Điều gì khiến giá vàng ngày càng khó dự đoán?

Giá vàng thế giới đang trải qua giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm. Chỉ trong vài phiên giao dịch, giá kim loại quý có thể dao động hàng trăm USD/ounce, khiến thị trường liên tục đảo chiều và khó dự đoán. Sau khi đạt đỉnh gần 5.600 USD/ounce vào cuối tháng 1, giá vàng hiện dao động quanh mức 4.500–4.600 USD/ounce, tương đương mức điều chỉnh khoảng 17–18%.

Trong phiên ngày 5-5, vàng giao ngay nhích nhẹ nhờ nhu cầu trú ẩn trước căng thẳng ở Trung Đông và bế tắc trong đàm phán Mỹ – Iran. Dù đã giảm so với đỉnh, vàng vẫn ở mức cao hơn đáng kể so với đầu năm 2025, cho thấy thị trường chưa rơi vào xu hướng giảm dài hạn mà đang bị kéo căng giữa lạm phát, địa chính trị và kỳ vọng về lãi suất của Mỹ.

Nguyên nhân khiến vàng biến động mạnh

Giá vàng chịu tác động đồng thời từ hai lực đẩy đối nghịch: nhu cầu trú ẩn và kỳ vọng lãi suất cao hơn.

Lực hỗ trợ: trú ẩn, rủi ro lạm phát và mua ròng từ ngân hàng trung ương

Vàng tiếp tục được xem là tài sản trú ẩn trước bất ổn địa chính trị và rủi ro lạm phát toàn cầu. Xung đột kéo dài ở Trung Đông, đặc biệt sự gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, đã đẩy giá năng lượng lên và làm gia tăng lo ngại lạm phát quay trở lại.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), vàng thường được hưởng lợi trong các giai đoạn bất ổn và lạm phát cao. Các ngân hàng trung ương cũng đang mua vàng với tốc độ chưa từng thấy. Dữ liệu của WGC cho thấy lượng mua năm ngoái đạt 863 tấn, gần bằng gấp đôi mức trung bình thập niên trước.

Nhiều chuyên gia cho rằng xu hướng đa dạng hóa nguồn dự trữ ngoại hối và giảm phụ thuộc vào đồng USD đang thúc đẩy nhu cầu tích lũy vàng. Ngoài ra, nhu cầu vàng vật chất tại châu Á và dòng vốn vào các quỹ ETF vàng vẫn duy trì tích cực.

Lực cản: lãi suất cao hơn và đồng USD mạnh

Trong khi đó, áp lực lạm phát lại tạo ra lực cản đối với vàng. Khi giá năng lượng tăng, Fed có thể phải duy trì lãi suất cao lâu hơn. Khi lợi suất trái phiếu và đồng USD tăng mạnh, dòng vốn thường chuyển sang các tài sản có lợi suất hấp dẫn hơn, gây bất lợi cho vàng do kim loại này không tạo ra dòng tiền.

Đồng USD mạnh lên cũng khiến vàng đắt hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Sự giằng co giữa nhu cầu trú ẩn và áp lực lãi suất được cho là nguyên nhân khiến vàng liên tục đảo chiều.

Diễn biến tâm lý thị trường

Một yếu tố khác làm thị trường khó dự đoán là sự trái ngược giữa tâm lý nhà đầu tư cá nhân và động thái của các tổ chức lớn. Sau giai đoạn tăng mạnh năm 2025 và đầu 2026, nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ bắt đầu mất kiên nhẫn khi thị trường liên tục dao động.

Những đợt giảm mạnh khiến tâm lý chốt lời lan rộng, kéo giá vàng xuống nhiều lần rồi bật lên trở lại. Giới phân tích cho rằng hiện nay vàng phản ứng mạnh với các phát ngôn của Fed, dữ liệu kinh tế Mỹ và diễn biến địa chính trị, làm biến động ngắn hạn khó dự đoán hơn.

Theo WGC và UBS, các ngân hàng trung ương tiếp tục mua vàng đều đặn, trong khi dòng vốn vào các quỹ ETF vẫn tích cực bất chấp biến động thị trường. Điều này cho thấy nhiều “tay chơi lớn” vẫn tin các yếu tố hỗ trợ vàng dài hạn chưa thay đổi.

Kịch bản nào cho giá vàng?

Triển vọng ngắn hạn được cho là phụ thuộc nhiều vào diễn biến địa chính trị ở Trung Đông và chính sách lãi suất của Mỹ.

Kịch bản tích cực

Một kịch bản tích cực có thể xuất hiện nếu căng thẳng ở Trung Đông dịu xuống, giá năng lượng ổn định và Fed bắt đầu cắt lãi suất. Khi đó, đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ có thể suy yếu, tạo điều kiện để dòng vốn quay lại các tài sản trú ẩn như vàng.

Goldman Sachs vẫn duy trì mục tiêu giá vàng cuối năm 2026 quanh mức 5.400 USD/ounce. UBS dự báo vàng có thể tăng lên vùng 5.900–6.200 USD/ounce nhờ hoạt động mua vào từ ngân hàng trung ương và nhu cầu đầu tư chưa suy yếu.

Bà Natasha Kaneva, Trưởng bộ phận Chiến lược hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan, cho rằng đà tăng của vàng có thể không diễn ra tuyến tính nhưng các yếu tố thúc đẩy giá vàng vẫn chưa kết thúc. JPMorgan dự báo giá vàng trung bình cuối năm 2026 có thể ở mức 5.000–5.055 USD/ounce và cao hơn nếu nhu cầu từ các tổ chức tài chính tiếp tục mạnh.

Rủi ro giảm giá

Một số chuyên gia cho rằng nợ công toàn cầu tăng nhanh có thể khiến các ngân hàng trung ương khó duy trì lãi suất cao lâu dài. Nếu kinh tế chậm lại hoặc nguy cơ suy thoái xuất hiện, khả năng nới lỏng tiền tệ có thể quay trở lại, qua đó hỗ trợ giá vàng.

Ngược lại, rủi ro giảm giá ngắn hạn vẫn hiện hữu. Nếu xung đột ở Trung Đông kéo dài và giá dầu tiếp tục tăng, lạm phát có thể neo ở mức cao lâu hơn, buộc Fed duy trì lãi suất cao và gây áp lực lên vàng. Một số chuyên gia cũng cảnh báo các nền kinh tế mới nổi có thể phải bán bớt vàng dự trữ để chi trả chi phí năng lượng, làm tăng nguồn cung trên thị trường.

Trong bối cảnh các yếu tố hỗ trợ và rủi ro cùng tồn tại, vàng được đánh giá là một trong những thị trường khó dự báo nhất hiện nay, dù giá vẫn đang ở vùng cao.