IPO SpaceX biến 4.400 nhân sự thành triệu phú USD

IPO SpaceX có thể tạo ra hàng nghìn triệu phú, nhưng nhà đầu tư cá nhân nên thận trọng với “cơn sốt” ban đầu

Từ một startup công nghệ vũ trụ từng bị xem là khoản đặt cược nhiều rủi ro, SpaceX đang tiến gần đến cột mốc IPO được giới tài chính toàn cầu đặc biệt quan tâm. Đợt niêm yết này không chỉ có thể tạo ra thế hệ triệu phú mới trong nội bộ doanh nghiệp, mà còn mở ra cuộc tranh luận về cơ hội thực sự dành cho các nhà đầu tư cá nhân.

Câu chuyện của Trevor Hise, kỹ sư từng có 12 năm làm việc tại SpaceX, đang được xem là minh chứng rõ nét cho sức hấp dẫn của cổ phần tại các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh. Năm 2011, thay vì lựa chọn một công việc ổn định tại tập đoàn công nghiệp lâu đời như General Electric (GE) theo định hướng của gia đình, Hise quyết định gia nhập SpaceX – một công ty khởi nghiệp khi đó vẫn đối mặt với nhiều bất định.

Sau hơn một thập kỷ gắn bó, lựa chọn này được dự báo sẽ đem lại cho Hise khoản tài sản đáng kể. Với mức giá IPO dự kiến 135 USD/cổ phiếu, 100.000 cổ phiếu SpaceX mà anh tích lũy được có thể đạt giá trị tối thiểu 13,5 triệu USD.

“Quy mô của mọi chuyện thật sự vượt ngoài sức tưởng tượng”, Hise, hiện 37 tuổi và đã “bán nghỉ hưu”, chia sẻ với The New York Times.

Theo The New York Times, SpaceX được dự kiến niêm yết với mức định giá khoảng 1.770-1.800 tỷ USD. Con số này thậm chí cao hơn khoảng 20% so với Meta, doanh nghiệp đã lên sàn cách đây 14 năm dưới tên Facebook.

SpaceX và câu chuyện cổ phần tạo ra thế hệ triệu phú mới

Sức hút của SpaceX đến từ vị trí đặc biệt của doanh nghiệp trong ngành công nghiệp không gian. Công ty hiện giữ vai trò dẫn đầu trong lĩnh vực phóng vệ tinh, tham gia nhiều chương trình không gian của Chính phủ Mỹ, đồng thời phát triển mạng Internet vệ tinh Starlink và cung cấp năng lực tính toán cho xAI.

Không chỉ gây chú ý bởi giá trị doanh nghiệp, cấu trúc phân bổ cổ phiếu trong đợt IPO cũng là yếu tố khiến thị trường quan tâm. Theo The Motley Fool, Elon Musk muốn dành tới 30% trong tổng số 555,5 triệu cổ phiếu chào bán cho nhóm nhà đầu tư cá nhân.

Động thái này được xem là cách giúp nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ có thêm cơ hội tiếp cận cổ phiếu SpaceX, thay vì chỉ thuộc về các quỹ lớn. Tuy nhiên, nhóm có khả năng hưởng lợi rõ nhất lại là những nhân sự đã đồng hành cùng công ty trong quá trình phát triển.

Theo The New York Times, hơn 1.000 nhân viên hiện tại và cựu nhân viên SpaceX đã cùng nhau đàm phán nhằm tiếp cận các sản phẩm tài chính phù hợp cũng như tối ưu nghĩa vụ thuế trước thời điểm IPO.

Trong khi đó, các ước tính cho thấy khoảng 4.400 nhân viên có thể trở thành triệu phú nhờ lượng cổ phiếu và quyền chọn cổ phiếu đang sở hữu. Danh sách này không chỉ bao gồm các chuyên gia cấp cao mà còn có thể có kỹ sư, nhân viên văn phòng hoặc công nhân tại các cơ sở phóng tên lửa của SpaceX.

Trong nhiều năm, một bộ phận nhân viên SpaceX đã chấp nhận mức thu nhập thấp hơn so với mặt bằng ngành công nghệ hoặc làm việc trong môi trường áp lực cao để đổi lấy quyền sở hữu cổ phần. Khi doanh nghiệp bước sang giai đoạn mới, những khoản cổ phiếu từng được xem là một phần trong chính sách đãi ngộ có thể trở thành tài sản giá trị nhất đối với họ.

Điều này cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của mô hình chia sẻ quyền sở hữu trong các công ty công nghệ tăng trưởng mạnh. Khi doanh nghiệp chưa niêm yết, cổ phần dành cho nhân viên vừa là công cụ giữ chân nhân sự, vừa tạo động lực để họ đồng hành với mục tiêu dài hạn của công ty.

Sự quan tâm lớn dành cho SpaceX khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại rằng việc chậm tham gia trong những phiên giao dịch đầu tiên có thể khiến họ bỏ lỡ cơ hội. Tuy nhiên, The Motley Fool cho rằng việc chờ đợi và quan sát diễn biến sau IPO có thể là chiến lược hợp lý hơn.

Trường hợp Facebook năm 2012 được xem là ví dụ đáng tham khảo. Khi lên sàn, Facebook được định giá khoảng 104 tỷ USD với doanh thu 5,1 tỷ USD, tăng 37% so với năm trước. Trong khi đó, SpaceX đạt doanh thu khoảng 18,7 tỷ USD năm ngoái, tăng khoảng 33% so với năm 2024. Về tốc độ tăng trưởng, hai doanh nghiệp có một số điểm tương đồng tại thời điểm IPO.

Tuy nhiên, khác biệt lớn nằm ở mức định giá. Facebook khi niêm yết được giao dịch với hệ số giá trên doanh thu (P/S) khoảng 20 lần, trong khi SpaceX được dự báo có thể đạt khoảng 95 lần.

Khoảng cách này cho thấy kỳ vọng của thị trường dành cho SpaceX đang ở mức rất cao, đồng nghĩa nhà đầu tư cũng phải đối mặt với yêu cầu lớn hơn về khả năng tăng trưởng trong tương lai.

Thực tế từ Facebook cho thấy việc không mua ngay trong ngày đầu giao dịch không nhất thiết đồng nghĩa với mất cơ hội. Sau khi niêm yết, cổ phiếu Facebook từng giảm hơn 50%, xuống dưới 18 USD/cổ phiếu trước khi phục hồi trong những năm sau đó.

Những nhà đầu tư mua và nắm giữ dài hạn từ thời điểm IPO vẫn ghi nhận kết quả tích cực khi cổ phiếu Meta tăng hơn 1.400% trong 14 năm. Tuy nhiên, nhóm kiên nhẫn chờ qua giai đoạn hưng phấn ban đầu lại có thể tiếp cận cổ phiếu với mức giá thuận lợi hơn.

IPO SpaceX có thể trở thành dấu mốc mới của thị trường công nghệ

Việc SpaceX tiến gần tới thị trường chứng khoán được xem là một trong những sự kiện đáng chú ý nhất của lĩnh vực công nghệ và không gian. Không chỉ phản ánh sức hấp dẫn của ngành công nghiệp vũ trụ, thương vụ này còn cho thấy xu hướng các doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn ngày càng được thị trường kỳ vọng ở mức cao.

Tuy nhiên, giá trị của một doanh nghiệp sau IPO không chỉ phụ thuộc vào danh tiếng hay tốc độ tăng trưởng quá khứ, mà còn nằm ở khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh, mở rộng doanh thu và đáp ứng kỳ vọng của cổ đông trong dài hạn.

Với nhà đầu tư cá nhân, câu chuyện SpaceX có thể không chỉ nằm ở việc có mua được cổ phiếu trong ngày đầu niêm yết hay không, mà còn là bài toán đánh giá mức giá hợp lý, triển vọng phát triển và khả năng chấp nhận rủi ro trong một thương vụ được kỳ vọng ở quy mô lịch sử.