Nghị quyết 68: Ba đề xuất kết nối nguồn lực kiều bào với kinh tế tư nhân

Sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, cộng đồng doanh nghiệp và kiều bào Canada ghi nhận chuyển động tích cực nhất là sự thay đổi trong cách Nhà nước định vị quan hệ với khu vực tư nhân, từ quản lý sang đồng hành, bảo vệ và tạo điều kiện phát triển.

Tuy nhiên, để biến niềm tin thành dòng vốn, công nghệ và hợp tác thực chất, Việt Nam cần tiếp tục thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực thi; xây dựng đầu mối hỗ trợ chuyên biệt cho kiều bào; tháo gỡ vướng mắc trong chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, làm việc từ xa; đồng thời thiết kế các chương trình “hạ cánh mềm” để doanh nghiệp kiều bào thử nghiệm kinh doanh tại Việt Nam.

Chuyển biến trong tư duy và kỳ vọng của nhà đầu tư

Theo bà Nguyễn Quỳnh Lan, nguyên cán bộ Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Canada (EDC) và hiện là Phó chủ tịch Hội đồng Thương mại Canada-Việt Nam, Nghị quyết 68-NQ/TW tạo ra tín hiệu quan trọng về tư duy phát triển. Điểm đáng chú ý không chỉ là việc Nhà nước ban hành thêm các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, mà còn là việc khu vực tư nhân được nhìn nhận rõ hơn như một lực lượng cần được bảo vệ, đồng hành và tạo điều kiện phát triển lâu dài.

Từ kinh nghiệm làm việc tại EDC, bà cho biết Canada xây dựng lòng tin với nhà đầu tư quốc tế không chỉ bằng ưu đãi thuế, mà còn bằng tính nhất quán và khả năng dự đoán của môi trường pháp lý. Vì vậy, câu hỏi đầu tiên của nhà đầu tư Canada thường không dừng ở “được hưởng ưu đãi gì”, mà tập trung vào việc quyền lợi có được bảo vệ hay không, hợp đồng có được thực thi nghiêm túc hay không và cơ chế xử lý tranh chấp có minh bạch, công bằng hay không.

Nghị quyết 68-NQ/TW bước đầu trả lời các băn khoăn này thông qua cam kết chính trị rõ ràng hơn về bảo vệ quyền tài sản, bảo đảm thực thi hợp đồng và phân định trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính. Bà Nguyễn Quỳnh Lan nhấn mạnh đây là yếu tố quan trọng đối với doanh nhân trong môi trường kinh doanh hiện đại, nơi doanh nghiệp không chỉ cần cơ hội thị trường mà còn cần sự an tâm rằng các quan hệ kinh tế thông thường sẽ được xem xét và xử lý đúng bản chất.

Đối thoại chuyển từ rủi ro sang cơ hội

Từ góc độ Hội đồng Thương mại Việt Nam-Canada, bà Nguyễn Quỳnh Lan cho rằng sự thay đổi đang được phản ánh trong chất lượng các cuộc đối thoại với đối tác Canada. Nếu trước đây nhiều câu hỏi tập trung vào rủi ro, tính ổn định của chính sách và lo ngại khi đầu tư vào Việt Nam, thì hiện nay các trao đổi dịch chuyển nhiều hơn sang các cơ hội cụ thể.

Các lĩnh vực được quan tâm gồm kinh tế xanh, công nghệ tài chính, nông nghiệp công nghệ cao và các ngành có hàm lượng công nghệ lớn. Theo bà, đây là sự thay đổi về chất, không chỉ là các chỉ dấu về số liệu.

Vai trò trung tâm của kinh tế tư nhân và kết nối nguồn lực kiều bào

Nhìn về giai đoạn Việt Nam đang bước vào “kỷ nguyên vươn mình”, bà Nguyễn Quỳnh Lan cho rằng kinh tế tư nhân cần đóng vai trò trung tâm trong nâng cao sức cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kết nối nguồn lực kiều bào.

Bà nêu rõ hai nguồn lực có thể khai thác tốt hơn từ thực tiễn cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia người Việt tại Canada là mạng lưới thương mại quốc tế và năng lực công nghệ. Theo đó, kinh tế tư nhân Việt Nam có thể tận dụng giai đoạn hiện nay để “đi tắt đón đầu” về công nghệ, tập trung vào các lĩnh vực tạo giá trị cao như trí tuệ nhân tạo ứng dụng, công nghệ tài chính, nông nghiệp thông minh và kinh tế số.

Bà cũng cho rằng hiện có nhiều chuyên gia IT người Việt làm việc trong các tập đoàn công nghệ, ngân hàng, doanh nghiệp khởi nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ở Canada. Nếu có cơ chế phù hợp, lực lượng này có thể trở thành cầu nối công nghệ, giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm quản trị, giải pháp kỹ thuật, tiêu chuẩn quốc tế và mạng lưới đối tác tại Bắc Mỹ.

Đồng thời, bà nhấn mạnh kiều bào cần được nhìn nhận là đối tác chiến lược, không chỉ là nguồn kiều hối. Nếu chỉ tiếp cận kiều bào qua lăng kính tài chính, các chính sách thu hút dễ dừng ở mức kêu gọi chung chung. Ngược lại, khi coi kiều bào là đối tác kỹ thuật, thương mại và tri thức, Việt Nam có thể thiết lập cơ chế để họ tham gia sâu hơn vào quá trình đồng thiết kế chính sách, từ xây dựng quy định, thử nghiệm mô hình đến kết nối doanh nghiệp trong nước với thị trường quốc tế.

Ba đề xuất kết nối nguồn lực kiều bào với kinh tế tư nhân

Từ thực tế nêu trên, bà Nguyễn Quỳnh Lan đưa ra 3 đề xuất:

• Thứ nhất, Việt Nam xây dựng một “Trade Desk” (đầu mối hỗ trợ) chuyên biệt dành cho kiều bào. Bà cho biết Canada có mô hình “Trade Commissioner” đặt tại các đại sứ quán, lãnh sự quán và các trung tâm kinh tế. Việt Nam có thể nghiên cứu mô hình tương tự theo chiều ngược lại, thiết lập các đầu mối chuyên trách tại những địa phương trọng điểm để hỗ trợ kiều bào kết nối với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và hệ sinh thái đầu tư trong nước.
• Thứ hai, ưu tiên công nghệ như một “bàn đạp” trước tiên để thu hút nguồn lực kiều bào. Theo bà, công nghệ là khu vực mà kiều bào có thể đóng góp nhanh hơn và ít rào cản hơn so với các lĩnh vực đòi hỏi đất đai, nhà máy hoặc vốn tín dụng lớn. Tuy nhiên, khung pháp lý về chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu và mô hình làm việc từ xa cần tiếp tục hoàn thiện để tháo gỡ các điểm nghẽn.
• Thứ ba, tham khảo mô hình “Soft Landing” (hạ cánh mềm) của Canada trong hỗ trợ doanh nghiệp nước ngoài thâm nhập thị trường. Các chương trình này thường cung cấp cố vấn, không gian làm việc, hỗ trợ ban đầu và kết nối với đối tác địa phương, giúp doanh nghiệp thử nghiệm thị trường trước khi đưa ra cam kết đầu tư lớn. Việt Nam có thể thiết kế chương trình tương tự cho kiều bào muốn thử nghiệm kinh doanh tại Việt Nam.

Nhận định về tác động và định hướng tiếp theo

Bà Nguyễn Quỳnh Lan nhận định Nghị quyết 68-NQ/TW đã mở ra cánh cửa cho kinh tế tư nhân và nguồn lực kiều bào. Nhiệm vụ tiếp theo là làm cho cánh cửa đó thực sự dễ bước vào thông qua các bước đi rõ ràng, đầu mối hỗ trợ chuyên nghiệp và môi trường pháp lý đủ minh bạch để nhà đầu tư nhìn thấy con đường dài hạn.

Khi chính sách được thực thi nhất quán và có cơ chế kết nối cụ thể, nguồn lực tài chính, công nghệ, tri thức và mạng lưới của kiều bào Canada có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình phát triển của Việt Nam.

Hà Linh

Vietnamplus

13:39 11/05/2026