Sử dụng Bitcoin trong thanh toán thực tế vẫn còn hạn chế

Năm 2025 được kỳ vọng là giai đoạn bứt phá lớn của Bitcoin, khi các thông tin như Lightning Network đạt khối lượng 1,17 tỷ USD/tháng, Square triển khai thanh toán Bitcoin cho 4 triệu thương nhân và thành phố Lugano (Thụy Sĩ) cho phép người dân trả thuế bằng BTC được nhắc đến như những dấu mốc cho thấy “cơ sở hạ tầng” của một nền kinh tế toàn cầu mới. Tuy nhiên, khi đối chiếu với dữ liệu on-chain và cách người dùng thực sự giao dịch, bức tranh sử dụng Bitcoin cho mục đích thanh toán lại cho thấy mức độ còn hạn chế.

Dấu hiệu on-chain cho thấy “điểm sụt sử dụng”

Theo dữ liệu được nêu, tính đến tháng 4/2026, khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày trên mạng Bitcoin ở mức thấp nhất kể từ đầu năm 2025. Dù giá tăng và đạt đỉnh khoảng 127.000 USD vào tháng 10/2025, các chỉ báo về hoạt động người dùng lại suy giảm: số lượng địa chỉ hoạt động hàng ngày giảm gần 42% so với tháng 2/2021, trong khi việc tạo địa chỉ mới giảm khoảng 47% trong cùng giai đoạn năm năm.

Nội dung phân tích cho rằng đây không phải biến động ngắn hạn mà là xu hướng nhiều năm. Mạng lưới được mô tả là đang “hội tụ” thay vì mở rộng, với hoạt động hiện tại bị chi phối bởi các thực thể lớn như “cá voi” và nhà đầu tư tổ chức luân chuyển tiền giữa các sàn, thay vì các giao dịch lẻ phục vụ nhu cầu thường ngày.

Lightning Network: khối lượng tăng nhưng cấu phần có thể khác kỳ vọng

Những người ủng hộ Bitcoin thường dẫn Lightning Network như bằng chứng về khả năng mở rộng. Theo số liệu được nêu, Lightning Network xử lý ước tính 1,17 tỷ USD vào tháng 11/2025. Tuy nhiên, trung bình mỗi giao dịch Lightning vào tháng 11/2025 được cho là 223 USD, tăng từ 118 USD năm trước.

Nhận định trong bài viết cho rằng mức trung bình này không phản ánh “micropayments” cho tiêu dùng nhỏ lẻ, mà có thể liên quan nhiều hơn đến thanh toán giữa các sàn. Theo đó, Lightning Network được mô tả như một “đường sắt thanh toán” cho các tổ chức thay vì giải pháp thanh toán tại điểm bán.

Ai đang chi tiền bằng BTC?

Chấp nhận tăng nhưng mức độ chi tiêu thực tế còn khiêm tốn

Về phía thương nhân, bài viết nêu rằng vào tháng 11/2025, thanh toán bằng Bitcoin đã được cấp phép cho 4 triệu thương nhân. Dù số lượng thương nhân xác thực chấp nhận BTC tăng 65% trong năm 2025, phần tăng này vẫn được đánh giá là nhỏ so với tổng cơ sở. Đồng thời, nội dung nhấn mạnh rằng phần lớn thương nhân chuyển đổi Bitcoin sang fiat ngay lập tức, nhằm tránh biến động giá.

Chi tiết này được dùng để củng cố quan điểm rằng nhiều người dùng không “chi tiêu” Bitcoin theo nghĩa thanh toán thường xuyên, mà chủ yếu “thanh lý” khi giao dịch phát sinh.

Lugano: mô hình vận hành được, nhưng vẫn chuyển đổi sang fiat ngay

Thành phố Lugano được mô tả là một trong các thí nghiệm thương mại Bitcoin “chân thực” nhất. Người dân có thể trả thuế, phạt và hóa đơn bằng BTC; đồng thời hàng trăm thương nhân chấp nhận thanh toán bằng Lightning. Lợi ích được nêu cho thương nhân là phí dưới 1%, thấp hơn đáng kể so với mạng thẻ.

Tuy vậy, bài viết cũng nêu rằng Lugano chuyển đổi thanh toán tiền điện tử sang Franc Thụy Sĩ ngay lập tức, coi Bitcoin như một kênh thanh toán hơn là một tài sản ngân sách. Mô hình được đánh giá là có hiệu quả, nhưng phụ thuộc và được hỗ trợ mạnh.

Những rào cản vẫn hạn chế việc dùng Bitcoin như phương tiện thanh toán

Bài viết liệt kê ba rào cản chính:

• Cơn ác mộng thuế: Tại Hoa Kỳ, mỗi lần thanh toán bằng Bitcoin được xem là một sự kiện lãi vốn chịu thuế. Người dùng phải theo dõi giá mua, giá chi tiêu và báo cáo lãi/lỗ, làm giảm tính thực tiễn của việc sử dụng cho chi tiêu hằng ngày. Các miễn trừ được đề xuất được cho là chưa được giải quyết triệt để.
• Cạm bẫy biến động: Khảo sát được trích dẫn cho thấy 55% người nắm giữ Bitcoin hiếm khi dùng nó cho giao dịch do biến động giá. Doanh nghiệp cũng được mô tả là ngại chấp nhận một tài sản có thể mất giá trong thời gian ngắn.
• Giới hạn từ lớp cơ sở: Ý tưởng tiền mặt peer-to-peer ban đầu bị hạn chế bởi phí cao và tốc độ thanh toán trên lớp cơ sở. Sự tiến bộ về việc sử dụng Lightning cho các tổ chức được xem là dấu hiệu Bitcoin đang dần trở thành mạng thanh toán, nhưng chưa phải phương tiện trao đổi phổ biến.

Tác động và nhận định

Bài viết cho rằng không thể kết luận thanh toán bằng Bitcoin “hoàn toàn thất bại”. Cơ sở hạ tầng được mô tả là mạnh hơn trước, Lightning Network hoạt động và các nền tảng lớn có thể xử lý hàng triệu giao dịch mỗi năm; các đô thị như Lugano được xem là minh chứng công nghệ có thể vận hành.

Tuy nhiên, dữ liệu được trình bày lại cho thấy phần lớn khối lượng “thanh toán” phản ánh luân chuyển của các tổ chức và chênh lệch giữa các sàn, trong khi mức độ giao dịch so với tài chính truyền thống vẫn nhỏ. Bài viết kết luận rằng cho đến khi cải cách thuế được triển khai, biến động được cải thiện và động lực chi tiêu vượt trội so với việc tích trữ, Bitcoin có thể tiếp tục là một loại tài sản biến động và chỉ “thỉnh thoảng” hoạt động như tiền, thay vì trở thành phương tiện thanh toán phổ biến ngay lập tức.