Những biến động chính trị sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ đã gây ra áp lực bán tháo diện rộng trên các sàn giao dịch Phố Wall.
Chỉ trong một giờ đầu mở cửa phiên sáng 5/11, khoảng 2.000 tỷ USD vốn hóa của các doanh nghiệp sản xuất chip đã bị xóa sổ. Sự sụt giảm này xuất phát từ tâm lý lo ngại về khả năng ngành trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu sẽ chịu tác động tiêu cực từ các quy định pháp lý mới.
Đà giảm xuất hiện ngay từ khi thị trường mở cửa. Chỉ số S&P 500 mất 1,8% chỉ trong 30 phút đầu tiên, xóa sạch mức tăng 1,6% của phiên 4/11. Chốt phiên giao dịch ngày 5/11, S&P 500 giảm 4,4% xuống mốc 7.353,73 điểm, đánh dấu phiên giảm mạnh nhất trong một ngày kể từ tháng 4/2025.
Trong khi đó, chỉ số Dow Jones mất từ 1.097 điểm đến 1.833 điểm tùy theo từng mốc cập nhật trong ngày, tương ứng mức giảm từ 2,1% đến 3,4%. Tồi tệ nhất là chỉ số Nasdaq Composite khi rơi 5,5%, mất hơn 1.400 điểm xuống mốc 24.315 điểm và chính thức bước vào vùng điều chỉnh với mức giảm hơn 10% so với đỉnh gần nhất. Chỉ số đại diện cho nhóm doanh nghiệp nhỏ Russell 2000 cũng giảm 4,4%.
Áp lực bán tháo đè nặng lên toàn bộ các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng bán dẫn và hạ tầng AI. Cổ phiếu của các nhà sản xuất chip hàng đầu đồng loạt giảm sâu, trong đó Advanced Micro Devices và Micron cùng mất từ 15% đến 17%, Qualcomm giảm gần 12%, Tesla giảm khoảng 10%, Nvidia giảm từ 7% đến 9% và Broadcom giảm gần 5%.
Nhóm doanh nghiệp cung cấp thiết bị và điện năng cho trung tâm dữ liệu chịu thiệt hại nặng nề hơn cả với Iren giảm 20%, Applied Digital giảm 19,7%, Nebius giảm 18%, CoreWeave giảm 14,6% và GE Vernova giảm 9,2%. Ngoài ra, mảng an ninh mạng với CrowdStrike và Palo Alto Networks cùng lùi 9%.
Tác động tiêu cực này nhanh chóng lan sang các thị trường quốc tế, khiến chỉ số Kospi của Hàn Quốc mất 5,3% do lo ngại liên lụy đến các tập đoàn bán dẫn như Samsung và SK Hynix.
Diễn biến tiêu cực trên thị trường xuất phát từ ba sức ép lớn diễn ra cùng lúc. Đầu tiên là kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào thứ Ba ngày 3/11, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện, đồng thời thắng cử vị trí thống đốc tại các bang Texas, Georgia và Ohio.
Cả ba tân thống đốc mới đắc cử đều cam kết hạn chế đà phát triển quá nhanh của các trung tâm dữ liệu. Tại Texas, nơi dự kiến chiếm gần 30% dung lượng trung tâm dữ liệu toàn toàn quốc vào năm 2028, tân Thống đốc Gina Hinojosa tuyên bố sẽ tạm ngưng xây mới và cắt giảm ưu đãi thuế cho các tập đoàn lớn.
Tân Thống đốc Keisha Lance Bottoms tại Georgia yêu cầu dừng dự án để đánh giá tác động lên hóa đơn điện sinh hoạt, còn tại Ohio, tân Thống đốc Amy Acton tuyên bố chặn các dự án mới nếu chủ đầu tư không tự trả toàn bộ chi phí điện nước.
Việc siết chặt quy định tại các bang này ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm khách hàng lớn nhất của Nvidia, AMD và Broadcom, buộc chuyên gia Dan Ives từ YorkVille Ives nhận định rằng ngành công nghệ sẽ phải điều chỉnh để thích ứng với tốc độ triển khai AI chậm hơn.
Yếu tố thứ hai đến từ kết quả kinh doanh kém khả quan của Qualcomm công bố vào tối thứ Tư 4/11. Doanh thu chip điện thoại của công ty giảm 26%, xuống còn 5,14 tỷ USD và không đạt kỳ vọng của giới phân tích.
Chi phí bộ nhớ tăng cao đã đẩy giá điện thoại thông minh lên mức cao, làm lượng smartphone tiêu thụ toàn cầu trong quý 9 giảm 20%, chạm mốc thấp nhất 14 năm theo báo cáo của Counterpoint Research. Chuyên gia Stacy Rasgon tại Bernstein nhận định triển vọng biên lợi nhuận của mảng này đang gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, sự hoài nghi của nhà đầu tư về chi tiêu cho AI đã tích tụ từ trước đó. Trong tháng 10, chỉ số Nasdaq-100 đã bốc hơi khoảng 2.000 tỷ USD vốn hóa do thị trường đặt câu hỏi về tính hiệu quả của các khoản đầu tư khổng lồ vào công nghệ này.
Việc các doanh nghiệp như Oracle hay Marvell giảm giá mạnh vào thứ Tư sau khi công bố kế hoạch vay thêm vốn để mở rộng mảng AI càng làm tăng thêm sự lo lắng. Trưởng bộ phận nghiên cứu tài sản số tại VanEck, ông Matthew Sigel, đúc kết rằng đà giảm lần này phản ánh trực tiếp những rủi ro tích tụ từ làn sóng đầu tư AI.
Đợt bán tháo này dẫn đến những phản ứng trái chiều từ giới chính trị và tài chính. Tổng thống Donald Trump lên tiếng trên mạng xã hội Truth Social, đổ lỗi cho chiến thắng của đảng Dân chủ đã gây ra một trong những phiên giao dịch tồi tệ nhất và cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến các tài khoản hưu trí 401(k) của người dân.
Ngược lại, một số nhà phân tích như Tom Lee từ Fundstrat nhận định đà giảm giá cổ phiếu hạ tầng chỉ là phản ứng ngắn hạn, các bang vẫn sẽ tiếp tục thu hút đầu tư AI nhưng kèm theo các điều kiện quản lý chặt chẽ hơn.
CEO Cristiano Amon của Qualcomm cũng đưa ra quan điểm lạc quan khi cho rằng doanh số điện thoại Android đã qua đáy và mảng trung tâm dữ liệu của hãng có thể đạt 650 triệu USD doanh thu trong quý tới.
Về mặt thanh khoản, dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy số dư tiền mặt tại Cục Dự trữ Liên bang đã giảm khoảng 114 tỷ USD trong giai đoạn từ 27/10 đến 03/11/2023. Tuy nhiên, dòng tiền này chủ yếu chi trả cho các nghĩa vụ thường xuyên như Medicare (chi 87 tỷ USD riêng ngày 30/10) nên không hỗ trợ được cho thị trường chứng khoán.
Trước đó, Deutsche Bank từng lưu ý rằng nếu đà bán tháo AI tiếp diễn, cả thị trường chứng khoán Mỹ lẫn đồng USD đều có thể sụt giảm và kéo theo rủi ro cho các tài sản như Bitcoin hay vàng. Giới đầu tư hiện đang chờ đợi báo cáo việc làm tháng 10 được công bố vào thứ Sáu để đánh giá hướng đi tiếp theo của thị trường.
