Dù lượng tiêu thụ bình quân đầu người đã tăng lên mức 3kg/năm, người Việt vẫn uống cà phê ít hơn nhiều quốc gia. Tuy nhiên, thị trường đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ về gu thưởng thức.
Theo Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (VICOFA), lượng cà phê tiêu thụ tại thị trường nội địa trong niên vụ 2025-2026 ước đạt 3,8-4,5 triệu bao (loại 60kg), đưa mức tiêu thụ bình quân đầu người tiến sát mốc 3kg/năm, tăng so với mức 2,5kg trước đây.
Dù tăng trưởng, lượng cà phê người Việt sử dụng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 5,5kg/người/năm của thế giới. Đặc biệt, tại Phần Lan, quốc gia đứng đầu về tiêu thụ cà phê, mỗi người sử dụng khoảng 12kg/năm, gấp 4 lần Việt Nam.
Một trong những nguyên nhân được đề cập là thói quen thưởng thức cà phê của người Việt chưa phổ biến như tại nhiều quốc gia khác. Cà phê chủ yếu được sử dụng để tạo sự tỉnh táo, thay vì trở thành thức uống thường xuyên trong sinh hoạt hằng ngày.
Bên cạnh đó, văn hóa cà phê đặc sản và cà phê pha chế cao cấp chưa thực sự phát triển mạnh. Nhiều quán vẫn tập trung vào các sản phẩm truyền thống, chưa đa dạng về chủng loại và hương vị để thu hút thêm những nhóm khách hàng mới.
Mặc dầu vậy, thị trường cà phê nội địa đang có những chuyển biến tích cực. Theo VICOFA, dù giá cà phê nhân trong nước neo ở mức cao, khoảng 93.000-95.000 đồng/kg, gây áp lực lớn lên chi phí nguyên liệu của các nhà rang xay, thị trường tiêu thụ vẫn tăng trưởng nhờ sự phát triển của các chuỗi cửa hàng và xu hướng tiêu dùng mới.
Các chuỗi cà phê lớn như Highlands Coffee, Trung Nguyên, Phúc Long… tiếp tục mở rộng độ phủ. Những mô hình cà phê mới, trong đó có cà phê muối, thu hút đông đảo khách hàng trẻ.
Tại các đô thị, người tiêu dùng cũng chuyển dần từ cà phê phin robusta truyền thống sang các dòng pha máy như Espresso, Latte, sử dụng hạt arabica chất lượng cao hoặc cà phê phối trộn (Blend).
Xu hướng tự pha chế tại nhà cũng ngày càng phổ biến khi người tiêu dùng muốn tối ưu chi phí trước việc giá dịch vụ tại quán tăng. Các sản phẩm như cà phê hòa tan sấy lạnh, cà phê viên nén, cà phê túi lọc ghi nhận doanh số tăng trưởng mạnh trên các sàn thương mại điện tử.
Bên cạnh đó, ý thức tiêu dùng xanh và bền vững ngày càng được chú trọng. Những thương hiệu sử dụng bao bì thân thiện với môi trường hoặc chứng minh được nguồn gốc hạt cà phê canh tác bền vững, đạt chứng nhận Organic, Fairtrade, có thêm lợi thế trong việc thu hút người tiêu dùng.
Hiện Việt Nam có hơn 500.000 quán cà phê, từ những cửa hàng nhỏ lẻ trong các ngõ phố đến các chuỗi hiện đại với không gian và dịch vụ đa dạng. Sự phong phú về mô hình kinh doanh góp phần đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Không chỉ tập trung vào xuất khẩu, VICOFA cho rằng, nhiều doanh nghiệp cà phê cũng đang chú trọng khai thác thị trường nội địa.
Một số đơn vị đa dạng hóa sản phẩm bằng cách phát triển các dòng cà phê kết hợp hương trái cây, sầu riêng, khoai môn nhằm thu hút cả những người chưa có thói quen uống cà phê.
Báo cáo Thị trường Kinh doanh Ẩm thực tại Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 do iPOS.vn công bố mới đây cũng cho thấy, tỷ lệ người tiêu dùng sử dụng cà phê và trà sữa hằng ngày đã tăng từ 13,6% vào cuối năm 2025 lên 19,2% trong nửa đầu năm 2026.
Ông Nguyễn Đỗ Anh Quân, Giám đốc một nhãn hàng cà phê, nhận định tần suất sử dụng cà phê và trà sữa của người Việt ngày càng đều đặn hơn, đồng thời mặt bằng chi tiêu cũng có xu hướng tăng. Nhiều khách hàng sẵn sàng chi từ 70.000 đồng trở lên cho mỗi ly để đổi lấy chất lượng và thương hiệu yêu thích.
Theo các chuyên gia, muốn thị trường nội địa phát triển bền vững, cần bắt đầu từ việc xây dựng văn hóa tiêu dùng cà phê trong nước, đồng thời phát triển các ngành phụ trợ liên quan.
Cùng với đó, để thúc đẩy tiêu thụ cà phê trong nước, cần tổ chức thêm các sự kiện giới thiệu xu hướng thưởng thức cà phê hiện đại.
Tại châu Âu, Mỹ và Nhật Bản, nhiều cuộc thi về rang xay cà phê được tổ chức hằng năm, thu hút các nghệ nhân và người trẻ tham gia. Những hoạt động này không chỉ quảng bá sản phẩm mà còn góp phần phát triển công nghệ sản xuất.
