Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam ước đạt 15 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026, tăng 6,8% so với cùng kỳ. Trong những tháng cuối năm, thị trường Mỹ tiếp tục mở ra cơ hội đơn hàng, song yêu cầu về chất lượng, năng lực cung ứng và truy xuất nguồn gốc đang đặt ra áp lực mới đối với doanh nghiệp.
Thị trường Mỹ mở cơ hội đơn hàng cho ngành gỗ Việt Nam
Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ ghi nhận tín hiệu tích cực trong tháng 10/2026. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này ước đạt 1,69 tỷ USD, tăng 12,7% so với tháng trước. Tính chung 10 tháng qua, giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 15 tỷ USD, tăng 6,8% so với cùng kỳ năm ngoái.
Với kết quả này, ngành gỗ đang tiến gần mục tiêu xuất khẩu khoảng 18 tỷ USD trong năm 2026. Dự báo Mỹ tiếp tục là thị trường chủ lực, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành. Tuy nhiên, triển vọng đơn hàng tại thị trường này đang gắn với những thay đổi trong hành vi tiêu dùng và chiến lược nhập hàng của các nhà bán lẻ.
Theo ông Trần Lam Sơn, Phó Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Thiên Minh, chia sẻ tại hội thảo chuyên đề “Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027” chiều 12/11, thị trường nội thất Mỹ có quy mô khoảng 125 tỷ USD nhưng đang phân hóa trong bối cảnh thị trường nhà ở tăng trưởng chậm và người tiêu dùng nhạy cảm hơn với giá cả.
Các nhà bán lẻ Mỹ có xu hướng kiểm soát hàng tồn kho chặt chẽ, ưu tiên nhà cung cấp linh hoạt về số lượng, bảo đảm tiến độ giao hàng và có khả năng hỗ trợ phân phối nội địa. Nhu cầu tiêu dùng cũng hướng nhiều hơn đến các sản phẩm nội thất bọc đệm, có cơ cấu chuyển động và tích hợp công nghệ tiện ích, chăm sóc sức khỏe.
Trước thay đổi này, ông Trần Lam Sơn cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần xác định đúng phân khúc, đầu tư thiết kế và xây dựng thương hiệu riêng để nâng giá trị sản phẩm, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.
Ở góc độ nhà mua hàng, ông Joseph Trần, Giám đốc điều hành Direct Source Việt Nam, nhận định đối tác quốc tế không chỉ tìm kiếm đơn vị sản xuất bàn ghế mà còn cần nhà cung cấp có khả năng phát triển sản phẩm, lựa chọn vật liệu phù hợp và đưa ra giải pháp cho không gian sống.
Trong khi đó, ông Jerome Pham, nguyên Giám đốc điều hành Home Depot Vietnam, cho rằng giá cạnh tranh có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, nhưng để duy trì hợp tác lâu dài cần tạo khác biệt về thiết kế, chất lượng, tốc độ giao hàng và dịch vụ.
Những yêu cầu này cho thấy lợi thế về giá không còn là yếu tố duy nhất quyết định khả năng giành đơn hàng. Doanh nghiệp cần nâng chất lượng sản phẩm, cải thiện tiến độ giao hàng và chứng minh năng lực cung ứng ổn định để duy trì quan hệ với các nhà mua hàng quốc tế.
EUDR siết yêu cầu truy xuất nguồn gốc nguyên liệu gỗ
Bên cạnh biến động nhu cầu tại Mỹ, doanh nghiệp xuất khẩu gỗ sang châu Âu đang phải chuẩn bị cho Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), dự kiến áp dụng từ ngày 30/12/2026. Quy định đặt ra ba yêu cầu cơ bản đối với hàng hóa: không gây mất rừng, tuân thủ pháp luật tại quốc gia sản xuất và có đầy đủ dữ liệu phục vụ thẩm định, truy xuất nguồn gốc.
Việt Nam được EU xếp vào nhóm quốc gia có rủi ro thấp về mất rừng, qua đó giảm mức độ kiểm tra so với nhóm rủi ro cao. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải chứng minh tính hợp pháp và khả năng truy xuất nguyên liệu. Điều này đòi hỏi thông tin về nguồn cung phải được quản lý xuyên suốt, từ khu vực khai thác, lô nguyên liệu đến quá trình sản xuất và thành phẩm.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã công bố phiên bản đầu tiên của bản đồ ranh giới rừng năm 2020 vào ngày 20/10. Hệ thống được xây dựng từ dữ liệu hiện trạng rừng, ảnh viễn thám, đối chiếu bản đồ quốc tế và kiểm chứng thực địa.
Theo TS. Trương Tất Đơ, Thư ký Tổ công tác EUDR lĩnh vực lâm nghiệp thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, bản đồ được phân thành ba nhóm dữ liệu: vùng xanh có thông tin thống nhất về hiện trạng rừng, vùng vàng chưa xác định rõ và vùng đỏ có sự sai khác cần tiếp tục rà soát.
Tại hội thảo “Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027: EUDR, xu hướng thiết kế và chiến lược đón đầu tương lai”, ông Đơ cho biết: “Chúng tôi xây dựng bản đồ ranh giới rừng năm 2020 của Việt Nam để giảm sai lệch dữ liệu, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp và người dân”. Công cụ này cho phép doanh nghiệp tra cứu tọa độ, đối chiếu thông tin lô đất, lô rừng và đánh giá nguy cơ không đáp ứng yêu cầu EUDR.
Dù vậy, quá trình triển khai vẫn gặp khó khăn do dữ liệu đất đai, địa chính, rừng và vùng trồng còn phân tán tại nhiều cơ quan. Doanh nghiệp nhỏ, nông dân và chủ rừng cũng hạn chế về năng lực quản lý dữ liệu, kỹ thuật và chi phí tuân thủ.
Từ phía nhà mua hàng châu Âu, ông Reine Karlsson, Giám đốc điều hành Scale Up Oy Ltd, cho rằng chứng nhận riêng lẻ chưa đủ để chứng minh khả năng đáp ứng EUDR. Doanh nghiệp cần xây dựng chuỗi bằng chứng liên kết từ lô đất, nguyên liệu đầu vào, lô sản xuất đến sản phẩm hoàn thiện.
Ông Karlsson nhấn mạnh: “Khi dữ liệu truy xuất nguồn gốc và tuân thủ được gửi cùng báo giá, nhà mua hàng sẽ có cơ sở đáng tin cậy hơn để đưa ra quyết định”.
Như vậy, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu đối với hàng hóa xuất khẩu sang EU mà còn có thể trở thành lợi thế trong quá trình chào hàng và đàm phán với đối tác quốc tế. Cùng với việc cập nhật thị hiếu, nâng chất lượng sản phẩm và bảo đảm tiến độ giao hàng, năng lực quản trị chuỗi cung ứng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì đơn hàng, mở rộng thị trường của doanh nghiệp gỗ Việt Nam trong năm 2027.
