Nợ công Venezuela chạm 240 tỷ USD, vượt khủng hoảng nợ Hy Lạp năm 2012

Venezuela đang tiến gần đến một trong những cuộc tái cơ cấu nợ lớn nhất lịch sử tài chính toàn cầu khi quy mô nghĩa vụ nợ được dự báo lên tới khoảng 240 tỷ USD, cao hơn đáng kể so với các ước tính trước đây của thị trường và vượt cả cuộc khủng hoảng nợ công của Hy Lạp năm 2012.

Theo Financial Times, Chính phủ Venezuela dự kiến sẽ công bố chi tiết về tình trạng tài chính quốc gia với các chủ nợ trong vài tuần tới. Động thái này được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm đưa quốc gia Nam Mỹ quay trở lại thị trường vốn quốc tế sau gần một thập kỷ gần như bị cô lập. 

Bà Delcy Rodríguez, lãnh đạo lâm thời của Venezuela, đang hướng tới mục tiêu đạt được thỏa thuận với các chủ nợ trước cuối năm nay. Ngân hàng đầu tư Mỹ Centerview Partners, đơn vị được Caracas thuê làm cố vấn tài chính, đã xây dựng kế hoạch đưa nợ công trở lại trạng thái bền vững và dự kiến công bố vào đầu tháng 7.

Trước đó, một khuôn khổ kinh tế vĩ mô sẽ được công bố vào cuối tháng này. Theo các ước tính, quy mô nền kinh tế Venezuela hiện chỉ còn khoảng 100 tỷ USD, giảm mạnh so với mức 370 tỷ USD ghi nhận năm 2012. Sự suy giảm này khiến tỷ lệ nợ trên GDP của quốc gia Nam Mỹ vượt ngưỡng 200%.

Nếu quy mô nợ đạt khoảng 240 tỷ USD như dự báo, cuộc tái cơ cấu của Venezuela sẽ vượt vụ vỡ nợ 200 tỷ USD của Hy Lạp năm 2012 trong cuộc khủng hoảng nợ công khu vực Eurozone để trở thành thương vụ tái cơ cấu lớn nhất từng được ghi nhận trên thị trường tài chính thế giới.

Cấu trúc nợ của Venezuela được đánh giá đặc biệt phức tạp do sự đa dạng về chủ nợ cũng như thời gian kéo dài của tình trạng vỡ nợ.

Trong đó, trái phiếu chính phủ và các khoản nợ của công ty dầu khí nhà nước PDVSA chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 60 tỷ USD nợ gốc cùng khoảng 40 tỷ USD tiền lãi phát sinh sau khi vỡ nợ. Riêng khoản lãi này vẫn tiếp tục tăng thêm khoảng 5 tỷ USD mỗi năm.

Ngoài ra, các nhà đầu tư ước tính Venezuela còn nợ từ 30-50 tỷ USD đối với các công ty dầu khí và các nhà thầu thương mại liên quan đến các khoản thanh toán chưa hoàn tất. Bên cạnh đó là hơn 20 tỷ USD phát sinh từ các phán quyết pháp lý liên quan đến việc bồi thường cho các doanh nghiệp từng bị chính quyền quốc hữu hóa hoặc tịch thu tài sản.

Nghĩa vụ nợ của Venezuela còn bao gồm khoảng 10-20 tỷ USD đối với Trung Quốc, các khoản vay từng được thanh toán bằng dầu xuất khẩu trước khi bị gián đoạn. Ngoài ra, quốc gia này còn được cho là nợ Nga khoảng 6 tỷ USD và khoảng 4 tỷ USD đối với các ngân hàng phát triển.

Một điểm đáng chú ý trong tiến trình tái cơ cấu là bản phân tích tính bền vững nợ không do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) thực hiện. Điều này khiến một số chủ nợ cho rằng Venezuela có thể sẽ đề xuất phương án cắt giảm mạnh giá trị nợ gốc.

Một số thành viên thuộc phe đối lập tại Venezuela lo ngại việc thúc đẩy tái cơ cấu mà không có sự tham gia chính thức của IMF có thể khiến Caracas ở thế bất lợi trong quá trình đàm phán với các chủ nợ quốc tế.

Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết đã có những cuộc trao đổi kỹ thuật giữa Venezuela và IMF liên quan đến dữ liệu kinh tế. Bản kế hoạch sắp công bố cũng được cho là sẽ tham khảo khuôn khổ đánh giá tiêu chuẩn của tổ chức này.

Venezuela đã nối lại quan hệ làm việc với IMF từ tháng 4 sau 7 năm gần như đóng băng hoàn toàn. Người phát ngôn của IMF khẳng định tổ chức này không tham gia vào quy trình tái cơ cấu nợ mà Venezuela đang thực hiện, song vẫn duy trì trao đổi thường xuyên với các cơ quan quản lý nước này về triển vọng kinh tế vĩ mô.

Trên thị trường, trái phiếu Venezuela hiện giao dịch ở mức 55 xu đổi một USD, tăng đáng kể so với mức 33 xu trước đó. Tuy nhiên, mức giá này chưa phản ánh phần lãi suất quá hạn chưa được thanh toán trong nhiều năm.

Quy mô nợ công lớn trong khi GDP suy giảm mạnh khiến Venezuela trở thành một trong những trường hợp tái cơ cấu phức tạp nhất thế giới. Việc xác định đầy đủ nghĩa vụ nợ với các nhóm chủ nợ khác nhau được xem là điều kiện tiên quyết để quốc gia này có thể khôi phục niềm tin của nhà đầu tư và tái tiếp cận thị trường vốn quốc tế.Triển vọng tài chính của Venezuela hiện phụ thuộc đáng kể vào khả năng phục hồi ngành dầu mỏ. Trong bối cảnh các biện pháp nới lỏng và cơ chế xuất khẩu dầu do Mỹ môi giới bắt đầu phát huy tác dụng, sản lượng và doanh thu dầu khí có thể đóng vai trò quan trọng đối với tiến trình tái cơ cấu nợ và ổn định kinh tế vĩ mô.

Hiện sự quan tâm của giới đầu tư đang tập trung vào tốc độ phục hồi sản lượng dầu và hiệu quả của các cơ chế hỗ trợ xuất khẩu dầu thô được Mỹ thúc đẩy sau những thay đổi chính trị đầu năm.

Ngân hàng Trung ương Venezuela, cơ quan vừa nối lại hoạt động công bố số liệu kinh tế định kỳ, cho biết doanh thu xuất khẩu dầu đạt 5,5 tỷ USD trong quý I năm nay, tăng so với mức 4,4 tỷ USD của giai đoạn cuối năm ngoái. Dù vậy, kết quả này vẫn thấp hơn đáng kể so với thời kỳ đỉnh cao trước khi Venezuela chịu các biện pháp trừng phạt quốc tế.

Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn ở quy mô khoảng 100 tỷ USD và gánh nặng nợ tiếp tục gia tăng, tiến trình tái cơ cấu sắp tới được xem là yếu tố quyết định đối với khả năng phục hồi tài chính của Venezuela. Thành công hay thất bại của các cuộc đàm phán với chủ nợ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng tăng trưởng, khả năng tiếp cận vốn và vị thế của quốc gia này trên thị trường tài chính quốc tế trong những năm tới.