Thanh toán không tiền mặt tăng tốc khi số hóa ngân hàng đi sâu

Thanh toán không tiền mặt tiếp tục tăng tốc nhờ ngành Ngân hàng đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng hệ sinh thái tài chính số. Trong quý 1/2026, tổng số giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 37,98% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá trị tăng 14,22%.

Tăng trưởng thanh toán số trong quý 1/2026

Xét theo kênh, thanh toán qua Internet ghi nhận mức tăng 65,68% về số lượng và 28,85% về giá trị. Thanh toán qua di động tăng 33,22% về số lượng và 8,35% về giá trị. Đối với thanh toán bằng mã QR, số lượng giao dịch tăng 16,43% nhưng giá trị tăng tới 52,4%, phản ánh sự mở rộng nhanh của hình thức này đối với các giao dịch có giá trị lớn.

Kênh truyền thống thu hẹp, giao dịch dịch chuyển sang phương thức số

Đến cuối tháng 3/2026, thị trường có 20.699 máy ATM, giảm 3,01% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, số lượng POS đạt 772.552 thiết bị, tăng 0,53%. Ở chiều ngược lại, giao dịch qua ATM giảm 9,29% về số lượng, cho thấy nhu cầu rút tiền mặt và sử dụng tiền mặt đang giảm dần, nhường chỗ cho các phương thức thanh toán số.

Mobile Money hỗ trợ tài chính toàn diện

Dịch vụ Tiền di động (Mobile Money) được nhấn mạnh là một kênh quan trọng trong việc thúc đẩy tài chính toàn diện, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Tính đến ngày 31/3/2026, tổng số tài khoản Mobile Money được đăng ký và sử dụng đạt 11,45 triệu; số giao dịch thông qua dịch vụ này đạt 5,64 triệu với tổng giá trị 154,34 tỷ đồng.

Dữ liệu và định danh là nền tảng của ngân hàng số

Tính kết nối dữ liệu và định danh được xem là yếu tố then chốt. Ngành Ngân hàng đã đầu tư hạ tầng dữ liệu nhằm đảm bảo dữ liệu đúng, đầy đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung. Tính đến ngày 24/4/2026, có hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng được đối chiếu thông tin sinh trắc học, gồm hơn 154,5 triệu hồ sơ cá nhân và hơn 2,13 triệu hồ sơ tổ chức, góp phần loại bỏ tài khoản ảo và nâng cao độ chính xác định danh, minh bạch hệ thống.

Trung tâm Dữ liệu Quốc gia và các đơn vị liên quan đã tích hợp xác thực sinh trắc học trên nhiều nền tảng như thẻ căn cước công dân gắn chip và VNeID. 57 tổ chức tín dụng và 39 trung gian thanh toán đã tích hợp xác thực sinh trắc học trên Mobile Banking; 63 ngân hàng và 15 đơn vị trung gian thanh toán đang tích hợp VNeID, trong đó 21 đơn vị đã triển khai chính thức.

An ninh, an toàn hệ thống được tăng cường

Bên cạnh tăng trưởng thanh toán số, công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao và bảo vệ người dùng được đặt lên hàng đầu. Điểm nhấn là Hệ thống SIMO, cho phép các đơn vị thành viên chia sẻ thông tin về các tài khoản nghi ngờ để cảnh báo kịp thời và ngăn ngừa giao dịch gian lận.

Tính đến ngày 27/4/2026, SIMO đã triển khai tại 149 đơn vị (99 ngân hàng và 50 trung gian thanh toán). Hệ thống đã phát đi cảnh báo tới hơn 3,8 triệu lượt khách hàng; trong đó hơn 1,2 triệu lượt đã chủ động dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng giá trị giao dịch liên quan lên tới hơn 4,3 nghìn tỷ đồng. Việc triển khai cảnh báo trên nhiều kênh như ngân hàng di động, ngân hàng internet, ATM và tại quầy giao dịch góp phần nâng cao trải nghiệm người dùng đồng thời tăng khả năng phòng ngừa rủi ro.

Đổi mới sáng tạo và cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số

Lan tỏa văn hóa số và đổi mới sáng tạo, cải cách hành chính tiếp tục là trụ cột quan trọng. Trong nhiều năm liên tiếp, Ngân hàng Nhà nước nằm trong nhóm dẫn đầu về chỉ số cải cách hành chính, đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính (tỷ lệ 90,3%), đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Năm 2025, thêm 32 dịch vụ công toàn trình được cung cấp, nâng tổng số lên 57 dịch vụ và hoàn thành mục tiêu số hóa 100% thủ tục đủ điều kiện.

Trong những tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ được số hóa đạt 73,97%; tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt 78,87%; và tỷ lệ khai thác, sử dụng lại dữ liệu đã số hóa đạt 68,9%. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung đã tiếp nhận và xử lý hơn 5.300 hồ sơ trong 4 tháng đầu năm, với mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp luôn duy trì trên 90%.

Phong trào “Bình dân học vụ số” và các kết quả triển khai trong toàn ngành

Ngành Ngân hàng cũng chú trọng xây dựng văn hóa số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trên toàn hệ thống. Theo phong trào “Bình dân học vụ số,” Ngân hàng Nhà nước đã phát động các chương trình thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Kết quả, toàn ngành ghi nhận 1.484 sáng kiến, trong đó có 37 sáng kiến số được đăng ký trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ. Hơn 2.600 “Đại sứ số” và “Hạt nhân số” đã được xây dựng tại các đơn vị, đóng vai trò lan tỏa tinh thần chuyển đổi số và thúc đẩy áp dụng công nghệ trong hoạt động nghiệp vụ.

Những kết quả nêu trên cho thấy chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng không chỉ diễn ra về quy mô mà còn đi vào chiều sâu, góp phần thúc đẩy kinh tế số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.