Giá nhiên liệu tăng sốc giữa bối cảnh căng thẳng Trung Đông: ngành hàng không đề xuất thu phụ phí nhiên liệu vào vé máy bay nội địa

Giá xăng dầu tăng mạnh do biến động địa chính trị. Theo Sức khỏe và Đời sống, báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam cho biết căng thẳng quân sự ở Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã khiến nhiều quốc gia khu vực hạn chế hoặc đóng cửa không phận, và một số sân bay lớn phải tạm dừng hoạt động. Điều này làm gián đoạn các tuyến bay quốc tế giữa châu Âu và châu Á, đồng thời làm tăng chi phí cho các hãng hàng không. 

Cùng lúc, giá dầu thô toàn cầu tăng mạnh. Brent crude và WTI crude đều vượt 116 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 8/2022, thời điểm thị trường năng lượng đối mặt với cú sốc nguồn cung sau xung đột Nga – Ukraine. Đà tăng của dầu thô đẩy giá nhiên liệu Jet A-1 tại Singapore lên mức cao, có lúc tăng hơn 160% trong những ngày đầu tháng 3. Đối với các hãng hàng không, nhiên liệu chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành; khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận hành có thể tăng 50–60% và có thể vượt 70% nếu giá nhiên liệu neo ở mức cao.

 Ngoài ra, nhiều chuyến bay quốc tế phải bay vòng để tránh khu vực xung đột, kéo dài thời gian bay và làm tăng chi phí bảo dưỡng, lương phi công, phí điều hành không lưu. Nguy cơ thiếu nhiên liệu từ tháng 4 Bên cạnh chi phí tăng, ngành hàng không đối mặt nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu. Việt Nam hiện có năm nhà cung cấp nhiên liệu hàng không, trong đó các doanh nghiệp lớn như Skypec và Petrolimex Aviation cho biết nguồn cung theo hợp đồng vẫn có thể đảm bảo đến hết ngày 31/3/2026. Tuy nhiên, các đối tác cung cấp nhiên liệu tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng và có thể kích hoạt điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng, làm cho nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu từ đầu tháng 4/2026 trở nên thực tế. Trước tình hình này, các doanh nghiệp như Skypec, Petrolimex Aviation và Tapetco đang tích cực tìm nguồn cung mới, thậm chí sẵn sàng trả giá cao hơn để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, trên bối cảnh thị trường khan hiếm, việc tìm nguồn cung thay thế là thách thức. Nguồn cung trong nước cũng không thể bù đắp ngay lập tức. Hai nhà máy lọc dầu lớn là Nghi Sơn và Dung Quất không thể tăng nhanh sản lượng Jet A-1 vì cần cân đối với các sản phẩm xăng dầu khác phục vụ nền kinh tế. Thêm vào đó, hai refinery này sẽ có bảo trì vào tháng 3 và tháng 4/2026, dự kiến ngừng hoạt động khoảng 10 ngày mỗi tháng, làm hạn chế nguồn cung nội địa. Đề xuất thu phụ phí nhiên liệu và giảm nhiều loại thuế, phí Trước áp lực chi phí và nguy cơ gián đoạn nguồn cung, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ ngành hàng không duy trì hoạt động. Một đề xuất đáng chú ý là cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa, với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu thực tế. 

Bên cạnh đó, theo Lao động, cơ quan quản lý cũng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu đến hết tháng 5/2026 và bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức thấp hơn. Ngoài chính sách thuế, ngành hàng không cũng đề xuất giảm 50% các loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh, phí điều hành bay – tương tự chính sách hỗ trợ từng được áp dụng trong giai đoạn đại dịch COVID-19. Cơ quan quản lý cũng kiến nghị xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa khi cần thiết, đồng thời thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia như Thái Lan và Trung Quốc để đảm bảo việc thực hiện các hợp đồng cung cấp nhiên liệu đã ký. Ngoài ra, nhiều bộ ngành được đề nghị tham gia hỗ trợ như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam với các chính sách tín dụng và bảo lãnh thanh toán cho doanh nghiệp nhiên liệu;

 Bộ Công Thương thúc đẩy mở rộng nguồn cung và yêu cầu các nhà máy lọc dầu tăng tối đa sản lượng Jet A-1; hay Bộ Ngoại giao hỗ trợ làm việc với các đối tác quốc tế để đảm bảo nguồn hàng... Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, những giải pháp này được kỳ vọng giúp ngành hàng không Việt Nam duy trì hoạt động ổn định, tránh nguy cơ gián đoạn vận tải hàng không trong thời gian tới.