MSC lên kế hoạch mở tuyến thương mại mới để tránh Eo Hormuz giữa lúc căng thẳng gia tăng

MSC Mediterranean Shipping, hãng tàu container lớn nhất thế giới, vừa công bố kế hoạch mở một tuyến thương mại mới nhằm tránh Eo Hormuz—một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất toàn cầu nhưng đang bị Mỹ và Iran phong tỏa trong bối cảnh căng thẳng leo thang. giá xăng dầu hôm nay

Kế hoạch tuyến mới của MSC

Theo thông báo của MSC, tuyến mới sẽ kết nối châu Âu với các cảng bị cô lập ở Trung Đông bằng phương án kết hợp vận tải đường bộ và đường biển. Cụ thể, hàng hóa sẽ được đưa qua Saudi Arabia bằng xe tải và sử dụng tàu nhỏ hơn để di chuyển trong Vịnh Ba Tư thay vì đi qua Eo Hormuz.

Tuyến dự kiến bắt đầu hoạt động từ ngày 10/5. Hành trình xuất phát từ Antwerp (Bỉ), với các điểm dừng tại Đức, Italy, Lithuania và Tây Ban Nha. Sau đó, các tàu sẽ đi qua kênh Suez vào Biển Đỏ và cập cảng tại hai điểm ở bờ Tây của Saudi Arabia là Jeddah và King Abdullah.

Từ Jeddah và King Abdullah, mạng lưới sẽ dùng xe tải để chuyển hàng đến cảng Dammam ở bờ Đông của bán đảo. Tại đây, các tàu nhỏ hơn của MSC sẽ tiếp tục kết nối với các cửa ngõ hàng hải, bao gồm Abu Dhabi và Jebel Ali (Dubai). MSC cho biết cả hai khu vực này đều có các khu công nghiệp lớn với hàng trăm công ty đa quốc gia phụ thuộc vào dòng container từng di chuyển tự do qua Hormuz.

Diễn biến phong tỏa và nhu cầu tìm đường thay thế

Giao thông qua Eo Hormuz đã bị hạn chế nghiêm trọng do Iran phong tỏa sau khi Mỹ và Israel tấn công nước này vào ngày 28/2. Tiếp đó, Mỹ phong tỏa các hải cảng Iran ở Eo Hormuz từ ngày 13/4. Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy Eo Hormuz sẽ sớm mở lại.

Trong bối cảnh tuyến đường bị gián đoạn kéo dài, các hãng tàu buộc phải tìm giải pháp thay thế trên đất liền. MSC nêu rằng các phương án này thường mất nhiều thời gian hơn, tốn kém hơn và phát thải carbon cao hơn.

Không chỉ Eo Hormuz chịu ảnh hưởng, các cảng nằm ngay ngoài tuyến này—ở Oman và bờ Đông của UAE—cũng ghi nhận lượng container phải chuyển tải tăng lên, kéo theo nhu cầu tăng cường vận tải đường bộ từ các cảng nói trên.

Các tuyến/giải pháp tương tự từ các hãng khác

Trước MSC, một số hãng vận tải biển lớn cũng đã triển khai phương án kết hợp vận tải. Hapag-Lloyd AG (trụ sở tại Hamburg, Đức) đã thiết lập tuyến đường vận tải mặt đất qua Saudi Arabia và Oman từ tháng 3. Maersk (trụ sở tại Copenhagen) cũng công bố các giải pháp đường bộ đa phương tiện cho vận tải hàng hóa trong khu vực.

Thông tin tuyến Jeddah – Dammam và phạm vi mở rộng

MSC cho biết tuyến thương mại mới được thiết lập để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong bối cảnh “tình hình thách thức ở Trung Đông”. Tuyến từ Jeddah đến Dammam, đi qua thủ đô Riyadh của Saudi Arabia, có chiều dài khoảng 1.300 km.

Trong mạng lưới mới, các tàu nhỏ của MSC cũng sẽ đến Bahrain, Iraq và Kuwait.

Bối cảnh căng thẳng Mỹ – Iran quanh Eo Hormuz

Việc MSC triển khai tuyến mới diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn ở trạng thái “lấp lửng”. Cuối tuần qua, Tổng thống Donald Trump cho biết ông đang xem xét đề xuất mới nhất của Iran nhưng “không thể tưởng tượng rằng đề xuất này sẽ được chấp nhận”.

Ngày 4/5, tình hình ở Eo Hormuz được mô tả là căng thẳng hơn. Theo chỉ đạo của Tổng thống Trump, hải quân Mỹ triển khai chiến dịch mang tên “Dự án Tự do”, với tàu khu trục trang bị tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay và thiết bị không người lái, nhằm dẫn các tàu bị mắc kẹt ra khỏi Eo Hormuz. Tuy nhiên, giới chức Mỹ cho biết chưa có kế hoạch toàn diện để hộ tống tàu bè qua Eo Hormuz; thay vào đó, Hải quân Mỹ sẽ tư vấn cho tàu cách tránh sự cố và sẵn sàng can thiệp nếu tàu bị tấn công.

Đô đốc Brad Cooper thuộc Bộ Chỉ huy Trung ương (CENTCOM) cho biết lực lượng Mỹ đã tiêu diệt sáu tàu nhỏ của Iran tìm cách can thiệp vào hoạt động hàng hải ở Hormuz. Cùng ngày, Iran cảnh báo sẽ tấn công bất kỳ chiến hạm Mỹ nào lại gần Eo Hormuz. Phía Mỹ bác bỏ thông tin Iran đăng tải về việc IRGC phóng tên lửa vào một tàu chiến Mỹ.

Tác động kinh tế và quan điểm về khả năng nhượng bộ

Theo Nhà Trắng, chiến dịch phong tỏa đang bóp nghẹt nền kinh tế Iran và làm giảm hoạt động xuất khẩu dầu, từ đó được cho là sẽ buộc Iran phải nhượng bộ. Có thông tin cho rằng Iran bắt đầu hạn chế khai thác dầu do sắp hết chỗ chứa.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Tehran có nhiều thập kỷ kinh nghiệm chuẩn bị cho các kịch bản tương tự và có thể chủ động giảm sản lượng dầu thô để đi trước các giới hạn công suất thay vì chờ đến khi các bể chứa đầy hoàn toàn.