Hệ thống pin lưu trữ năng lượng giảm chi phí điện cho doanh nghiệp trong giờ cao điểm

Việc sạc hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) trong khung giờ rẻ và xả trong giờ cao điểm được các chuyên gia đánh giá có thể giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí điện hàng tháng. Cơ sở là khung giờ cao điểm và thấp điểm mới của lưới điện quốc gia, được Bộ Công Thương ban hành tại Quyết định 963.

Khung giờ điện mới tạo điều kiện tối ưu vận hành BESS

Tháng trước, Bộ Công Thương ban hành Quyết định 963 thay đổi khung giờ cao điểm của lưới điện quốc gia hoàn toàn về buổi tối. Theo đó, giờ cao điểm là 17:30–22:30 (5 giờ), trong khi giờ thấp điểm là 0:00–6:00 (6 giờ). Các mốc thời gian này là căn cứ để tính giá điện theo thời gian.

Hiện có khoảng 1,25 triệu công tơ áp dụng cơ chế này, chủ yếu dành cho khách hàng sản xuất và kinh doanh. Tại hội thảo ngày 15/5, các chuyên gia cho rằng khung giờ cao điểm và thấp điểm mới thuận tiện hơn cho việc đầu tư hệ thống pin lưu trữ (BESS), nhằm giảm chi phí điện.

Doanh nghiệp có thể sạc trong giờ thấp điểm, xả trong giờ cao điểm

Ông Trần Quốc Tâm, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Tái tạo TP.HCM (HCMREA), Giám đốc Lithaco, cho biết doanh nghiệp có thể sạc đầy BESS trong giờ thấp điểm và xả ra đồng thời với nguồn điện lưới trong giờ cao điểm. Cách làm này giúp mua và lưu trữ điện khi giá thấp, sau đó sử dụng vào thời điểm giá cao, qua đó giảm chi phí sản xuất.

Ông Tam cũng nêu rằng các hệ thống BESS kích cỡ container có thể chứa hơn 5 MWh.

Chênh lệch giá điện giữa hai khung giờ

Ông Lê Bá Thông, Trưởng phòng Phát triển Kinh doanh Huawei Digital Power Việt Nam, đưa ví dụ về mức giá: mỗi kWh điện được sạc trong giờ thấp điểm có giá chỉ trên 1.900 đồng, trong khi giá giờ cao điểm có thể lên tới 5.400 đồng. Doanh nghiệp có thể tận dụng chênh lệch giá giữa hai khung giờ để nâng cao hiệu quả sử dụng điện và giảm chi phí vận hành.

Khung giờ mới giúp kéo dài tuổi thọ pin

Việc hợp nhất thành một khung giờ cao điểm duy nhất (17:30–22:30) cũng được cho là giúp kéo dài tuổi thọ pin. Ba yếu tố chính quyết định tuổi thọ pin gồm nhiệt độ môi trường, chu kỳ sử dụng hàng ngày và số ngày dùng trong năm.

Với khung giờ cao điểm và thấp điểm theo quy định mới, BESS chỉ cần một chu kỳ sạc-xả mỗi ngày. Theo thông tin từ Huawei, hệ thống lưu trữ có thể đạt khoảng 8.000 chu kỳ, tương đương 20 năm nếu một chu kỳ mỗi ngày được sử dụng, và 13–15 năm khi hai chu kỳ mỗi ngày được dùng như trong khung giờ cao điểm cũ.

Giảm lãng phí điện và tăng hiệu quả khi kết hợp năng lượng tái tạo

Ông Tam cho biết nếu không có pin lưu trữ, khoảng 30% lượng điện mặt trời sản xuất bị lãng phí. Vì vậy, việc sạc BESS bằng năng lượng tái tạo như mặt trời được xem là một giải pháp phù hợp để giảm phụ thuộc vào nguồn điện lưới.

PGS. TS Phạm Trung Kiên, Khoa Công nghệ Vật liệu, Đại học Bách khoa TP.HCM, nhận định BESS là thành phần cốt lõi đi cùng sự phát triển của điện mặt trời và điện gió, giúp điều hòa nguồn năng lượng và cải thiện hiệu suất tải.

Vai trò trong quy hoạch và mục tiêu công suất đến năm 2030

Theo Quy hoạch Điện VIII được điều chỉnh, hệ thống pin lưu trữ dự kiến đạt công suất khoảng 10.000–16.300 MW vào năm 2030, chiếm 5,5–6,9% tổng công suất nguồn điện. Mục tiêu này được nêu nhằm phù hợp với tỷ trọng ngày càng cao của năng lượng tái tạo.

Ông Kiên cũng nhấn mạnh rằng khi kết hợp với năng lượng tái tạo, BESS giúp giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bắt đầu đối mặt với các rào cản thuế carbon.

Chi phí đầu tư và xử lý pin sau vòng đời

Dù có ý kiến lo ngại về chi phí và xử lý pin sau vòng đời, các chuyên gia cho rằng suất đầu tư cho năng lượng tái tạo và hệ thống BESS đang giảm. Cách đây 5 năm, chi phí lắp đặt 1 MW điện mặt trời là 20–25 tỷ đồng, nay chỉ còn khoảng 10 tỷ. Đồng thời, khi sản lượng tấm pin mặt trời toàn cầu tăng gấp đôi, chi phí sản xuất giảm khoảng 20%.

Xu hướng tương tự được cho là đang diễn ra với ngành pin lưu trữ: khi sản lượng tăng, giá pin có thể tiếp tục hạ, giúp công nghệ dần dễ tiếp cận hơn. Về tái chế, với pin đã qua sử dụng, công nghệ hiện tại có thể tái chế đến 85% các thành phần. Pin hết hạn được xem như tài nguyên, không phải chất thải; tuy nhiên Việt Nam hiện còn thiếu nguồn pin đã qua sử dụng và chưa có doanh nghiệp tái chế chuyên trách.

PGS. TS Phạm Trung Kiên cho rằng trách nhiệm thu hồi và xử lý BESS sau vòng đời nên thuộc về nhà sản xuất. Ông dẫn chiếu kinh nghiệm từ Singapore và châu Âu đã áp dụng trách nhiệm này, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc quy định các hệ thống pin công nghiệp phải được thu gom, phân loại và xử lý.