bắc

Ngày 10/5/2026, phiên đối thoại địa phương thứ tư của Diễn đàn Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) diễn ra tại tỉnh Điện Biên với chủ đề “Đột phá thể chế - Hợp lực công tư”. Tại đây, các ý kiến trao đổi giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp tập trung vào các giải pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng, hướng tới mục tiêu đưa Điện Biên trở thành một cực tăng trưởng năng động của khu vực miền núi phía Bắc.

Khát vọng “cực tăng trưởng” mới của Tây Bắc

Phát biểu mở đầu phiên đối thoại, ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Chủ tịch VPSF 2026, nhấn mạnh vị thế mới của kinh tế tư nhân. Theo ông, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kinh tế tư nhân không chỉ dừng ở vai trò “động lực quan trọng” mà đã được xác lập là “lực lượng tiên phong” trong đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ.

Ông Nguyễn Văn Đoạt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, chia sẻ định hướng phát triển kinh tế của tỉnh trong thời gian tới. Ông cho biết điểm khác biệt của VPSF 2026 là chuyển từ tư duy “kiến nghị - tháo gỡ” sang “đồng kiến tạo”, nhằm hiện thực hóa các chính sách thực chất để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số.

Về kết quả và mục tiêu, Điện Biên ghi nhận tốc độ GRDP đạt 8,5% trong năm 2025 và đặt mục tiêu tăng trưởng trên 11% trong năm 2026. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 5.370 tỷ đồng, tăng 18,5% so với cùng kỳ; thu ngân sách nhà nước tăng 1,2 lần.

Tỉnh xác định 03 trụ cột phát triển chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 gồm: (i) Nông nghiệp xanh, thông minh và tuần hoàn, tập trung các sản phẩm giá trị cao như mắc ca (diện tích gần 12.360 ha) và cà phê (8.377 ha); (ii) Du lịch lịch sử - sinh thái - nghỉ dưỡng, tận dụng giá trị toàn cầu của chiến thắng Điện Biên Phủ và bản sắc 19 dân tộc; (iii) Năng lượng tái tạo và hạ tầng chiến lược, trong đó đẩy nhanh tiến độ cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang và các dự án điện gió, điện mặt trời.

Sức hút của Điện Biên còn thể hiện qua sự hiện diện của các dự án quy mô lớn. Điển hình, dự án khu đô thị mới Tây Bắc của Tập đoàn Vingroup có tổng mức đầu tư trên 23.660 tỷ đồng. Sun Group tham gia với tổ hợp cáp treo và du lịch văn hóa trên 2.000 tỷ đồng, trong khi TH Group đầu tư khu nghỉ dưỡng khoáng nóng 2.500 tỷ đồng.

Rào cản doanh nghiệp và hướng “đồng kiến tạo”

Dù có tiềm năng, cộng đồng doanh nghiệp địa phương vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Tại phiên đối thoại, doanh nghiệp nêu 04 nhóm vướng mắc chính: hạ tầng giao thông chưa đồng bộ làm chi phí logistics cao; khó khăn trong tiếp cận đất đai và nguồn vốn tín dụng đặc thù; năng lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ còn hạn chế; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu của kinh tế số.

Ông Đặng Hồng Anh nhấn mạnh Điện Biên đã tập trung thu hút và triển khai nhiều dự án động lực quy mô lớn trong các lĩnh vực du lịch, đô thị, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và hạ tầng hiện đại. Theo ông, các dự án đang từng bước hình thành hệ sinh thái phát triển mới cho tỉnh trong giai đoạn tới.

Phiên đối thoại ghi nhận tổng cộng 33 nhóm kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp. Trong đó, 15% ý kiến được giải đáp trực tiếp tại chỗ, 3% được cam kết xử lý với lộ trình và thời hạn cụ thể; 82% còn lại sẽ được tổng hợp để báo cáo tại Đối thoại cấp cao VPSF 2026 với Thủ tướng Chính phủ.

Trong số các đề xuất được ghi nhận, mô hình “Cơ chế luồng xanh” được nêu như một giải pháp giúp cắt giảm 70–90% thời gian thủ tục hành chính. Ngoài ra, việc thành lập Quỹ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo theo mô hình hợp tác công - tư cũng nhận được sự đồng thuận cao từ lãnh đạo tỉnh.

Giải pháp công nghệ và mô hình “6 nhà”

Phiên đối thoại cũng ghi nhận nhiều sáng kiến cụ thể. Ông Trần Văn Sơn, Giám đốc HTX Vì một Điện Biên phát triển, đề xuất chiến lược “Trận chiến 3 mặt trận” nhằm tạo đột phá: thay đổi tư duy (chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp); ứng dụng kỹ thuật - công nghệ (AI, IoT); và mở rộng thị trường - đầu ra.

Đáng chú ý, ông Sơn đề cập mô hình “6 nhà”, bổ sung “Nhà sáng tạo nội dung số” để quảng bá nông sản trực tiếp qua livestream, hướng tới việc biến mỗi bản làng thành một trung tâm thương mại số.

Trong bối cảnh địa hình chia cắt, chuyển đổi số được xem là giải pháp để “xóa nhòa khoảng cách địa lý”. Ông Lê Minh Dương, Giám đốc Viettel Điện Biên, đề xuất ứng dụng Blockchain để truy xuất nguồn gốc cà phê và mắc ca; sử dụng cảm biến IoT để quản lý sức khỏe cây trồng và camera AI để giám sát vùng trồng quy mô lớn.

Đối với bài toán “lõm sóng” tại 200 thôn bản, Viettel dự kiến triển khai công nghệ vệ tinh tầm thấp Starlink từ tháng 7/2026. Hạ tầng này được kỳ vọng hỗ trợ người dân tộc thiểu số tham gia mô hình “Sustainable Livestream Hub”, gắn với đào tạo kỹ năng bán hàng số để tạo sinh kế bền vững.