Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định thay thế các quy định hiện hành về kinh doanh xăng dầu với nhiều nội dung đáng chú ý. Dự thảo đề xuất siết điều kiện đối với thương nhân đầu mối, bỏ cơ chế công bố giá cơ sở định kỳ, đồng thời trao quyền chủ động định giá bán lẻ cho doanh nghiệp theo nguyên tắc thị trường.
Bộ Công Thương vừa tổ chức Hội nghị lấy ý kiến đối với Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 3/9/2014 và các nghị định sửa đổi, bổ sung của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu.
Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng Nghị định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển thị trường theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.
Dự thảo được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung những nội dung đã phát sinh bất cập trong quá trình thực hiện, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường xăng dầu trong giai đoạn mới.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là sửa đổi điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu theo hướng nâng cao năng lực hoạt động và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Theo đó, doanh nghiệp muốn trở thành thương nhân đầu mối phải có tối thiểu 36 tháng hoạt động liên tục với tư cách thương nhân phân phối xăng dầu nhằm bảo đảm kinh nghiệm và năng lực vận hành.
Dự thảo cũng quy định thương nhân đầu mối phải sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m3 và sở hữu ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, thay vì được phép thuê như quy định trước đây.
Ngoài ra, thương nhân đầu mối phải thực hiện tổng nguồn xăng dầu tối thiểu không thấp hơn 100.000 m3 mỗi năm. Nếu không đạt mức này trong hai năm liên tiếp sẽ bị thu hồi giấy phép.
Tinh gọn hệ thống phân phối
Dự thảo Nghị định cũng đề xuất cắt giảm các khâu trung gian trong chuỗi cung ứng xăng dầu.
Theo phương án mới, loại hình thương nhân bán lẻ xăng dầu gồm đại lý bán lẻ và thương nhân nhận quyền bán lẻ sẽ được sáp nhập với thương nhân phân phối xăng dầu thành một loại hình thống nhất mang tên thương nhân phân phối xăng dầu.
Đồng thời, giấy xác nhận đủ điều kiện đối với thương nhân phân phối do Bộ Công Thương cấp sẽ được bãi bỏ. Việc quản lý chuyển sang hình thức hậu kiểm trên cơ sở báo cáo, đăng ký và kê khai của doanh nghiệp nhằm giảm thủ tục hành chính.
Hệ thống phân phối được định hướng vận hành trực tiếp từ các đơn vị tạo nguồn gồm thương nhân sản xuất xăng dầu, thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu và thương nhân đầu mối đến thương nhân phân phối.
Một nội dung quan trọng khác là đổi mới cơ chế điều hành giá theo hướng thị trường.
Theo dự thảo, Nhà nước sẽ không công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay. Thay vào đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình trên cơ sở công thức giá quy định tại Nghị định.
Sau khi điều chỉnh giá, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Theo dự thảo, Nhà nước chỉ công bố một yếu tố cấu thành giá là chi phí kinh doanh định mức để doanh nghiệp áp dụng, góp phần hạn chế việc tăng giá không hợp lý.
Tăng cường chuyển đổi số và bảo đảm nguồn cung
Dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định về chuyển đổi số và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh xăng dầu.
Theo đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối phải kết nối hệ thống dữ liệu với Bộ Công Thương để cung cấp thông tin về kho chứa, tồn kho, tổng nguồn, hệ thống phân phối và kê khai giá. Đây sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi sát diễn biến cung cầu và thị trường.
Bên cạnh đó, thương nhân đầu mối được bổ sung trách nhiệm bảo đảm quyền lợi của các thương nhân phân phối do mình cung cấp xăng dầu.
Để tăng cường an ninh năng lượng quốc gia, dự thảo cho phép thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu được xuất khẩu, nhập khẩu nguyên liệu và xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu nhằm điều hòa nguồn cung khi được Bộ Công Thương chấp thuận.
Dự thảo cũng quy định nguyên tắc xác định các trường hợp biến động bất thường về giá để triển khai biện pháp bình ổn khi xảy ra khủng hoảng, đồng thời tiếp tục duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng đối với thương nhân đầu mối nhằm hạn chế nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu và tiếp thu các ý kiến đóng góp tại hội nghị để hoàn thiện dự thảo Nghị định.
Sau khi hoàn thiện, dự thảo sẽ được trình Chính phủ xem xét, ban hành theo quy định.
Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu đề xuất nhiều thay đổi trong quản lý thị trường, từ việc nâng điều kiện đối với thương nhân đầu mối, tinh gọn hệ thống phân phối đến đổi mới cơ chế điều hành giá theo hướng trao quyền chủ động cho doanh nghiệp. Cùng với đó là các quy định về chuyển đổi số, tăng cường minh bạch và bảo đảm nguồn cung nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
