HĐND TP Hà Nội ngày 4/11 thông qua nghị quyết thí điểm một số cơ chế đặc thù để đầu tư 5 tuyến đường sắt đô thị, gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14. Thành phố được lựa chọn nhà thầu chiến lược theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, với giá hợp đồng bình quân đoạn ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km. Thời gian thí điểm là 5 năm kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực.
Theo phương án được thông qua, nhà thầu chiến lược phải là doanh nghiệp trong nước, hoạt động theo quy định pháp luật, có thể tham gia độc lập hoặc liên danh. Đơn vị được lựa chọn phải đáp ứng điều kiện hợp lệ trong đấu thầu và có giá trị tài sản ròng của năm tài chính gần nhất không âm.
Trước khi ký hợp đồng, nhà thầu phải cam kết bảo đảm chất lượng, tiến độ và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, đơn vị tham gia phải kê khai trung thực về năng lực, khả năng huy động nguồn lực, các dự án đang thực hiện, chủ sở hữu hưởng lợi, bên liên quan và những xung đột lợi ích có thể phát sinh.
Nếu không cung cấp đủ hồ sơ cam kết hoặc không còn đáp ứng điều kiện thực hiện, nhà thầu có thể bị thay thế. Trường hợp kê khai không trung thực, chủ đầu tư được yêu cầu khắc phục, thay thành viên liên danh, thu hồi bảo lãnh, tạm dừng hoặc chấm dứt hợp đồng và yêu cầu bồi thường theo quy định. Nhà thầu cũng phải chịu trách nhiệm nếu không hoàn thành dự án đúng tiến độ, trừ các trường hợp chậm bàn giao mặt bằng, bố trí vốn hoặc bất khả kháng.
Giá hợp đồng đoạn ngầm không quá 120 triệu USD/km
Với các dự án triển khai theo hình thức chìa khóa trao tay, nghị quyết cho phép UBND TP Hà Nội và chủ đầu tư ký hợp đồng nguyên tắc với nhà thầu chiến lược trước khi nhiệm vụ thực hiện dự án, chủ trương đầu tư và báo cáo nghiên cứu tiền khả thi (nếu có) được phê duyệt.
Các công việc thực hiện trước phải có phạm vi và sản phẩm đầu ra cụ thể, có khả năng kế thừa trong quá trình triển khai dự án. Hợp đồng nguyên tắc cần quy định rõ quyền sở hữu, quyền sử dụng kết quả, dữ liệu và điều kiện chấm dứt. Việc thực hiện các công việc này không làm phát sinh nghĩa vụ thanh toán, tạm ứng hay cam kết tài chính của thành phố khi chưa đáp ứng điều kiện theo quy định và hợp đồng chính thức.
Quy trình lựa chọn nhà thầu bắt đầu từ việc UBND TP phê duyệt nhiệm vụ thực hiện dự án và ban hành quyết định chỉ định nhà thầu để đàm phán. Chủ đầu tư chịu trách nhiệm thương thảo, trình thành phố chấp thuận kết quả cùng dự thảo hợp đồng trước khi ký. Giá trị hợp đồng tại thời điểm ký không được vượt sơ bộ nhu cầu vốn đầu tư đã phê duyệt; sau đó sẽ được xác định, điều chỉnh căn cứ kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước đối với phần công việc chìa khóa trao tay trong tổng mức đầu tư tại báo cáo nghiên cứu khả thi.
Mức giá bình quân tối đa 120 triệu USD/km áp dụng với các đoạn tuyến đi ngầm, chưa bao gồm chi phí công năng lưỡng dụng, thuế giá trị gia tăng, dự phòng phát sinh ngoài phạm vi gói thầu, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và chi phí tư vấn, quản lý dự án thuộc trách nhiệm chủ đầu tư.
Nhu cầu vốn 5 tuyến metro khoảng 900.000 tỷ đồng
Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, thành phố đang triển khai 5 tuyến metro số 1, 2, 8, 10 và 14 với tổng chiều dài khoảng 253 km. Tổng nhu cầu vốn đầu tư đường sắt đô thị giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến trên 1 triệu tỷ đồng, trong đó riêng 5 tuyến này cần khoảng 900.000 tỷ đồng. Các dự án được đặt mục tiêu hoàn thành năm 2030.
Để đáp ứng nhu cầu vốn, thành phố dự kiến kết hợp ngân sách địa phương, hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, vốn vay ODA, phát hành trái phiếu và nguồn thu từ quỹ đất tại các khu vực phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). UBND TP được chủ động điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn, phương án huy động và bố trí vốn theo từng dự án, hạng mục, giai đoạn, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực.
Nghị quyết cũng cho phép thành phố ứng trước dự toán ngân sách địa phương năm sau, nhưng mức ứng không vượt quá 50% dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản trong năm thực hiện đối với các công trình thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn sử dụng ngân sách địa phương đã được phê duyệt.
Về kiểm soát chi phí và dòng tiền, ông Vũ Đại Thắng cho biết việc tạm ứng vốn cho tổng thầu cần gắn với yêu cầu sử dụng đúng mục đích, phục vụ đặt hàng thiết bị, vật tư và tổ chức thi công. Nhà thầu không được chuyển tiền tạm ứng sang dự án khác hoặc sử dụng cho hoạt động kinh doanh riêng. Thành phố cũng sẽ kiểm soát chất lượng từ khâu khảo sát, thiết kế, lựa chọn công nghệ đến thi công, lắp đặt, nghiệm thu và vận hành.
Trong quá trình hoàn thiện dự thảo nghị quyết, UBND TP đã điều chỉnh một số điều kiện đối với nhà thầu. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Trương Việt Dũng, yêu cầu về nguồn lực tài chính tối thiểu 60.000 tỷ đồng được bỏ, thay bằng quy định nhà thầu phải chứng minh năng lực và khả năng thu xếp vốn. Các nội dung về bảo lãnh tạm ứng, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, kiểm soát dòng tiền và điều chỉnh giá cũng được rà soát, bổ sung.
Nghị quyết được thông qua sau quá trình thảo luận, thẩm tra và kéo dài kỳ họp thứ bảy của HĐND TP để UBND TP tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ. Chủ tịch HĐND TP Phùng Thị Hồng Hà yêu cầu các cơ quan liên quan xây dựng kế hoạch triển khai, xác định rõ tiến độ và trách nhiệm; đồng thời tăng cường giám sát các dự án có quy mô vốn lớn, bảo đảm chất lượng, hiệu quả đầu tư và hạn chế thất thoát, lãng phí.
