Nhu cầu đầu tư trung tâm dữ liệu AI tăng mạnh đang đẩy giá chip nhớ DRAM lên gần gấp đôi, đồng thời khiến vật liệu sản xuất bo mạch trở nên khan hiếm. Áp lực nguồn cung ngày càng lan rộng, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất thiết bị điện tử.
Giá chip nhớ DRAM tăng gần gấp đôi vì nhu cầu AI
Theo các thống kê trên thị trường, giá các loại bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động (DRAM) hiện đã tăng gần gấp đôi so với cuối năm ngoái. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các nhà sản xuất ưu tiên nguồn cung cho các ứng dụng AI tại trung tâm dữ liệu, thay vì những sản phẩm phổ thông như máy tính cá nhân (PC).
Thị trường DRAM toàn cầu hiện tập trung vào ba nhà cung cấp lớn gồm Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology, với tổng thị phần khoảng 90%. Các doanh nghiệp này đang ưu tiên cung ứng bộ nhớ cho những nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây quy mô lớn, trong bối cảnh các công ty công nghệ đẩy mạnh đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu.
Các số liệu được công bố gần đây, giá DRAM DDR5 dung lượng 16 Gb đạt khoảng 47,5 USD/đơn vị trong tháng 8 và tăng lên khoảng 50 USD trong tháng 9. Tính đến tháng 9/2026, giá DRAM đã tăng liên tục 9 tháng, lên gần gấp đôi so với cuối năm 2025.
Động lực chính cho xu hướng này đến từ nhu cầu bộ nhớ hiệu năng cao phục vụ máy chủ AI. Những hệ thống này sử dụng bộ nhớ băng thông cao (HBM), được cấu thành từ nhiều chip DRAM, qua đó tạo thêm áp lực lên năng lực sản xuất của các nhà cung cấp. Trong khi đó, nguồn cung cho các thiết bị phổ thông ngày càng hạn chế, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc bảo đảm linh kiện.
Một số đơn vị thương mại cho biết họ phải chấp nhận mức giá do nhà sản xuất đưa ra để duy trì nguồn cung, đồng thời gặp khó khăn trong việc phân bổ hàng cho khách hàng hiện tại và tiếp nhận đơn hàng mới. Chi phí bộ nhớ tăng cao cũng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất thiết bị hoàn chỉnh. Tại Nhật Bản, theo khảo sát của Hiệp hội Công nghiệp Điện tử và Công nghệ Thông tin Nhật Bản lượng PC xuất xưởng trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9/2026 giảm 30% so với cùng kỳ năm trước.
Theo đại diện của một nhà sản xuất máy tính cá nhân cho biết: “Chúng tôi dự đoán thị trường DRAM sẽ tiếp tục gặp nhiều khó khăn cho người mua ngay cả đến năm 2027. Chúng tôi muốn tiếp tục đàm phán với các nhà cung cấp DRAM để giảm thiểu tác động đến sản xuất và vận chuyển máy tính cá nhân”.
Khan hiếm bo mạch lan rộng, thời gian giao hàng kéo dài
Không chỉ chip nhớ, sức ép từ làn sóng đầu tư AI còn lan sang thị trường bo mạch – bộ phận kết nối các linh kiện trong máy tính và máy chủ. Khi các hãng công nghệ mở rộng xây dựng trung tâm dữ liệu, nhu cầu đối với những bảng mạch có cấu tạo phức tạp tăng lên, khiến các nhà sản xuất phải ưu tiên đơn hàng máy chủ AI.
Bo mạch dành cho máy chủ AI thường có cấu tạo nhiều lớp, sử dụng laminate suy hao thấp và vải sợi thủy tinh chuyên dụng để bảo đảm tín hiệu tốc độ cao. Quá trình sản xuất các sản phẩm này đòi hỏi nhiều nguyên liệu và thời gian hơn so với bo mạch PC thông thường. Trong khi đó, các công ty điện toán đám mây sẵn sàng trả giá cao để bảo đảm nguồn cung, tạo động lực để nhà sản xuất ưu tiên những đơn hàng có giá trị lớn.
Áp lực đã xuất hiện ngay từ khâu nguyên liệu đầu vào. Một nhà sản xuất PC tại Đài Loan cho biết giá loại vật liệu này đã tăng ít nhất 12 lần kể từ tháng 7, cho thấy áp lực đang xuất hiện ngay từ đầu chuỗi cung ứng.
Một nhà cung cấp laminate lớn cho biết lượng đơn hàng đã kín đến năm 2030. Doanh nghiệp này lên kế hoạch tăng gấp ba công suất vào năm 2028, song việc mở rộng sản xuất vẫn cần thời gian để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.
Theo Nikkei Asia, khi lên kế hoạch cho các dòng sản phẩm năm 2027, lãnh đạo HP và Dell đã bắt đầu lo ngại không thể mua đủ bo mạch. Một quản lý tại hãng máy tính Mỹ cho biết nguồn cung vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu, ngay cả khi lượng PC xuất xưởng có khả năng tiếp tục giảm trong năm tới.
Tình trạng thiếu hụt khiến thời gian giao hàng tại một số nhà sản xuất bảng mạch tăng gấp đôi. Thậm chí, một nhà cung cấp cảnh báo các đơn hàng mới được đặt ở thời điểm hiện tại có thể phải đến cuối năm 2028 mới được giao. Việc mở rộng sản xuất cũng gặp trở ngại do thiếu kỹ sư có kinh nghiệm, đẩy mức lương trong ngành sản xuất bảng mạch in (PCB) tăng khoảng 20–30%.
Tác động của tình trạng khan hiếm bo mạch đã lan sang nhiều lĩnh vực ngoài ngành máy tính. Canon cho biết việc thiếu bảng mạch và các linh kiện gắn trên đó khiến hoạt động sản xuất của công ty bị gián đoạn từ tháng 8. Doanh nghiệp dự kiến mất khoảng 90 tỷ yen doanh số thiết bị y tế trong năm nay, trong đó tình trạng thiếu bo mạch và linh kiện là một trong những nguyên nhân.
Trong bối cảnh nguồn cung chưa theo kịp nhu cầu, chi phí sản xuất PC có thể tiếp tục tăng trong năm 2027 và 2028, đặc biệt ở phân khúc phổ thông có biên lợi nhuận thấp. Diễn biến này cho thấy làn sóng đầu tư AI không chỉ làm tăng nhu cầu đối với chip xử lý và bộ nhớ mà còn tạo sức ép lên vật liệu, nhân lực và năng lực sản xuất của toàn bộ chuỗi cung ứng phần cứng.
Tác động của tình trạng thiếu bo mạch không chỉ giới hạn trong ngành PC. Canon cho biết việc thiếu bảng mạch và các linh kiện gắn trên đó đã làm gián đoạn hoạt động sản xuất của công ty từ tháng 8.
Canon dự kiến mất khoảng 90 tỷ yen doanh số thiết bị y tế trong năm nay, một phần do không có đủ linh kiện để hoàn thiện sản phẩm. Đây là dấu hiệu cho thấy làn sóng đầu tư AI đang ảnh hưởng đến cả những lĩnh vực không trực tiếp cạnh tranh GPU, từ máy ảnh đến thiết bị chăm sóc sức khỏe.
Người mua PC đã phải chịu tác động từ những đợt thiếu RAM, SSD và GPU trong suốt năm qua. Nếu bo mạch tiếp tục khan hiếm, chi phí sản xuất máy tính có thể tăng thêm trong năm 2027 và 2028, đặc biệt ở phân khúc phổ thông vốn có biên lợi nhuận thấp.
Gartner từng dự báo những mẫu PC giá dưới 500 USD có thể biến mất vào năm 2028. Trong khi đó, RTX 5080 hiện được bán với giá gần 2.000 USD tại một số nhà bán lẻ Mỹ, cao hơn đáng kể so với giá niêm yết ban đầu.
Làn sóng đầu tư AI không chỉ đẩy giá GPU và bộ nhớ tăng cao mà còn tạo áp lực lên nguồn cung vật liệu, nhân lực và năng lực sản xuất trên toàn chuỗi cung ứng. Ngay cả những linh kiện quen thuộc như bo mạch bên trong máy tính cá nhân (PC) cũng đang trở nên khan hiếm và khó tiếp cận hơn.
