•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ngày 14/05/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phối hợp với Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước (thuộc Bộ Tài chính) tổ chức hội nghị phổ biến các quy định pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn và thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán.
Tại hội nghị, ông Vũ Hồng Phương – Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước – nhấn mạnh doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là lực lượng vật chất đặc biệt quan trọng của kinh tế nhà nước. Dù số lượng DNNN giảm mạnh sau quá trình cổ phần hóa và thoái vốn, các doanh nghiệp hiện vẫn nắm giữ nguồn lực lớn về vốn, tài sản, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, đóng góp đáng kể cho ngân sách nhà nước.
Theo số liệu được nêu tại hội nghị, các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước đang duy trì nắm giữ khoảng 7% tổng tài sản và 10% vốn điều lệ của toàn bộ doanh nghiệp trên thị trường. Khối này chiếm khoảng 25,78% tổng vốn sản xuất kinh doanh, 23,4% tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn; đồng thời thu hút khoảng 0,7 triệu lao động, tương đương 7,3% lao động của toàn bộ khu vực doanh nghiệp.
Hội nghị cũng đề cập định hướng theo Nghị quyết số 79-NQ/TW, theo đó kinh tế nhà nước sẽ tập trung cơ cấu lại DNNN, nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua công nghệ tiên tiến và mô hình quản trị hiện đại.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, nhu cầu huy động nguồn lực đầu tư giai đoạn 2026–2030 ước tính khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, tương đương 40% GDP, tăng 1,7 lần so với giai đoạn 2021–2025. Trong đó, khoảng 80% nguồn lực dự kiến đến từ khu vực ngoài ngân sách nhà nước.
Vì vậy, huy động vốn qua thị trường chứng khoán được xem là kênh quan trọng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa, là công ty đại chúng, niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán. Việc niêm yết/đăng ký giao dịch cũng được kỳ vọng thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) và quản trị doanh nghiệp theo hướng hiện đại, phù hợp chuẩn mực quốc tế.
Bà Lê Thị Thu Hằng – Phó Trưởng Ban Giám sát công ty đại chúng (UBCKNN) – cho biết các điều kiện về công ty đại chúng đã có thay đổi quan trọng theo Luật Chứng khoán sửa đổi (Luật số 56/2024/QH15).
Cụ thể, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời các điều kiện: vốn điều lệ đã góp tối thiểu 30 tỷ đồng; vốn chủ sở hữu tối thiểu 30 tỷ đồng (hiệu lực từ 01/01/2026); cơ cấu cổ đông có ít nhất 10% cổ phiếu do tối thiểu 100 nhà đầu tư nắm giữ (không tính cổ đông lớn).
Luật mới bổ sung các trường hợp hủy tư cách công ty đại chúng theo hướng bắt buộc. Theo đó, doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công bố thông tin như không công bố báo cáo tài chính hoặc nghị quyết đại hội đồng cổ đông trong hai năm liên tiếp sẽ bị hủy tư cách ngay khi phát hiện. Các trường hợp không đăng ký cổ phiếu, niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trong vòng một năm kể từ ngày trở thành công ty đại chúng cũng thuộc diện hủy tư cách.
Riêng với trường hợp không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông hoặc vốn chủ sở hữu, cơ quan quản lý cho phép thời gian khắc phục là một năm. Như vậy, các doanh nghiệp vi phạm nhóm điều kiện này sẽ có thời hạn đến ngày 1/1/2027 trước khi bị hủy tư cách chính thức.
Theo dữ liệu rà soát khoảng 1.600 công ty đại chúng hiện có trên thị trường, gần 790 doanh nghiệp có nguồn gốc từ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Trong số này, có 67 công ty không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông, gồm 21 doanh nghiệp được xem xét duy trì (theo Luật số 68) và 46 công ty không thuộc diện áp dụng cơ chế chuyển tiếp.
Ngoài ra, có 53 công ty không đáp ứng điều kiện về vốn chủ sở hữu và 41 công ty chưa đăng ký cổ phiếu, giao dịch. Các doanh nghiệp chưa đăng ký giao dịch được nêu là sẽ thuộc diện bị hủy tư cách công ty đại chúng ngay trong năm nay.
Về giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn liên quan tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float), ông Bùi Ngọc Huyên – Phó Trưởng ban Quản lý Chào bán chứng khoán (UBCKNN) – cho rằng rào cản lớn nhất là tỷ lệ free float quá thấp. Tình trạng Nhà nước hoặc cổ đông lớn nắm giữ từ 90% đến 99% vốn điều lệ khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc duy trì tư cách công ty đại chúng theo chuẩn mới.
Ông Huyên đề xuất hai nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, các cổ đông lớn, đặc biệt là cổ đông Nhà nước, cần chủ động thoái vốn thông qua đấu giá công khai hoặc khớp lệnh trên sàn chứng khoán. Thứ hai, doanh nghiệp có thể phát hành thêm cổ phiếu để tăng năng lực tài chính và pha loãng tỷ lệ sở hữu của nhóm cổ đông nắm giữ tập trung.
Về hình thức huy động vốn, doanh nghiệp có thể lựa chọn giữa chào bán ra công chúng, ESOP (chương trình quyền mua cổ phiếu cho người lao động) hoặc phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược. Phát hành riêng lẻ được đánh giá là lựa chọn tối ưu và linh hoạt hơn đối với các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cấu trúc, do không áp đặt các điều kiện về lợi nhuận hoặc lỗ lũy kế nghiêm ngặt như khi huy động vốn ra công chúng.
Ông Huyên nhấn mạnh việc tăng tỷ lệ free float là bước đi chiến lược nhằm cải thiện thanh khoản, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và nâng tầm quản trị doanh nghiệp.
Ngày 14/05/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước - Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn và thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà…
