Tỷ lệ sở hữu của khối ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã giảm xuống còn hơn 11% sau chuỗi ngày bán ròng kéo dài. Đây là mức thấp nhất trong nhiều năm.
Dữ liệu từ Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSD) cho thấy, với tổng vốn hóa toàn thị trường đạt 10,5 triệu tỷ đồng, giá trị cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ hiện vào khoảng 1,2 triệu tỷ đồng.
Khẩu vị đầu tư của khối ngoại đã thay đổi rõ rệt. Những cổ phiếu từng thường xuyên kín room ngoại như FPT hay PNJ hiện đã hở room khá lớn. Các giao dịch thỏa thuận với mức chênh lệch giá cao so với thị giá cũng không còn xuất hiện.
Bên cạnh việc bán ròng, quy mô vốn hóa thị trường tăng mạnh ở nhóm cổ phiếu có tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp cũng làm giảm tỷ lệ sở hữu chung của khối ngoại. Ví dụ như VIC và VHM của tập đoàn Vingroup, dù tỷ lệ sở hữu nước ngoài dưới 10% nhưng lại chiếm tỷ trọng vốn hóa rất lớn trên thị trường.
Sự dịch chuyển này cho thấy dòng vốn trong nước đang đóng vai trò lớn hơn trong việc hấp thụ lượng cung cổ phiếu. Đồng thời, điều này cũng đặt ra câu hỏi về khả năng quay trở lại của dòng vốn ngoại khi quy mô thị trường hiện tại đã lớn hơn nhiều so với vài năm trước.
Sự kiện nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell, có hiệu lực từ ngày 21/9, được kỳ vọng là yếu tố giúp dòng vốn ngoại đảo chiều. Các tổ chức lớn đánh giá thị trường có thể thu hút hàng tỷ USD vốn ngoại từ cả các quỹ chủ động và thụ động.
FTSE Russell đưa cổ phiếu Việt Nam vào các chỉ số theo 4 giai đoạn, từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, với tỷ trọng tích lũy lần lượt là 10%, 30%, 65% và 100%. Theo ước tính của SSI Research, các quỹ mô phỏng chỉ số FTSE có thể mua ròng khoảng 240 triệu USD đối với 27 cổ phiếu Việt Nam trong đợt đầu tiên, diễn ra vào tuần từ 14/9 đến 18/9.
Nếu tỷ trọng của Việt Nam giữ ở mức khoảng 0,51%, SSI Research tính toán tổng dòng vốn từ 6 quỹ Vanguard lớn có thể đạt khoảng 2,4 tỷ USD trong toàn bộ quá trình nâng hạng. Việc chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp cũng giúp mở rộng danh sách các quỹ quốc tế có thể đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam.
SSI Research cho biết các quỹ chủ động sẽ có thêm lý do để đánh giá lại tỷ trọng Việt Nam trong danh mục. Việc vào hệ thống chỉ số toàn cầu cũng giúp tăng mức độ hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam đối với các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.
Nếu dòng vốn ngoại quay lại, tác động không chỉ dừng ở giá trị mua ròng. Thanh khoản, độ sâu thị trường và khả năng huy động vốn của doanh nghiệp cũng sẽ được cải thiện, nhất là ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn có thanh khoản cao.
Tuy nhiên, việc nâng hạng không có nghĩa là khối ngoại sẽ ngừng bán ròng ngay lập tức. Trong giai đoạn chuyển tiếp, các quỹ theo dõi chỉ số thị trường cận biên có thể phải bán cổ phiếu Việt Nam. Vì vậy, dòng tiền có thể diễn ra theo hướng bán trước, mua sau, gây ra những biến động ngắn hạn.
Quy mô dòng vốn thực tế vẫn phụ thuộc vào tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số, định giá cổ phiếu, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, tỷ giá và lãi suất toàn cầu. Nâng hạng tạo ra cơ hội để dòng vốn ngoại quay lại, nhưng không đảm bảo dòng tiền sẽ tự động chảy vào với số lượng lớn.
Về dài hạn, việc chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp có thể tạo ra thay đổi quan trọng về cấu trúc dòng vốn. Sau nhiều năm tỷ lệ sở hữu giảm sâu, chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội thu hút lại nguồn vốn quốc tế qua cả kênh đầu tư chủ động và thụ động.
