Trái sầu riêng vụ nghịch đang "làm mưa làm gió" thị trường với mức giá tăng gấp đôi. Những nhà vườn trúng mùa dễ dàng đạt lợi nhuận 800 triệu đồng/ha.
Sầu riêng vụ nghịch hút hàng, giá gấp đôi vụ thuận
Từ cuối tháng 10 đến nay, nhiều vùng trồng tại miền Tây bắt đầu thu hoạch sầu riêng vụ nghịch. Giá các giống từ cao cấp như Musang King, Black Thorn đến những loại phổ biến như Ri6, Monthoong đều đang ở mức cao.
Anh Tùng, chuyên thu mua và kinh doanh sầu riêng tại TPHCM, cho biết thời điểm này, đi khảo sát 10 vườn thì anh chỉ chọn được khoảng 2-3 vườn để đặt cọc. Lý do là nhiều vườn sầu riêng vụ nghịch không đạt chuẩn chất lượng cơm nên khó tiêu thụ, dù giá và nhu cầu thị trường đang ở mức cao.
Giá sầu riêng Black Thorn loại A giao cho các mối sỉ tại TPHCM của anh Tùng hiện ở mức 200.000-230.000 đồng/kg. Hàng loại B có giá 175.000-195.000 đồng/kg. Ngay cả những trái có mẫu mã không đẹp, bị méo hoặc ít hộc múi, chỉ phù hợp để khui lấy cơm, cũng được bán từ 120.000-130.000 đồng/kg.
Với mức giá này, sau khi cộng các chi phí vận hành, giao hàng, phí sàn và những khoản liên quan khác, một trái Black Thorn loại A nặng 2,5kg khi đến tay người tiêu dùng có giá từ 1 triệu đồng trở lên.
Trong khi đó, Musang King loại A cũng đang được thương lái thu mua với giá cao, từ 100.000-105.000 đồng/kg, tăng gần gấp đôi so với mức giá hồi tháng 7. Hàng loại B cũng có giá 80.000-85.000 đồng/kg.
Riêng với sầu riêng Ri6, giá mua xô tại vườn hiện ở mức 65.000 đồng/kg, giá giao tại kho từ 75.000-80.000 đồng/kg.
Trao đổi với Dân trí sáng 13/11, ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, cho biết nhiều vườn sầu riêng vụ nghịch tại vùng trồng các xã Thanh Hưng, Ngũ Hiệp… đã bắt đầu thu hoạch và xuất khẩu.
Thời điểm này, vùng sầu riêng Đắk Lắk đã cuối vụ, gần như không còn hàng trong khi nguồn cung từ Thái Lan cũng giảm, tạo điều kiện cho sầu riêng Việt Nam chiếm lĩnh thị trường. Sự thiếu hụt nguồn hàng trong bối cảnh nhu cầu thu mua cao đã đẩy giá sầu riêng vụ nghịch lên mức hấp dẫn.
Theo ông Lợi, nhiều nông dân trồng sầu riêng tại Đồng Tháp đã chuyển sang canh tác nghịch vụ nhằm tránh tình trạng dội chợ, rớt giá khi thu hoạch chính vụ.
Tuy nhiên, sản xuất vụ nghịch đòi hỏi kỹ thuật xử lý ra hoa, chăm sóc và quản lý vườn cây phức tạp hơn, không phải nhà vườn nào cũng thành công.
“Năm nay sầu riêng vụ nghịch không có nhiều người được mùa, vì đợt cây ra hoa gặp mưa nhiều nên hoa rụng hết, tỷ lệ đậu quả rất thấp”, ông Lợi nói.
Ngược lại, những nhà vườn xử lý được các vấn đề kỹ thuật, giúp cây đậu trái và sinh trưởng tốt lại có sản phẩm chất lượng cao, được thương lái và người tiêu dùng ưa chuộng.
Theo Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, những nhà vườn có trái thu hoạch trong vụ nghịch hiện đạt mức lợi nhuận cao, có thể lên tới khoảng 800 triệu đồng/ha.
Dự kiến, vụ sầu riêng nghịch mùa còn kéo dài từ nay đến dịp Tết Nguyên đán 2027, trước khi các vùng trồng sầu riêng chính vụ (từ cuối tháng 3 dương lịch) vào mùa thu hoạch.
Sầu riêng muốn giữ giá cao, phải kiểm soát chất lượng từ vườn
Giá bán hấp dẫn đang tạo động lực để nông dân chủ động điều chỉnh lịch sản xuất, kéo dài thời gian cung ứng sầu riêng ra thị trường. Tuy nhiên, bên cạnh câu chuyện giá cả và sản lượng, chất lượng sản phẩm, khả năng truy xuất nguồn gốc cũng ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng.
ĐBSCL hiện có khoảng 57.000ha sầu riêng, chiếm gần 29% diện tích nhưng đóng góp hơn 42% sản lượng cả nước. Đây là một trong những vùng sản xuất sầu riêng trọng điểm, với vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng và xuất khẩu.
Theo ông Võ Tấn Lợi, bên cạnh việc thu hoạch sầu riêng vụ nghịch, nhiều vùng trồng tại miền Tây cũng đang cải tạo vườn, chuẩn bị cho vụ thuận với những thay đổi trong kỹ thuật canh tác.
Nông dân được tuyên truyền hạn chế sử dụng phân bón hóa học, bón với lượng phù hợp, đồng thời tăng cường cải tạo đất bằng các phương pháp hữu cơ nhằm giảm nguy cơ tồn dư các chất không mong muốn trong nông sản.
Một trong những vấn đề được quan tâm hiện nay là kiểm soát kim loại nặng cadimi (Cd) trong đất và sản phẩm sầu riêng.
PGS.TS Trần Văn Hâu, nguyên giảng viên cao cấp Trường Đại học Cần Thơ, cho rằng việc kiểm soát cadimi cần bắt đầu từ quản lý đất và dinh dưỡng cây trồng. Khi đất có độ pH thấp, cadimi dễ chuyển sang dạng hòa tan, làm tăng khả năng cây hấp thu kim loại nặng này.
Theo ông Hâu, nhà vườn cần kiểm tra đất định kỳ, duy trì độ pH phù hợp trong khoảng 5,5-6,5 để hạn chế tính linh động của cadimi.
Việc bón vôi cần thực hiện đúng kỹ thuật, không lạm dụng hoặc sử dụng liên tục với liều lượng cao. Tùy đặc điểm đất và kết quả kiểm tra, nông dân có thể ưu tiên các loại vôi nông nghiệp như canxi carbonat hoặc dolomite.
Bên cạnh đó, phân hữu cơ có vai trò cải thiện cấu trúc đất, tăng độ phì nhiêu và thúc đẩy hệ vi sinh vật phát triển.
Thời điểm thích hợp để bổ sung là sau thu hoạch, kết hợp chăm sóc, phục hồi vườn cây. Nhà vườn nên sử dụng phân chuồng đã ủ hoai mục, có nguồn gốc rõ ràng, tránh bón quá nhiều gây ảnh hưởng đến bộ rễ.
Đáng lưu ý, một số loại phân hữu cơ thương mại có thể chứa cadimi nếu nguyên liệu đầu vào không được kiểm soát. Đối với phân lân, nhà vườn cần lựa chọn sản phẩm có hàm lượng kim loại nặng thấp, bảo đảm quy chuẩn và sử dụng cân đối theo nhu cầu dinh dưỡng của cây.
Ngoài ra, có thể trồng xen một số loại cây có khả năng hấp thu kim loại nặng như rau muống, cải xanh, bắp trong quá trình cải tạo đất. Tuy nhiên, sinh khối sau thu hoạch phải được xử lý an toàn, không đưa vào chuỗi thức ăn khi chưa đánh giá nguy cơ tồn dư kim loại nặng.
